ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΥΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

 

Η κυπριακή οικονομία βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Από τη μια, τα καλά νέα: η βελτίωση των δημοσιονομικών δεικτών, η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα και η έξοδος στις αγορές για πρώτη φορά μετά το 2014. Στον αντίποδα, η ωρολογιακή βόμβα των κόκκινων δανείων, τα ερωτήματα για τη λειτουργία του Φορέα, η ανάγκη προώθησης σειράς μεταρρυθμίσεων και μια σκληρή κοινωνική πραγματικότητα. Σε ρυθμούς ανάπτυξης, ένας στους τέσσερεις Κυπρίους βρίσκεται αντιμέτωπος με τον κίνδυνο της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισμού. 

 

Σε μια περίοδο που η κυπριακή οικονομία δείχνει να επιστρέφει για τα καλά στις ράγες της ανάπτυξης, επανέρχονται επιτακτικά στο προσκήνιο τα παλιά άλυτα προβλήματα, οι μεταρρυθμίσεις που έμειναν στου δρόμου τα μισά και οι βαθιές κοινωνικές ανισότητες. Το καλό νέο της αναβάθμισης της επενδυτικής βαθμίδας της Κύπρου σε συνδυασμό με την έξοδο στις αγορές και τη θετική πορεία των δημοσιονομικών δεικτών αποτελεί τη λαμπερή όψη του νομίσματος.  

 

Στην άλλη όψη, είναι το υψηλό ποσοστό του κινδύνου φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισμού, το οποίο, επιστρέφει μεν στα προ της κρίσης επίπεδα, αλλά εξακολουθεί να παραμένει υψηλό. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το μέρος του πληθυσμού που ζει σε καθεστώς ένδειας ή έχει σοβαρές υλικές στερήσεις ή πολύ χαμηλό δείκτη έντασης εργασίας. Η συγκριτική ανάλυση των δεικτών δείχνει ότι σχεδόν ένας στους τέσσερεις Κύπριους πολίτες βρίσκεται μονίμως αντιμέτωπος με το φάσμα της φτώχιας, καθώς η ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί για να αμβλυνθεί σε μεγάλο βαθμό η κοινωνική ανισότητα.

 

Η διαφορά μεταξύ της συρρίκνωσης της οικονομίας (2015) και ανάπτυξης (2017) μεταφράζεται σε μείωση του δείκτη φτώχιας κατά 3,7% ή σε απόλυτους αριθμούς κατά 29.364 πρόσωπα. Την ίδια ώρα, όμως, περισσότεροι από 214.000 άνθρωποι παραμένουν εν κινδύνω, παρά την ανοδική πορεία της καμπύλης του ρυθμού ανάπτυξης (Περαιτέρω ανάλυση για την επενέργεια της ανάπτυξης στις οικονομικά ασθενέστερες ομάδες του πληθυσμού μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα 19).

 

Αστάθμητη παράμετρο σε αυτό το ρευστό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον αποτελούν τα κόκκινα δάνεια, η διαχείριση των οποίων θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις επόμενες αξιολογήσεις της κυπριακής οικονομίας. Όπως επισημαίνει στην ανάλυσή του ο ειδικός συνεργάτης της «Σημερινής» σε οικονομικά θέματα, Ονησίφορος Κωνσταντίνου, η επιστροφή στις αγορές, για πρώτη φορά μετά το 2014, ήταν μια ψήφος εμπιστοσύνης, αλλά όχι ανοιχτή επιταγή. Η αναβάθμιση της κυπριακής οικονομίας δεν αποκρύβει μια πραγματικότητα: τις αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες λόγω της συναλλαγής μεταφοράς του «καλού»

 

Συνεργατισμού στην Ελληνική Τράπεζα και τα βαρίδια που αυτή έχει επιφέρει στο γραφείο διαχείρισης δημοσίου χρέους. Μάλιστα, «εάν δεν υπάρξει ανάκτηση των κόκκινων δανείων, η τάση των αναβαθμίσεων από τους ξένους οίκους αξιολόγησης δεν θα αργήσει να αντιστραφεί»  (Στη σελίδα 17 η ενδιαφέρουσα ανάλυση για τα «βαρίδια του Συνεργατισμού» και τα «καυτά κάρβουνα που βγήκαν από τις τράπεζες και μπήκαν στο γραφείο του ίδιου του Υπουργού Οικονομικών»).

