ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΙ ΟΤΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ, ΕΝΩ ΟΙ ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΜΕΩΝ, ΟΠΩΣ Η ΕΡΕΥΝΑ, ΕΧΟΥΝ ΞΕΧΑΣΤΕΙ

Τομέας με μεγάλες προσδοκίες αλλά και προκλήσεις είναι αυτός της ενέργειας, με την πολιτική ηγεσία του τόπου να καλείται να διασφαλίσει τα οφέλη από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων για όλους τους πολίτες

Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση της Στατιστικής Υπηρεσίας, τα προκαταρκτικά δημοσιονομικά αποτελέσματα για τους πρώτους οκτώ μήνες του 2018 καταδεικνύουν σαφή βελτίωση, με το πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης να φθάνει τα €733 εκ., σε σύγκριση με το πλεόνασμα €434 εκ. την αντίστοιχη περίοδο του 2017.

Αναλυτικότερα, τα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 8,8% και ανήλθαν στα €5.246 εκ. τους πρώτους οκτώ μήνες του 2018, σε σύγκριση με €4.822 εκ. την αντίστοιχη περίοδο του 2017, με τους συνολικούς φόρους επί της παραγωγής και των εισαγωγών να σημειώνουν σημαντική αύξηση. Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,8%, ποσοστό το οποίο είχε περίπου προβλεφθεί στον προϋπολογισμό του 2018. Στον προϋπολογισμό του 2019 ενισχύονται οι αναπτυξιακές δαπάνες, αφού δίνεται αυτή η δυνατότητα μέσα από τον σταθερό θετικό ρυθμό ανάπτυξης. Εξάλλου, η καλύτερη στόχευση των κρατικών δαπανών σε τομείς με πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών στη δημόσια υπηρεσία οδηγούν στην απελευθέρωση των παραγωγικών μονάδων της οικονομίας και στην ανάπτυξη.

Η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα

Η αύξηση των εσόδων από τους φόρους και κατ’ επέκτασιν η ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών είναι απόρροια της θετικής πορείας της οικονομίας. Σημαντική εξέλιξη στην πορεία της οικονομίας αποτέλεσε και η επιστροφή της στην επενδυτική βαθμίδα μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτέλεσμα της βελτίωσης των δημόσιων οικονομικών και της αφαίρεσης από το τραπεζικό σύστημα σημαντικού ποσού μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ).

Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ), αυτό οφείλεται κυρίως στην πώληση ΜΕΔ, στην αναταξινόμηση δανείων ως χρεωστικών τίτλων διαθέσιμων προς πώληση, σε αναδιαρθρώσεις που ολοκληρώνονται με επιτυχία με το πέρας της περιόδου παρακολούθησης και επανεντάσσονται στην κατηγορία των εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, διαγραφές, αποπληρωμές και διευθετήσεις χρέους μέσω ανταλλαγής με ακίνητη περιουσία που αναμένεται να οδηγηθεί προς πώληση με σκοπό την ταχύτερη είσπραξη εσόδων.

Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ο οίκος αξιολόγησης Fitch έγινε ο δεύτερος οίκος μετά τον Standard and Poor’s που αναβαθμίζει την Κύπρο στην επενδυτική κατηγορία. Ο οίκος αναβάθμισε την περασμένη εβδομάδα την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της κυπριακής οικονομίας κατά μία βαθμίδα στο ΒΒΒ- από το ΒΒ+, αναθέτοντας σταθερή προοπτική. Ο Fitch διατηρούσε την κυπριακή αξιολόγηση στην κατηγορία σκουπίδια από τον Ιούνιο του 2012. Στο αιτιολογικό της αξιολόγησης, ο οίκος επικαλείται τα αυξημένα κρατικά έσοδα που, σε συνδυασμό με τη συνετή δημοσιονομική πολιτική, διατηρούν υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα, την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, την πτωτική πορεία του δημοσίου χρέους, καθώς και την ανάληψη δράσης σε ό,τι αφορά τα ΜΕΔ.

Εισπράξεις από ΦΠΑ

Οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ ενισχύθηκαν σημαντικά ως αποτέλεσμα της βελτίωσης του κατασκευαστικού τομέα, η οποία τροφοδοτείται και από τα κίνητρα τα οποία έχουν παραχωρηθεί, τις καλές χρονιές που διανύει ο τομέας του τουρισμού και την ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης (κάτι που διαφαίνεται και από τη βελτίωση του δείκτη του οικονομικού κλίματος).

