H διάλεξη της Δρος Christina Wieland, Ελληνοκύπριας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπεύτριας στην Αγγλία, για το φαινόμενο του εσωτερικού φασισμού, που απασχόλησε το χθεσινό άρθρο, δόθηκε τον περσινό Απρίλη στη Λευκωσία, σε επιστημονική ημερίδα του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών - είχε φόντο της, τη σύγχρονη εθνικιστική και θρησκευτική, φονταμενταλιστική βία, όπως αυτή που επικρατεί για πέντε χρόνια στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας και που επικαιροποιήθηκε λίγους μήνες μετά, τον Νοέμβρη 2015 και τον Μάρτη 2016, με τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες.

Η Δρ Wieland ουσιαστικά περίγραψε τη φασιστική, νοητική κατάσταση ανθρώπων όπως ο αρχηγός του Ισλαμικού Κράτους Abu Bakr al-Baghdadi και όπως οι τρομοκράτες του Παρισιού Salah Abdeslam, Bilal Hadfi, Samy Amimour και Abdelhamid Abaaoud και των Βρυξελλών Najim Laachraoui, Ibrahim El Bakraoui και Mohamed Abrini.

Επικαλούμενη τον Christopher Bollas, σύγχρονο Βρετανό ψυχαναλυτή, είπε ότι «πρόκειται για μια ακραία κατάσταση, όπου όλα τα αντικείμενα εξοντώνονται από το μυαλό και όπου το μυαλό αδειάζει - και αυτό το άδειασμα είναι μια πράξη ακραίας εσωτερικής βίας, που οδηγεί στην εσωτερική καταστροφή και αναπαράγεται στην καταστροφή του εξωτερικού κόσμου. Σε αυτή την κατάσταση δεν υπάρχει πια το “εγώ” και το “εσύ”, αλλά μια άδεια ατομικότητα που μπορεί να επιζήσει μόνο στο “εμείς”, μαζί με άλλες, το ίδιο άδειες ατομικότητες».

Η Δρ Wieland αναφέρθηκε στο ποίημα του T.S. Eliot «Οι Αχυράνθρωποι» («The Hollow Men») όπου, είπε, ο ποιητής εκφράζει την κατάσταση του τραύματος και της εσωτερικής ερήμωσης - της νοητικής κατάστασης μιας ολόκληρης γενιάς αντρών επηρεασμένων από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ενδιαφέρον που «Οι Αχυράνθρωποι» γράφτηκαν το 1925, τον ίδιο χρόνο που ο Χίτλερ έγραψε το «Ο Αγών μου» («Mein Kampf»). «Με αυτό εννοώ ότι η θανάσιμη κατάσταση του φασισμού προήλθε από ένα τραύμα και από μια υπόσχεση θεραπείας του τραύματος και αναζωογόνησης του ατόμου και του έθνους. Η υπόσχεση επούλωσης και αναζωογόνησης του ατόμου αποτελεί το κυριότερο δέλεαρ που έλκει τραυματισμένους αχυρανθρώπους με ακραίες ιδεολογίες».

«Τι είναι λοιπόν η φασιστική κατάσταση του μυαλού;», συνέχισε η Δρ Wieland. «Ο Christopher Bollas επιμένει ότι είναι μέρος όλων μας και υπάρχει ως μια συνηθισμένη επιθυμία να απλοποιήσουμε τη σκέψη, έτσι που να αποφεύγει τις αμφιβολίες και τα διλήμματα, μέχρι την ακραία, παθολογική μορφή, όπου το περιεχόμενο του μυαλού σβήνεται και επιτυγχάνεται η ομογενοποίηση του μυαλού και της κοινωνίας. Αυτό είναι ισοδύναμο με την καταστροφή της ικανότητας να σκεφτούμε ως άτομα και αποτελεί μια καταστροφική επίθεση στο μυαλό.

»Αυτό το ανάπηρο άτομο μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σε ένα μεγαλύτερο σύνολο σε μια κατάσταση συγχώνευσης και ομοιογένειας. Η δημιουργία εχθρών είναι μια απόλυτη αναγκαιότητα για την ύπαρξη του φασιστικού γκρουπ. Η γοητεία αυτής της νοητικής κατάστασης και αυτής της κοινωνίας συνίσταται στην υπόσχεση δημιουργίας ενός νέου προσώπου, από το άδειο, αποτυχημένο άτομο. Είναι επομένως μια νοητική κατάσταση που διαδέχεται ένα τραύμα εξευτελισμού -ατομικού ή κοινωνικού- και είναι βασισμένη σε ένα είδος αποπλάνησης, από έναν ηγέτη ή μια ομάδα, ή μια ιδεολογία που προσφέρει λύσεις σε όλα τα προβλήματα της ζωής».