Ο Τάκης Χατζηδημητρίου, ακμαίος κι ενθουσιώδης στα 81 του, μίλησε χθες για τον καημό της Κύπρου, που, όπως είπε, «κυκλοφορεί αβάσταχτος μέσα σε Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους». Προσφωνούσε την εκδήλωση στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λευκωσία, για την απονομή του Βραβείου του Ευρωπαίου Πολίτη 2015, στον ίδιο και στον 48χρονο Τουρκοκύπριο Ali Tuncay, ως συμπροέδρων της μικτής Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, μετά από πρόταση των Ευρωβουλευτών Τάκη Χατζηγεωργίου και Νεοκλή Συλικιώτη.

Πρόσθεσε τα εξής, μεταξύ άλλων:

«Η Μαρούλα ζήτησε να φέρουν χώμα από το περβόλι της στου Μόρφου, για να ρίξουν στον τάφο της κι ο Χασάν από τον Άγιο Θεόδωρο της Τυλληριάς, ζητούσε επίμονα από τον ανεψιό του να τον θάψει στο χωριό του. Του είπε, 'θείε, δεν γίνεται, είναι αδύνατο, πώς θα σε πάρουμε, πού θα σε βάλουμε;'. Κι ο Χασάν, του είπε, 'εντάξει, να πάρετε τα παπούτσια μου'. Αν βρεθείτε στο δρόμο προς τον Πύργο της Τηλλυριάς, περάστε από τον Άγιο Θεόδωρο και αν δείτε σ’ έναν γκρεμισμένο τοίχο να κρέμεται ένα ζευγάρι παπούτσια, να ξέρετε ότι αυτά είναι του Χασάν, που τάφηκε μακριά από το χωριό του.

»Κάθε μνημείο, είναι και μια ξεχωριστή ιστορία και όλα μαζί, αποτελούν τον πλούτο της Κύπρου, την πολυπολιτισμική Κύπρο, το κοινό μας σπίτι. Μέσα στην Τεχνική Επιτροπή, μαθαίνουμε κι εμείς, συνεχώς. Ο Αλί, που ορφάνεψε 7 χρονών το 1974, δεν είχε δει ποτέ του εκκλησία σε λειτουργία. Σε μιαν από τις περιοδείες μας, βρήκαμε παπά, που μας άνοιξε την εκκλησία του, ειδικά για τον Αλί. Όταν αργότερα, στην παραλαβή μιας εκκλησίας που συντηρήσαμε, του είπαμε ότι στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και δική του ομιλία, είχε αμφιβολία κατά πόσο του επιτρεπόταν κάτι τέτοιο.

»Του είπαμε, 'Αλί, εσύ που γνοιάστηκες για τη συντήρησή της, έχεις κάθε δικαίωμα'. Το ίδιο αισθάνθηκα κι εγώ, όταν παραλαμβάναμε τζαμί. Ήθελα να μάθω το νόημα και τη σημασία του. Διάβασα κοράνι. Συνεχίζουμε την πορεία μας μ’ ένα όνειρο: Το μήνυμά μας να γίνει κοινό κτήμα - και διατηρούμε μια φιλοδοξία, να μετατραπεί η Κύπρος σ’ έναν τόπο που ν’ ακτινοβολεί ειρήνη και αλληλοκατανόηση».

O Ali μίλησε για τα μνημεία της Κύπρου, «εκκλησίες και τεμένη, που καταστράφηκαν από τη φύση, αλλά και από τους ανθρώπους, αφού στη διάρκεια των διακοινοτικών συγκρούσεων ήταν στόχος, γιατί ανήκαν στον 'Άλλο', ενώ στην πραγματικότητα ανήκουν σε όλους μας». Τελειώνοντας, ευχαρίστησε τρεις γυναίκες για τη συμπαράστασή τους - τη σύζυγό του, τη σύζυγο του Τάκη Χατζηδημητρίου και τη μητέρα του Εμινέ που, όπως είπε, «παρόλο τον πόνο που υπέφερε, με δίδαξε να σέβομαι τους ανθρώπους και να μη μισώ κανέναν».

Στο τέλος της τελετής, τον προσέγγισα και τον ρώτησα τι εννοούσε. Μου είπε ότι γεννήθηκε στην εντός των τειχών Αμμόχωστο και ότι ο πατέρας του, ο Tuncay, σκοτώθηκε το 1974, από ελληνοκυπριακά πυρά, όταν ήταν 7 και ο αδελφός του 2 χρονών. Η μητέρα τους, που ήταν δασκάλα δημοτικού σχολείου, τους μεγάλωσε μόνη. Κοιτάζω αυτήν την τρυφερή φωτογραφία των δύο αντρών, την ώρα της δουλειάς τους. Σκέφτομαι ότι ο Τάκης Χατζηδημητρίου έχει την ηλικία του χαμένου πατέρα του Ali.