Σημειώνεται ότι η ενίσχυση των προπωλήσεων ακινήτων, κυρίως σε ό,τι αφορά τα υψηλά κτήρια, ενισχύει τα κρατικά ταμεία, εφόσον ο ΦΠΑ καταβάλλεται με την υπογραφή των συμβολαίων και την πληρωμή του αντιτίμου (γίνονται προπληρωμές, για παράδειγμα, ώστε να δίνεται η δυνατότητα στον επενδυτή να καταθέτει την αίτησή του για πολιτογράφηση). Άρα η Κυβέρνηση, σε ό,τι αφορά τον ΦΠΑ, προεισπράττει μαζί με τον πωλητή του ακινήτου, ενώ θα πρέπει να διασφαλίζεται η ολοκλήρωση του έργου και η παράδοση της οικιστικής/επιχειρηματικής μονάδας στον αγοραστή.

Διαφορές με το 2008

Τα πιο πάνω ίσως να φέρνουν στη μνήμη μας την εποχή μέχρι το 2008, όταν η μεγάλη ανάπτυξη του κλάδου των ακινήτων ενίσχυσε σημαντικά τα δημόσια οικονομικά, κυρίως μέσω των εισπράξεων από τον φόρο κεφαλαιουχικών κερδών, του ΦΠΑ και των μεταβιβαστικών.

Όμως, υπάρχουν συγκεκριμένες διαφορές. Για παράδειγμα, τώρα πώληση που υπόκειται σε ΦΠΑ δε υπόκειται σε μεταβιβαστικά, τα οποία στις άλλες περιπτώσεις είναι στο 50%. Επιπλέον οι αγορές ακινήτων, τουλάχιστον αυτές που γίνονται από ξένους, γίνονται μέσω ιδίων κεφαλαίων και όχι μέσω δανεισμού, ενώ και τα ακίνητα για τα οποία υπάρχει ζήτηση έχουν διαφοροποιηθεί (την περίοδο του 2008 οι πωλήσεις αφορούσαν μικρότερα ακίνητα, χαμηλότερης αξίας, αλλά με αυξημένο αριθμό πωλήσεων, ενώ αυτήν την περίοδο υπάρχει αυξημένη ζήτηση σε ό,τι αφορά πιο ακριβά/πολυτελή σπίτια και διαμερίσματα).

Την ίδια στιγμή ενισχύεται με βάση τα στατιστικά τόσο η εξωτερική όσο και η εσωτερική ζήτηση, με τα εισοδήματα των νοικοκυριών να βελτιώνονται και τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων να ενισχύεται. Σημειώνεται, όμως, ότι ακόμη δεν έχουμε παρατηρήσει την επαναδραστηριοποίηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, όπως είχαμε πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Και ίσως να μην τη δούμε ποτέ, εφόσον φαντάζει πολύ δύσκολο να επιβιώσουν στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον των μεγάλων επιχειρήσεων που έχουν τη δυνατότητα μείωσης του κόστους λειτουργίας και παραγωγής.

Παραδοσιακοί τομείς και ενεργειακές εξελίξεις

Αυτό που ενδεχομένως προβληματίζει, είναι το γεγονός ότι η ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας τροφοδοτείται από τους ίδιους, παραδοσιακούς τομείς: τουρισμός, κατασκευές, επαγγελματικές υπηρεσίες, ναυτιλία (με τον τελευταίο τομέα όμως να εκμεταλλεύεται νέες ευκαιρίες, όπως οι ενδεχόμενες εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας).

Ο τομέας της εκπαίδευσης ενισχύεται, αλλά οι σκέψεις για αναδιάρθρωση του οικονομικού μοντέλου της χώρας και ενίσχυση τομέων όπως η έρευνα και η καινοτομία έχουν ξεχαστεί (σίγουρα θα τις θυμηθούμε όταν η οικονομία θα περάσει σε νέο κύκλο ύφεσης, διότι η πορεία της οικονομίας είναι κυκλική).

Τομέας με μεγάλες προσδοκίες αλλά και προκλήσεις είναι αυτός της ενέργειας, με την πολιτική ηγεσία του τόπου να καλείται να διασφαλίσει τα οφέλη από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων για όλους τους πολίτες. Στα θετικά των πρόσφατων εξελίξεων καταγράφεται η διακρατική συμφωνία Κύπρου και Αιγύπτου για εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΙ ΟΤΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ, ΕΝΩ ΟΙ ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΜΕΩΝ, ΟΠΩΣ Η ΕΡΕΥΝΑ, ΕΧΟΥΝ ΞΕΧΑΣΤΕΙ

Τομέας με μεγάλες προσδοκίες αλλά και προκλήσεις είναι αυτός της ενέργειας, με την πολιτική ηγεσία του τόπου να καλείται να διασφαλίσει τα οφέλη από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων για όλους τους πολίτες

ΖΑΚΗΣ ΧΑΤΖΗΖΑΧΑΡΙΑΣ
Διοικητικός Σύμβουλος KPMG Limited
Τηλ. 25869 000
[email protected]