Νέες προκλήσεις για το χρηματοπιστωτικό σύστημα

Όλα τα δάνεια, ακόμη και αυτά για τα οποία έγινε αναδιάρθρωση και καταβάλλεται κανονικά η δόση τους, περνούν σε μη εξυπηρετούμενα, «σκοτώνοντας» τις προσπάθειες για ανασύνταξη του χρηματοπιστωτικού τομέα

· Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013
· Απειλείται και πάλιν η κεφαλαιακή επάρκεια τραπεζών
· Μειώνονται οι προοπτικές επαναφοράς σε κερδοφορία
· Αυξάνονται οι προβλέψεις για επισφάλειες
· Τα stress tests δοκιμάζουν τις αντοχές των τραπεζών
· Ξένα funds βολιδοσκοπούν και παίρνουν θέσεις για αγορά δανείων

Ο «τυφώνας» Τρόικα συνεχίζει να «χτυπά» αμείλικτα το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα και παρά την καταιγίδα που προκάλεσε στο νησί μετά το «κούρεμα» των καταθέσεων, συνεχίζει να πιέζει και να παραμένει άτεγκτη στο θέμα των «κόκκινων» δανείων.

Οι τροϊκανοί φαίνεται να τραβούν το σχοινί μέχρι το τέλος και δεν είναι διατεθειμένοι να βοηθήσουν το κυπριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα να «χαλαρώσει» από τα βάρη των «κόκκινων» δανείων, απαιτώντας να υιοθετηθούν αμέσως όλες οι οδηγίες που εξέδωσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου για την κατάταξη των δανείων σε μη εξυπηρετούμενα.

Η ταξινόμηση των δανείων σε μη εξυπηρετούμενα, ακόμη και αυτών που έχουν αναδιαρθρωθεί και η δόση τους καταβάλλεται κανονικά, αποτελούν μια νέα ωρολογιακή βόμβα για τις τράπεζες, που κινδυνεύει να ανατινάξει, για δεύτερη φορά, το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα.

Σε νέες περιπέτειες

Με την κατηγοριοποίηση όλων των δανείων σε μη εξυπηρετούμενα, το χρηματοπιστωτικό σύστημα οδηγείται σε νέες περιπέτειες:

Πρώτο, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεώνονται να αυξήσουν τις προβλέψεις για επισφάλειες, με αποτέλεσμα αντί να επιστρέφουν σταδιακά σε κερδοφορία, να αυξάνουν τις ζημιές τους.

Δεύτερο, οι τράπεζες ακόμη κι αν έχουν ανακεφαλαιοποιηθεί πλήρως -σύμφωνα και με τα ακραία σενάρια της Pimco- πιθανότατα να υποχρεωθούν να καλύψουν και πάλι νέους στόχους ανακεφαλαιοποίησης, εκτός κι αν στα σενάρια που ετοιμάστηκαν καλύπτονται οι ενδεχόμενες νέες ανάγκες τους.

Τρίτο, τα ιδρύματα που θα έχουν πρόβλημα με τη διατήρηση του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας στο 9% δεν αποκλείεται να βρεθούν προ του διλήμματος για ένα νέο «κούρεμα» καταθέσεων, ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης με ιδίους πόρους ή με κεφάλαια ξένων επενδυτών. Πληροφορίες μας από πλευράς χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αναφέρουν ότι οι οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, τις οποίες οι δανειστές δεν φαίνονται διατεθειμένοι να χαλαρώσουν, στραγγαλίζουν το σύστημα, που καταβάλλει έντονες προσπάθειες να βγει από τα αδιέξοδα που δημιούργησε το «κούρεμα» του Eurogroup.

