Η θάλασσα και οι ακτές αποτελούσαν ανέκαθεν σημαντικούς φορείς ανάπτυξης της κυπριακής και ελληνικής οικονομίας. Πολυάριθμα νησιά, που είναι διάσπαρτα κυρίως στο Αιγαίο, αλλά και το Ιόνιο και Λιβυκό πέλαγος - στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότερα από 6.000 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες, εκ των οποίων κατοικούνται τα 117 νησιά. Λόγω του εξωστρεφούς γεωγραφικού τους χαρακτήρα, οι λιμένες και οι παράκτιες κοινότητες υπήρξαν παραδοσιακά κέντρα νέων ιδεών και καινοτομίας.
Ωστόσο, εκτός από αυτήν την παραδοσιακή τάση για καινοτομία, υπεισέρχονται πλέον παγκοσμίως και τρεις νέοι παράγοντες. Έχει σημειωθεί ραγδαία τεχνολογική πρόοδος ως προς την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στην ανοικτή θάλασσα, σε ολοένα και πιο βαθιά ύδατα, όπως αυτών της τεχνολογίας αυτοποιημένου χειρισμού (ρομποτικής), της βιντεοεπιτήρησης και της τεχνολογίας καταδυόμενου εξοπλισμού.
Εξελίξεις στη γενετική μάς επιτρέπουν να κατανοήσουμε πως η ξεχωριστή βιοποικιλότητα των θαλασσών μπορεί να αξιοποιηθεί για την παροχή τροφής, ενέργειας και φαρμάκων για έναν πληθυσμό που μεγαλώνει σε αριθμούς και ανάγκες. Σε αυτό συμβάλλει και η συνειδητοποίηση ολοένα και περισσότερο ότι η γη και το γλυκό νερό αποτελούν πεπερασμένους πόρους. Επίσης, σημειώνεται έντονη ανάγκη να περιορισθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου με την ανάπτυξη υπεράκτιων εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας, αλλά και περαιτέρω προώθηση των θαλάσσιων έναντι των χερσαίων μεταφορών λόγω της συνεπαγόμενης εξοικονόμησης ενέργειας.
Ενδεικτικά και μόνο θα θέλαμε να αναφερθούμε σε μερικές από τις δυνατότητες που διαμορφώνονται στον τομέα της γαλάζιας οικονομίας. Οι διαφαινόμενες προοπτικές στον τομέα της θαλάσσιας εξόρυξης υδρογονανθράκων λαμβάνουν σταδιακά διαστάσεις που δύνανται να μεταβάλλουν το οικονομικό και κοινωνικό προφίλ των δύο χωρών για τις επόμενες δεκαετίες. Η θέσπιση της ΑΟΖ πολλαπλασιάζει πρακτικά το μέγεθος των δύο χωρών, ανοίγοντας νέες προοπτικές (και προκλήσεις) στην εκμετάλλευση ευρύτερα του ορυκτού πλούτου καθώς και στην εξασφάλιση αποκλειστικών δικαιωμάτων αλιείας στην ευρεία θαλάσσια περιοχή που περικλείει.
Οι υδατοκαλλιέργειες σήμερα, αλλά και η αλιεία, διαδραματίζουν τον δικό τους σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Κύπρου. Η επένδυση σε καινοτόμες ιδέες και την παραγωγή παρεμφερών προϊόντων, όπως τα καπνιστά ψάρια και τα φιλέτα, αλλά και η παραγωγή νέων ειδών υδατοκαλλιέργειας, όπως η άλγη, θα συνεισφέρουν σημαντικά στην οικονομία της αλλά και θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας. H χρήση των οστεϊκών υπολειμμάτων από τη φιλετοποίηση των ψαριών για την παραγωγή συμπληρωμάτων διατροφής, όπως ασβεστίου και μαγνησίου, ονομάζεται κυκλική οικονομία, και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της γαλάζιας ανάπτυξης.
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. και CEO του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus, κ. Φλώρος Βωνιάτης, και ο Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Λάρνακας, κ. Σταύρος Σταύρου, παρουσίασαν την Παρασκευή, στο πλαίσιο του 3rd SmartBlueCity Euro-Mediterranean Conference & Exhibition, που πραγματοποιήθηκε στις 5-6 Οκτωβρίου, το Στρατηγικό Πλάνο Ανάπτυξης της Λάρνακας μέχρι το 2030 («Larnaca towards 2030»). Το σχέδιο αυτό εκπονήθηκε από το Πανεπιστήμιο UCLan Cyprus, με στόχο να αποτελέσει τον οδικό χάρτη και πυξίδα που θα αναδείξει τη Λάρνακα στο προσεχές μέλλον ως μιαν από τις πιο αξιόλογες έξυπνες γαλάζιες πόλεις στη Μεσόγειο.
Επίσης, το Κέντρο Επιχειρηματικότητας CEDAR στο UCLan Cyprus, του οποίου η σύσταση έχει αποτελέσει στο παρελθόν πρωτοβουλία του νυν Πρύτανη και Καθηγητή Πανίκου Πουτζιουρή, διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στην έρευνα για τη διασύνδεση και ενδυνάμωση του μελλοντικού ρόλου των μικρών και μεσαίων οικογενειακών επιχειρήσεων, όπως είναι άλλωστε και η μεγάλη πλειοψηφία όσων ήδη δραστηριοποιούνται στον τομέα της κυπριακής γαλάζιας οικονομίας.
Εν κατακλείδι, για την «θαλασσοφίλητη» Κύπρο του Γιώργου Σεφέρη, η θάλασσα διανοίγει νέους ορίζοντες στην έρευνα και ευκαιρίες για χρηματοδότηση σε νεοσύστατες επιχειρήσεις με γαλάζιες καινοτομίες, σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες, στα οποία σκοπεύουμε να αναφερθούμε διεξοδικότερα σε άλλο άρθρο μας.
* Ο Δρ Παναγιώτης Κοντάκος είναι Επίκουρος Καθηγητής στη Διεθνή Επιχειρηματικότητα, Διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος ΜΒΑ στο Πανεπιστήμιο UCLan Cyprus, καθώς και Συνδιευθυντής στο Κέντρο Επιχειρηματικότητας CEDAR.
O κ. Μάριος Παπαγεωργίου (MRes, MBA, BSc), είναι Θαλάσσιος Βιολόγος και Ωκεανογράφος, απόφοιτος των Πανεπιστημίων Plymouth και UCLan Cyprus και Ερευνητής στο Enalia Physis Environmental Research Centre.
