H «μοναξιά» και η απομόνωση των μαθητών ή των εκπαιδευτικών, ως ένας από τους παράγοντες της σχολικής βίας, ήταν το θέμα που απασχόλησε τη στήλη, την τελευταία φορά που πήρε τα φώτα του Γάλλου καθηγητή Eric Debarbieux, εμπειρογνώμονα σε θέματα νεανικής παραβατικότητας, Προέδρου του Διεθνούς Παρατηρητηρίου για τη Βία στο Σχολείο.

Η προέκταση του ζητήματος είναι, βέβαια, η απουσία επικοινωνίας και διαλόγου.
Ο Debarbieux απέδωσε με μια γαλλική παροιμία το αδιέξοδο στη σχέση μαθητών και καθηγητών - με τους μαθητές να καταλογίζουν στους καθηγητές ότι δεν τους δίνουν όσο πρέπει τον λόγο, δεν τους επιτρέπουν να εξωτερικεύσουν τις σκέψεις τους. Μου είπε ότι αυτό το αποκαλούν στα γαλλικά, «το φίδι που δαγκώνει την ουρά του».

Παρατήρησε ότι «είναι εντυπωσιακό, να διαπιστώνει κανείς ότι όταν δίνεις τον λόγο, σου λένε “δεν μας δίνετε τον λόγο”. Γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να υπάρχει χρόνος στο σχολείο για πραγματική επικοινωνία, πάνω σε συγκεκριμένα αντικείμενα και θέματα».

Ο Γάλλος καθηγητής το ονόμασε συνεργατικότητα, ή συνεργασία, που είναι το αντίδοτο στην απομόνωση και τη μοναξιά των μαθητών και των καθηγητών τους. Είπε ότι το βασικό πρόβλημα της βίας στο σχολείο είναι η μοναξιά των θυμάτων. Αυτών που νομίζουν ότι είναι μόνοι στον κόσμο. Αυτό, πρόσθεσε, συνάγεται και από τις έρευνες της εγκληματολογίας και είναι απλό: Όταν τη νύχτα βγαίνεις από το σινεμά και είσαι μόνος, σε μια υποβαθμισμένη συνοικία, έχεις περισσότερες πιθανότητες να σου επιτεθούν, από αυτές που θα είχες αν συνοδευόσουν από άλλα τρία-τέσσερα άτομα. Το ίδιο γίνεται σε ένα σχολείο. Ένας ενήλικος μόνος στην τάξη, χωρίς βοήθεια, διατρέχει περισσότερο κίνδυνο να είναι θύμα επίθεσης, από ένα ενήλικο μέσα σε μια ομάδα.

Αντιλαμβάνομαι ότι αυτό ισχύει και για τους μαθητές και μας επαναφέρει στο ζήτημα της χαμένης επικοινωνίας στο σχολείο.
Δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι οι εκπαιδευτικοί της Μέσης εκπαίδευσης είναι κακοί, μου είπε ο Eric Debarbieux. Εκείνο που προέχει στις περισσότερες χώρες και όχι μόνο στην Κύπρο, είναι η μετάδοση γνώσεων. Δεν υπάρχει καμιά πραγματική εκπαίδευση στην παιδαγωγική.

Έφερε παράδειγμα πολλές αεροπορικές εταιρίες και τις αεροσυνοδούς που είναι εκπαιδευμένες στη διαχείριση του άγχους, που ξέρουν να διακρίνουν από τις εκφράσεις του προσώπου και τις αντιδράσεις των επιβατών, αν ένας επιβάτης είναι πανικοβλημένος. Τα στελέχη των επιχειρήσεων και των τραπεζών γνωρίζουν να διαχειρίζονται ομάδες, αλλά, όπως επεσήμανε, οι εκπαιδευτικοί, που επί σαράντα χρόνια εκπαιδεύουν ομάδες, δεν γνωρίζουν.

Υπάρχει ένα ζήτημα αντίληψης του επαγγέλματος, κατέληξε ο Debarbieux. Και διερωτήθηκε: Μήπως κάποιος για να είναι καλός εκπαιδευτικός, πρέπει να είναι καλός γνώστης ενός επιστημονικού αντικειμένου; Αν η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση είναι «ναι», δεν θα υπήρχε ανάγκη από εκπαιδευτικούς - το κομπιούτερ θα έκανε τη δουλειά μόνο του.

Αλλά, ένας εκπαιδευτικός είναι πολύ περισσότερο από αυτό, είναι ένα πρόσωπο που έχει ανάγκη εξειδικευμένης εκπαίδευσης που να είναι επίσης παιδαγωγική, για να μάθει πώς να δίνει τον λόγο στους άλλους.
Ο έμπειρος Γάλλος δάσκαλος σπούδασε Φιλοσοφία, με διδακτορικό πάνω στον πιο διαλογικό Έλληνα, τον Πλάτωνα - έχει κάθε λόγο να υποστηρίζει με τόσο σθένος, τον διάλογο…