Ο μεγάλος βραχνάς

H ΚΑΤΑΤΑΞΗ των δανείων σε μη εξυπηρετούμενα αποτελεί ένα μεγάλο βραχνά και για τους δανειολήπτες οι οποίοι, σε μια περίοδο που η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση και πολλοί από αυτούς αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα οικονομικής δυσπραγίας, ανεργίας ή μείωσης μισθών, πιέζονται να αποπληρώνουν κανονικά τη δόση τους, για να μην περάσουν στα «κόκκινα» δάνεια.

Την περασμένη βδομάδα, ο Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου μετέφερε τους ενδοιασμούς των μελών του προς την αντιπροσωπία της Τρόικας, ως προς τον νέο τρόπο ταξινόμησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν στα οικονομικά αποτελέσματά τους.

Ο Σύνδεσμος έχει ήδη εκφράσει έντονους προβληματισμούς και προς την Κεντρική Τράπεζα, αναφορικά με την ταξινόμηση ενός δανείου σε μη εξυπηρετούμενο, στην περίπτωση δεύτερης αναδιάρθρωσης σε λιγότερο από 18 μήνες, ακόμη κι αν αυτό εξυπηρετείται κανονικά. Οι ανησυχίες εντείνονται, καθώς με την πρόνοια αυτή «φουσκώνει» όλο και συχνότερα ο αριθμός των μη εξυπηρετούμενων δανείων, πράγμα που δημιουργεί σοβαρές συνέπειες στις προβλέψεις των τραπεζών και την επαναφορά τους σε κερδοφορία. Η όλη κατάσταση δεν αποκλείεται να δημιουργήσει ανάγκες για νέα κεφάλαια, σε μια περίοδο που το σύστημα έχει στραγγίσει από ρευστότητα και η αξιοπιστία του είναι συχνά υπό αμφισβήτηση.

Πάντως, οι πιέσεις που ασκούνται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από τις απανωτές οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας μετακυλίουν άμεσα το βάρος στις επιχειρήσεις, κυρίως τις μικρομεσαίες, που κινδυνεύουν με κατάρρευση, στα νοικοκυριά που έχουν -τα περισσότερα- συνάψει στεγαστικά δάνεια, αλλά και στις μεγάλες επιχειρήσεις.

Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress tests) που θα κληθούν να περάσουν οι τράπεζες, με την οποία θα διαπιστωθούν οι αντοχές τους σε ένα ακραίο σενάριο, ιδιαίτερα με τη συσσώρευση των «κόκκινων» δανείων.

Τα ξένα funds

ΤΗΝ ίδια στιγμή που το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα πλήττεται από τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η Τρόικα, τα ξένα funds που αγοράζουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν λάβει ισχυρές θέσεις για την αγορά τους. Στις περιπτώσεις που τράπεζες υποχρεωθούν να πωλήσουν «κόκκινα» δάνεια στα ξένα ταμεία, για να ελαφρύνουν τα χαρτοφυλάκιά τους, εκτιμάται ότι θα προκληθούν ακόμη πιο ασφυκτικές πιέσεις σε χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις για την αποπληρωμή των δανείων τους.

Σε ένα ενδεχόμενο πώλησης στεγαστικών, καταναλωτικών και επιχειρηματικών δανείων, οι νέοι πιστωτές τους, τα distress funds, θα καταβάλουν άμεσα τις καθυστερούμενες οφειλές σε εξευτελιστικές τιμές, χρησιμοποιώντας, όμως, αυστηρά κριτήρια για να εισπράξουν τα δάνεια. Τα κριτήρια θα καθοριστούν σύμφωνα με χρηματοοικονομικά και όχι άλλα κριτήρια. Όπως έγινε σε άλλες χώρες, τα ξένα distress funds στήνουν καρτέρι για να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες αγοράζοντας «κόκκινα» δάνεια από τις τράπεζες, και στην περίπτωση της Κύπρου φαίνεται να υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για δάνεια στον ξενοδοχειακό και τουριστικό τομέα.

