Το εικοστό τέταρτο στη σειρά βιβλίο του, που πριν δύο χρόνια, όταν άρχισε να το επεξεργάζεται, αποκάλεσε «κύκνειο άσμα του», με τίτλο «Ο χαρακτήρας του Κυπρίου», εξέδωσε στα 86 χρόνια του, ο γνωστός ψυχίατρος, συγγραφέας και πολιτευτής Τάκης Ευδόκας. Μου το έστειλε χθες «με αγάπη» - ένα μικρό αλλά…ζουμερό βιβλιαράκι 80 σελίδων, όπου καταγράφει βασικά στοιχεία της προσωπικότητας και του χαρακτήρα των συμπολιτών μας…

Δεν λείπει φυσικά ο «συμμορφούμενος» τύπος, που όπως επισημαίνει, «έχει ως όπλο του να μη διαφωνεί, να συμφωνεί με τους πάντες. Με τον τρόπο αυτό νιώθει ασφάλεια, εσωτερικό του στήριγμα είναι να συμφωνεί με κάποιον, να μην εκφράζει διαφωνία. Πάντοτε είναι πρόθυμος να βοηθήσει τους άλλους, να μη διεκδικήσει τα καλώς νοούμενα συμφέροντά του, ανεξάρτητα αν έχει εντελώς διαφορετικές απόψεις. Η μόνιμη τάση του είναι η συμμόρφωση, που γίνεται, με την επανάληψη της συμπεριφοράς του, τρόπος ζωής. Ο συμμορφούμενος τύπος φαίνεται καλός και εκδηλωτικός, αλλά δεν είναι αναγκαστικά το ίδιο καλός βαθιά μέσα του. Έχει την επιθετικότητα και την εχθρότητα καταπιεσμένες, γιατί φοβάται να τις εκφράσει…».

Στη συνέχεια ο Δρ Ευδόκας περιγράφει αυτήν που αποκαλεί «ψυχική διαμερισματοποίηση», ως εξής: «Ο ψυχικός κόσμος του ανθρώπου δεν μένει ενιαίος χώρος, όπως πρέπει να είναι φυσιολογικά. Με τον καιρό, όχι πάντοτε βέβαια, αναπτύσσεται ένα ψυχικό διαμέρισμα, ας πούμε, στο οποίο τοποθετούνται όσα έχουν σχέση με το επάγγελμα του ατόμου. Ας υποθέσουμε ότι το άτομο είναι εμπορευόμενος ή μπακάλης. Στο διαμέρισμα αυτό κάνει τις διαπραγματεύσεις του, τους υπολογισμούς, πόσο θα πουλήσει το ένα εμπόρευμα, πόσο κέρδος θα βγάλει, τι εκπτώσεις θα κάνει, ή σε ποια είδη θα αυξήσει τις τιμές του. Στο διαμέρισμα αυτό δεν χωράει η ηθική ή η θρησκεία. Το να αποφασίσει να κλέψει στο είδος του εμπορεύματος ή στις τιμές του, το θεωρεί δικαίωμά του. Όλα επιτρέπονται, το συμφέρον μόνο κυριαρχεί.

»Όμως ο άνθρωπος έχει και άλλες ψυχικές ανάγκες, όπως θρησκευτικές. Κι έτσι δημιουργείται και το διαμέρισμα της θρησκευτικότητας. Θα πάει την Κυριακή στην εκκλησία του, θα ανάψει το κεράκι του, θα προσευχηθεί, θα συναντήσει, πάντοτε χαμογελαστός, τους άλλους εκκλησιαζόμενους και θα νιώσει ωραία. Καθόλου δεν τον απασχολεί αν είναι σύμφωνο με τη θρησκευτική ηθική, το ότι την τιμή ενός εμπορεύματος την έβαλε πιο ψηλά απ’ ό,τι οι άλλοι συνάδελφοί του. Δεν βλέπει τίποτα το μεμπτό. Το διαμέρισμα της θρησκευτικότητας, είναι στεγανώς διαχωρισμένο από το άλλο, το επαγγελματικό. Για το τι γίνεται στο ένα, δεν παίρνει είδηση το άλλο. Το άτομο είναι σαν μια πολυκατοικία που έχει πολλά διαμερίσματα, στεγανώς διαχωρισμένα μεταξύ τους…».

Παρά την υποκρισία και τον συμφεροντολογισμό που διαπιστώνει γύρω του, ο συγγραφέας σημειώνει ότι «κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια άρχισε μια διεργασία, με αυξανόμενο ρυθμό, περισσότερης διεκδικητικότητας, μεγαλύτερης εξωτερίκευσης των συναισθημάτων του Κύπριου. Ωρίμασε περισσότερο, μπορεί ν’ αντιμετωπίσει καταστάσεις πιο δύσκολες και όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν, ξυπνά μέσα του η ιδεολογία. Με την παρούσα οικονομική κρίση, απέδειξε το μεγαλείο της ψυχής του. Είναι συγκινητικό το φαινόμενο των κοινωνικών παντοπωλείων και γενικά η προσφορά πολλών Κυπρίων, ώστε κανένας να μην πεινάσει. Ξύπνησε το φιλότιμο του Έλληνα της Κύπρου».

Η τελευταία φράση του βιβλίου, είναι εξόχως ενθαρρυντική: «Κάθε κρίση γεννά αλλαγές ριζικές κι ίσως η επιστροφή σε αρχές και αξίες, να αλλάξει κάποια πράγματα»…