Όταν ο Γάλλος καθηγητής Eric Debarbieux, εμπειρογνώμονας σε θέματα νεανικής παραβατικότητας, μου μίλησε για τη «μοναξιά» και την απομόνωση των μαθητών ή των εκπαιδευτικών ως δύο από τους παράγοντες της σχολικής βίας, δεν πολυκατάλαβα τον ισχυρισμό του. «Για τους εκπαιδευτικούς», μου είπε, «η κατάσταση έχει γίνει δύσκολη με τη μοναξιά τους μέσα στην τάξη, μοναξιά που μπορεί να καταστεί δραματική, σε μια σχολική μονάδα όπου η εργασία σε ομάδα δεν υπάρχει, ή είναι συγκρουσιακή».

Θυμήθηκα την κουβέντα του, ακούγοντας έναν φίλο μου, Διευθυντή Λυκείου, να μου περιγράφει μια χαοτική μέρα στο σχολείο του, που, παρά τις καλές του προθέσεις, παρά την αγάπη του για τα παιδιά, ακόμα και τα πιο απείθαρχα από αυτά, δεν μπόρεσε ν’ αποτρέψει το ξέσπασμα της βίας.

Μου ανέφερε την περίπτωση μιας ομάδας τεσσάρων 15χρονων, που παραπέμφθηκαν στο σχολείο του, αφού εκδιώχθηκαν από άλλα σχολεία για παραβατική συμπεριφορά. Κι όμως με την υπομονή και τον καλό του τρόπο, με τις συμβουλές του προς τους ίδιους και προς τους γονείς τους, τους κατάφερε να μπουν στην τάξη, να παρακολουθούν τα μαθήματα, να μην έχουν αποβολές.

Τους ζήτησε, όμως, να κάνουν κάτι καλό για το σχολείο, για το καλό που θα τους έκανε εκείνος. Τους πρότεινε να σβήσουν από έναν τοίχο τις μουντζούρες και τα χυδαία συνθήματα και να φτιάξουν ένα ωραίο γκράφιτι.

«Συμφώνησαν με ενθουσιασμό, εργάστηκαν σκληρά, έφτιαξαν πράγματι ένα εντυπωσιακό γκράφιτι και μετέτρεψαν τον βρόμικο τοίχο σε πίνακα ενός καλλιτεχνήματος. Και είναι τον μόνο τοίχο που σεβάστηκαν, αφού όλους τους άλλους συνέχιζαν να τους λερώνουν», μου είπε.

Ο Διευθυντής και οι Βοηθοί του αποφάσισαν να ανταμείψουν με μιαν εκδρομή τα παιδιά που πρόσφεραν κάτι καλό στο σχολείο, ανάμεσά τους και τα καθάρματα με το γκράφιτι, πήγαν την ημέρα της εκδρομής, ντυμένοι με κοντοπαντέλονα και ξεμάσχαλες φανέλες. Ένας από τους Βοηθούς του Διευθυντή έφριξε από ιερή αγανάκτηση για την αμφίεσή τους και είπε στον Διευθυντή ότι δεν πρόκειται να τους επιτρέψει να παν στην εκδρομή, γιατί «θα κάνουν ρεζίλι το σχολείο».

Ο Διευθυντής αρχικά τους παρακάλεσε να πάνε στα σπίτια τους να αλλάξουν και όταν εκείνοι αρνήθηκαν, έδωσε εντολή και τους κατέβασαν από το λεωφορείο. «Και τότε», μου είπε, «ποιος είδε τον θεό και δεν τον φοβήθηκε. Αναποδογύρισαν γλάστρες, αγόρασαν σπρέι από το περίπτερο της γειτονιάς και έγραψαν στους τοίχους βρισιές κατά των καθηγητών, φώναζαν, έκαναν το σχολείο άνω-κάτω».

Αντιλαμβάνομαι ότι ο φίλος μου Διευθυντής δεν ήθελε ένα σχολείο σε χάος. Όμως δεν είχε συμπαραστάτες τους άλλους εκπαιδευτικούς και βρέθηκε στη «μοναξιά» που επεσήμανε ο Eric Debarbieux. Στο όνομα της συνεργασίας, δεν έκανε αυτό που ήθελε ο ίδιος, αλλά αυτό που ήθελαν οι υφιστάμενοί του. Και δεν κατάφερε να αποφύγει τη βία. Θέλω να πω ότι ναι, είναι καλό να αποφεύγεις τη μοναξιά. Αλλά κάποτε πρέπει νομίζω να αναλαμβάνεις την ευθύνη της και να την επιλέγεις.