«Στα πλαίσια της διασύνδεσης της ιστορίας της Δερύνειας με το παρελθόν», τοποθέτησε ο Δήμαρχος Δερύνειας Άντρος Καραγιάννης την πρόσφατη συνάντηση Δερυνειωτών και Κατωδερυνειωτών με την Aviva Walton, εγγονή της Ida Pershitz, της γνωστής «Πέρτσιενας», που, όπως εξήγησε, «διατηρούσε μεγάλο κήπο εσπεριδοειδών στην κατεχόμενη, σήμερα, περιοχή του Δήμου Δερύνειας».

Η κατεχόμενη σήμερα περιοχή του Δήμου Δερύνειας είναι, βέβαια, η Κάτω Δερύνεια, όπου γεννήθηκα και έζησα μέχρι την τουρκική εισβολή και τον «μεγάλο κήπο εσπεριδοειδών» που αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο Δήμαρχος, εμείς, τα μικρά παιδιά των πρώτων χρόνων της δεκαετίας 1970, τον αποκαλούσαμε «περβόλια της Πέρτσιενας».

Και ναι, έχει δίκιο ο Άντρος Καραγιάννης για τη διασύνδεση της ιστορίας της Δερύνειας με το παρελθόν, που για το κάθε μικρό παιδί εκείνης της εποχής έχει τη μαγική υφή του ονείρου.

Στο ενημερωτικό δελτίο που εξέδωσε ο Δήμος Δερύνειας αναφέρεται ότι η συνάντηση πραγματοποιήθηκε μέσω της Πρεσβείας του Ισραήλ, που κατάφερε να φέρει σε επαφή τον Δήμαρχο με την Aviva Walton, μόνιμη κάτοικο Αγγλίας και συχνή επισκέπτρια της Κύπρου.

Αναφέρεται ακόμα ότι «η οικογένεια Boris και Ida Pershitz, γεννημένοι στη Ρωσία, εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο τη δεκαετία του 1930 και δημιούργησαν μεγάλους κήπους εσπεριδοειδών, προσφέροντας εργασία σε πολλούς εργάτες και εργάτριες από τη Δερύνεια και τη γύρω περιοχή. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι ηλικιωμένοι Δερυνειώτες κατέθεσαν τις δικές τους ιστορίες, που αφορούσαν τη συμβίωση και συνεργασία με την οικογένεια της αείμνηστης ''Πέρτσιενας'', ενώ οι νεότεροι που διατηρούσαν γειτονικούς κήπους με τον κήπο της ''Πέρτσιενας'' εξιστόρησαν τις δικές τους αναμνήσεις.

»Καταβάλλεται προσπάθεια για επικοινωνία με τους κληρονόμους και άλλων εβραϊκών οικογενειών που διατηρούσαν κήπους εσπεριδοειδών στην περιοχή της Δερύνειας. Στόχος είναι η περαιτέρω σύσφιγξη των σχέσεων και καταγραφή των γεγονότων που αποτελούν μέρος της ιστορίας της Δερύνειας».

Δεν ξέρω ποια αξιοπαρατήρητα γεγονότα μπορεί να καταγραφούν και να αναγνωριστούν ως μέρος της ιστορίας της Δερύνειας σε σχέση με τις εβραϊκές οικογένειες που διατηρούσαν στην περιοχή κήπους εσπεριδοειδών… σίγουρα δεν μπορεί να περιληφθεί σε αυτά η, ασήμαντη για τους άλλους, αλλά πολύτιμη και μοναδική για εμάς, προσωπική αίσθηση του κόσμου στα πρώτα χρόνια που τον περπατήσαμε.

Από τη μια πλευρά η θάλασσα του Άη Μέμνιου, από την άλλη τα περβόλια της Πέρτσιενας… η ήρεμη, μακρινή και μυστηριώδης χώρα με τον μοσχομυρισμένο αέρα των λεμονανθών, με τους μεγάλους ίσκιους και τους ατέλειωτους χωματόδρομους που «έπρεπε» ν’ ανακαλύπτουμε σχεδόν κάθε απόγευμα.

Αλλά και τα υπέροχα πρωινά Κυριακής, σε υποτιθέμενες κυνηγετικές εξορμήσεις -ποτέ με όπλα- με τον πατέρα μου, σχεδιασμένες για να απολαμβάνουμε ο ένας την παρέα του άλλου και όχι για να σκοτώνουμε πουλιά.

Για εμένα «τα περβόλια της Πέρτσιενας» ήταν εκεί όπου κατοικούσε η συμμαθήτριά μου η Σπυρούλα, που κάθε πρωί έβγαινε από το δάσος σαν μικρή νεράιδα, περνούσε ξυστά από τον «σπήλιο της Πέρτσιενας» κι ερχόταν στο σχολείο.

Δεν ήξερα τότε τη σύνδεση των εβραϊκών οικογενειών με αυτόν τον πράσινο παράδεισο της παιδικής μου ηλικίας.

Και νιώθω όμορφα γι' αυτό τον δεσμό, που μετά από σαράντα χρόνια αποκαθίσταται στο μυαλό και στην καρδιά μου.