Στην Ελλάδα, τα ταμεία εισέρχονται στην αγορά με στόχο να αποκτήσουν «δωρεάν» στεγαστικά κυρίως δάνεια, εκμεταλλευόμενα τις προθέσεις των τραπεζών να ξεφορτωθούν τα «κόκκινα» δάνειά τους, αποδεχόμενοι ακόμη και τις πιο χαμηλές τιμές. Τα δάνεια που διαθέτουν εξασφαλίσεις ακινήτων μπορούν να πωληθούν γύρω στο 30% - 40% της αξίας τους, ενώ στην περίπτωση που δεν έχουν εξασφαλίσεις «πωλούνται» στο 10%.

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η τράπεζα θέλει να αποφύγει και τις μαζικές εκποιήσεις των εξασφαλίσεων των ακινήτων, καθώς μία μαζική πώληση ακινήτων που εκποιούνται, μειώνει την αξία και των υπόλοιπων εξασφαλίσεων και δημιουργεί πιέσεις στις εξασφαλίσεις και άλλων δανείων.

Οι επιλογές για αναδιάρθρωση

Μειωμένες πληρωμές: Μειώνεται το ποσό των δόσεων αποπληρωμής για καθορισμένη βραχυπρόθεσμη περίοδο, ώστε να υπάρξει προσαρμογή στη νέα κατάσταση ταμειακών ροών του δανειολήπτη. Αργότερα, σύμφωνα με την ικανότητα του δανειολήπτη συνεχίζεται η αποπληρωμή του δανείου.

Η επιλογή αυτή μπορεί να συνδυαστεί με άλλες επιλογές, για να αντισταθμιστούν χαμηλότερες δόσεις (παράταση της διάρκειας, υψηλότερη πληρωμή εφάπαξ ποσού).

Οι μειωμένες δόσεις αποπληρωμής μπορεί να είναι:

Υψηλότερες των τόκων: Η κάθε δόση καλύπτει την πλήρη πληρωμή των δεδουλευμένων τόκων για την περίοδο και ποσό που διατίθεται για την αποπληρωμή του αρχικού κεφαλαίου.

Χαμηλότερες των τόκων: Η δόση είναι χαμηλότερη από τους δεδουλευμένους τόκους για την περίοδο. Έτσι, ένα μέρος του τόκου που οφείλεται αλλά δεν πληρώνεται κεφαλαιοποιείται επί του αρχικού ποσού του κεφαλαίου (συνήθως προστίθεται στο υπόλοιπο του κεφαλαίου για μελλοντική καταβολή). Αυτή η επιλογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (σε περιόδους ανεργίας, περιόδους σημαντικά μειωμένων εσόδων ή κατά τις περιόδους αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων).

Kεφαλαιοποίηση καθυστερήσεων ή/και τόκων: Η κεφαλαιοποίηση των καθυστερήσεων ή/και των δεδουλευμένων καθυστερημένων τόκων χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ανεπαρκών ταμειακών ροών για κάλυψη των καθυστερήσεων και/ή του τόκου. Η προβλεπόμενη ταμειακή ροή θεωρείται επαρκής για την αποπληρωμή του κεφαλαιοποιημένου υπολοίπου κατά την εναπομένουσα επεκτεινόμενη διάρκεια του δανείου.

Περίοδος χάριτος: Μια συμφωνία που επιτρέπει στον δανειολήπτη για μια καθορισμένη καθυστέρηση στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων αποπληρωμής συνήθως σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο. Με αυτήν την επιλογή παρέχεται στον δανειολήπτη η δυνατότητα να αντιμετωπίσει μια προσωρινή δυσκολία ή κάποιο πρόβλημα.

Μείωση του επιτοκίου: Μόνιμη ή προσωρινή μείωση του επιτοκίου (σταθερού ή κυμαινόμενου) σε ένα δίκαιο και εφικτό επιτόκιο, καθώς χορηγήσεις με υψηλά επιτόκια είναι μία από τις συνήθεις αιτίες οικονομικής δυσχέρειας.