Επικαλέστηκα την ψυχαναλύτρια Αγγελική Γιασεμίδου, που μου είπε σε πρόσφατη συνέντευξη ότι πολλοί νέοι (της γενιάς της, γύρω στα 40, αλλά και νεότεροι), έφυγαν από την Κύπρο, παραιτήθηκαν κοινωνικά ή αδιαφορούν για ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Ρώτησα τον κοινωνιολόγο Νεκτάριο Παρτασίδη αν συμφωνεί μαζί της. «Κι εγώ προσωπικά το έχω νιώσει», μου είπε. «Επιπρόσθετα, ως κοινωνιολόγος, θεωρώ ότι οι νεότερες γενιές δεν νιώθουν να υπάρχουν συνεκτικοί δεσμοί με την τοπική κοινωνία. Νιώθουν ότι είναι ξένοι στην κοινωνία, με την κυριολεκτική σημασία της λέξης.

Στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, διαπιστώνω την απογοήτευση των φοιτητών, που μου λένε συχνά “ξέρεις, κύριε, δεν νιώθω ότι ανήκω σ’ αυτό τον τόπο”... Είναι τρομερό να σου το λέει αυτό ένας νέος ή μια νέα 20, 22 ή 23 χρόνων».

Ανασήκωσα το κεφάλι και κοίταξα τον Νεκτάριο με ένα ξαφνικό καρδιοκτύπι. Παρόλο που εγώ δεν είμαι φοιτητής, παρόλο που πέρασα πριν από πολύ καιρό τα 20, τα 22 και τα 23, παρόλο που ηλικιακά θα μπορούσα να είμαι πατέρας του, μου ήρθε αυθόρμητα να του πω, «ξέρεις, κύριε, δεν νιώθω ότι ανήκω σ’ αυτό τον τόπο».

Όμως περιορίστηκα να χαμογελάσω, κρατώντας για τον εαυτό μου αυτή τη δυνατή παρόρμηση και τον άφησα να συνεχίσει: «Αυτό», είπε, «οδήγησε στη διαμόρφωση της παθογένειας που λέγεται κοινωνική ιδιωτικότητα - μια κοινωνία ιδιωτών. Όταν σου λέει ο Άγγλος “are you an idiot;”, εννοεί ότι είσαι ανόητος και βλάκας, επειδή δεν λειτουργείς στο πλαίσιο της κοινωνικής αλληλεγγύης. Δεν μπορέσαμε να λειτουργήσουμε σε πλαίσια κοινωνικότητας, γιατί μας λείπει η κοινωνική ιστορικότητα, η οργανική αλληλεγγύη μεταξύ μας. Έχουμε τη συμπεριφορά ιδιωτών, με την επικράτηση της καθημερινής πρακτικής, “ο θάνατός σου, η ζωή μου”.

Αυτό συνεπάγεται και μια έλλειψη καλλιέργειας - όχι με την έννοια της εκπαίδευσης, αλλά της παιδείας».

Πριν πάει παρακάτω ο Νεκτάριος Παρτασίδης, σκέφτηκα να του επαναλάβω, «ξέρεις, κύριε, δεν νιώθω ότι ανήκω σ’ αυτό τον τόπο», αλλά να προσθέσω πως, παρόλο τούτο, αντιστάθηκα από νωρίς στην κοινωνική ιδιωτικότητα, δεν υπήρξα ποτέ ιδιώτης (κι ελπίζω ούτε idiot), ενώ η κοινωνική αλληλεγγύη είναι κομμάτι της ζωής μου και της καθημερινότητάς μου, για περισσότερα από τριάντα χρόνια δημοσιογραφίας.

Θα ήθελα να του μιλήσω για τη σημασία που είχε πάντα για μένα η ατομική ευθύνη απέναντι στην ιδιωτικότητα, αλλά και απέναντι στη δίδυμη αδελφή της (το ίδιο άσχημη με αυτήν), την αγελαία ένταξη κι αφομοίωση σε μια κομματική ή άλλη ομάδα, που οδηγεί στην άρνηση της προσωπικής ελευθερίας κι ανεξαρτησίας.

Δεν είπα στον Νεκτάριο καμιά από τις παραπάνω σκέψεις μου, ταυτίστηκα όμως σιωπηλά με ό,τι εξυπακούει η λιγόλογη δήλωσή του: «Ποτέ στη ζωή μου δεν επιδίωξα θέσεις και αξιώματα. Αλλά πάντα πίστευα στις δυνάμεις μου - όχι βέβαια από εγωισμό. Ένας άνθρωπος που μπορεί να χειριστεί καταστάσεις και όχι να είναι διεκπεραιωτής και γραφειοκράτης, μπορεί να ηγηθεί και να χαράξει πορεία».