H ψυχολόγος Αγγελική Γιασεμίδου συνόδευσε την ανακοίνωση που μου έστειλε για το διεθνές συνέδριο «Ο Χρόνος και η Ψυχή: Γιουγκιανές Προοπτικές», που θα γίνει στην Κύπρο τον Σεπτέμβρη, με αυτήν τη φωτογραφία του ιδρυτή της σχολής της Αναλυτικής Ψυχολογίας Καρλ Γιουνγκ (Carl Jung). Αυθόρμητα, της έγραψα ένα μικρό σημείωμα γι’ αυτό το καταπληκτικό χαμόγελο του Γιουνγκ, «πονηρό» και αθώο και αμήχανο μαζί… και τα ματογυάλια στο μέτωπο να προσθέτουν στην αφρόντιστη γοητεία του!

Ταξιδεύοντας χθες στη βιογραφία του Ελβετού ψυχίατρου, πρόσεξα ότι γεννήθηκε καλοκαίρι (26 Ιουλίου 1875) και πέθανε καλοκαίρι (6 Ιουνίου 1961) και δεν ξέρω αν αυτό έχει να κάνει με το πάθος του, να φέρει στο φως του ήλιου όλα τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής… καθώς τη διερευνούσε με απίστευτη ενέργεια, μέσα στο πρώτο μισό του κατακλυσμιαίου εικοστού αιώνα, των δύο παγκόσμιων ανθρωποσφαγών και της συλλογικής υστερίας.

Δεν ξέρω αν αυτό σχετίζεται με οποιονδήποτε τρόπο με τη χρονικότητα στις ψυχικές διεργασίες, όπως την ερμήνευσε ο Γιουνγκ, θέμα που θα απασχολήσει το επικείμενο συνέδριο του Σεπτέμβρη.
Πάντως, οι αντιλήψεις του για την εσωστρέφεια και την εξωστρέφεια εμβάθυναν την ψυχολογία της προσωπικότητας και την ίδια την ψυχοθεραπεία, ενώ είναι γνωστό ότι είχε τεράστια συμβολή στη δημιουργία της διεθνούς αδελφότητας των Ανώνυμων Αλκοολικών (Alcoholics Anonymous) το 1935, μέσα από τις συμβουλές που έδωσε σε κάποιον αλκοολικό ασθενή του.

Σε κάθε περίπτωση, αυτός ο ατίθασος μαθητής του Σίγκμουντ Φρόιντ, που προσπάθησε όσο κανείς να κατανοήσει το νόημα της ύπαρξης μέσα από τα όνειρα, τη φιλοσοφία, την τέχνη και τον μύθο, απορρίπτοντας τη βασική ιδέα του δασκάλου του ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται αποκλειστικά από τη σεξουαλικότητα, είχε το θάρρος - και το «θράσος» - να βιώσει το πέρασμά του από αυτήν τη γη, όχι μόνο με τη σκέψη, αλλά και με τις αισθήσεις του.

O Καρλ Γιουνγκ δεν δίστασε, όταν σπούδαζε ακόμα την Ψυχιατρική στο πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, να κλειστεί στο ψυχιατρείο για έξι ολόκληρους μήνες, για να μάθει μαζί με τους ψυχιατρικούς ασθενείς, ό,τι είχε να μάθει από αυτήν την εμπειρία. Διαβάζω ότι τον απορρόφησε ιδιαίτερα η έρευνα της ψυχωσικής συμπεριφοράς και του λόγου, και εξερεύνησε τα πρωτόγονα λεκτικά σχήματα και τις στερεότυπες χειρονομίες των ψυχασθενών.

Ο ίδιος διατύπωσε ως εξής τη βασική ιδέα του για τον εαυτό του και τους άλλους: «Όποιος θέλει να γνωρίσει την ανθρώπινη ψυχή, να αποχαιρετήσει τις μελέτες του και να περιπλανηθεί στον κόσμο με ανοικτή καρδιά. Στη φρίκη των φυλακών, στα ψυχιατρικά άσυλα και τα νοσοκομεία, στις σκοτεινές ταβέρνες των προαστίων, στα πορνεία και τα χαρτοπαικτικά καταγώγια, στα κοσμικά σαλόνια, στο χρηματιστήριο, στις σοσιαλιστικές συγκεντρώσεις, στις εκκλησίες, μέσα από την αγάπη και το μίσος, την εμπειρία των παθών κάθε μορφής στο δικό του σώμα, θα δρέψει πλουσιότερες σοδειές γνώσης από αυτές που μπορούν να του προσφέρουν τα βιβλία και θα γνωρίσει πώς να συμπεριφέρεται ως γιατρός στον ασθενή, με αληθινή γνώση της ανθρώπινης ψυχής».