 

Την ίδια ώρα, ο Γενικός Ελεγκτής, όπως προανήγγειλε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα μας την περασμένη Κυριακή, ξεκίνησε τη συλλογή στοιχείων για τη δημιουργία του Φορέα μη εξυπηρετούμενων δανείων, αλλά και την απόφαση για μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων αξίας €8,3 δις στη θυγατρική εταιρία της Συνεργατικής, την ΚΕΔΙΠΕΣ. Ο Υπουργός Οικονομικών δηλώνει ότι από τη στιγμή που δεν υπάρχει κίνδυνος «κλονισμού της εμπιστοσύνης» των καταθετών, είναι ευπρόσδεκτη κάθε έρευνα «για κάθε κίνηση, για κάθε δάνειο, για κάθε ενέργεια» (Το θέμα με την έρευνα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη για τον Φορέα στη σελίδα 18). 

 

Πάντως, η λειτουργία και η διαχείριση του Φορέα ανησυχεί και την επιχειρηματική κοινότητα. Ο πρόεδρος της ΟΕΒ, Χρίστος Μιχαηλίδης, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα μας, τονίζει ότι «ο θεσμός αυτός πρέπει να προστατευτεί από εξωτερικές παρεμβάσεις και να αφεθεί να δράσει ανεμπόδιστος». Προσθέτει ότι «με τη σωστή και συνετή λειτουργία του, αναμένουμε ότι θα χαλιναγωγηθούν οι κακοπληρωτές και με την δέουσα ευελιξία των τραπεζών θα αρχίσει επιτέλους να κλείνει η μαύρη τρύπα που μαστίζει την κυπριακή οικονομία. Οπωσδήποτε ο Φορέας αυτός θα πρέπει να αφεθεί σε ιδιωτικά χέρια και η διαχείρισή του να γίνει από εξειδικευμένο οίκο με σχετική εμπειρογνωμοσύνη και τεχνογνωσία».

 

Παράλληλα, η ΟΕΒ αναμένει να προχωρήσουν σειρά μεταρρυθμίσεων που δεν έγιναν, όπως «αυτή του δημοσίου τομέα», την ανάπτυξη νέων τομέων, την ελάφρυνση του (αυξημένου για το 2019) κόστους των επιχειρήσεων και επένδυση στον «ψηφιακό μετασχηματισμό» της επιχειρηματικότητας (Ολόκληρη η συνέντευξη του προέδρου της ΟΕΒ στη σελίδα 20).

 

Για το ίδιο θέμα, ο οικονομολόγος και σταθερός συνεργάτης της «Σ», Τάσος Γιασεμίδης, σημειώνει ότι «η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα δεν αποτελεί το τέλος του δρόμου, εφόσον παραμένουν σημαντικές προκλήσεις για την κυπριακή οικονομία, όπως η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, η διαμόρφωση υγιούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος και η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που θα ενταχθούν στον Φορέα».

 

Ειδικότερα για το θέμα του Φορέα, ο κ. Γιασεμίδης επισημαίνει ότι «ο Φορέας καλείται να διαχειριστεί ένα απαιτητικό χαρτοφυλάκιο (με «δύναμη πυρός» 10 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την εκτιμημένη αξία των υποθηκών όπως ανακοινώθηκε από το ΥΠΟΙΚ), που μπορεί να του δώσει τον ρόλο ρυθμιστή στην αγορά δανείων και ακινήτων και γενικότερα στην κυπριακή οικονομία» (Στη σελίδα 18 η ανάλυση του Τάσου Γιασεμίδη.)