ΑΝΑΛΥΣΗ: ΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ, ΑΛΛΙΩΣ Η ΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΙΚΟΥΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΕΝ ΘΑ ΑΡΓΗΣΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΡΑΦΕΙ

Αντί ο Υπουργός Οικονομικών να ανεβάζει στο Twitter αποφθέγματα του Τσώρτσιλ για τις πέτρες και τους σκύλους που γαβγίζουν, ας σηκώσει τα μανίκια και ας διασφαλίσει τη χρηστή και αυστηρή διαχείριση του Φορέα - μακριά από τους πολιτικούς...

Μπορεί κάποιοι να πανηγυρίζουν πως το διεθνές ομόλογο που εκδόθηκε την περασμένη Τρίτη ήταν το μεγαλύτερο μετά την επιστροφή της Κύπρου στις διεθνείς αγορές το 2014 και το μεγαλύτερο που εκδόθηκε ποτέ σε ευρώ, ωστόσο αυτό δεν αποκρύβει μία πραγματικότητα. Τις αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες λόγω της συναλλαγής μεταφοράς του «καλού» Συνεργατισμού στην Ελληνική Τράπεζα και τα βαρίδια που αυτή έχει επιφέρει στο γραφείο διαχείρισης δημοσίου χρέους (ΓΔΔΧ) στη χρηματοδότηση των λήξεων μέχρι το 2022.

Μέχρι τώρα το ΓΔΔΧ ήταν συντηρητικό εκδίδοντας χρέος όσο ακριβώς ήταν αρκετό για να διαχειριστεί τις ανάγκες χρηματοδότησης του έτους και για να διατηρήσει ένα αποθεματικό ρευστών διαθεσίμων που να καλύπτει τις ανάγκες χρηματοδότησης της επόμενης χρονιάς, αλλά και απρόβλεπτους παράγοντες, βάσει και της στρατηγικής του (διαχείριση συναλλαγματικών και επιτοκιακών κινδύνων).

Ωστόσο, το κράτος αναγκάστηκε να εκδώσει εγχώρια ομόλογα ύψους €3,19 δισεκατομμυρίων για να καλύψει την «τρύπα» στον ισολογισμό του καλού Συνεργατισμού, που μεταφέρθηκε στην Ελληνική - η διαφορά των εξυπηρετούμενων δανείων (περιουσιακά) από τις καταθέσεις (υποχρεώσεις). Διαφορετικά η Ελληνική δεν θα… αυτοκτονούσε απορροφώντας έναν τρύπιο ισολογισμό.

Αρχικά, το κράτος εξέδωσε ομόλογα προς τη Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα (δεν μπορούσε να τα δώσει απευθείας στην Ελληνική) ύψους €2.35 δις, με πολύ πιο μακροχρόνιες και πιο διαχειρίσιμες λήξεις, που έφταναν μέχρι και τα 20 χρόνια. Στη συνέχεια, όμως, η Ελληνική «κούρεψε» τα δάνεια που ήταν προς μεταφορά, δημιουργώντας επιπλέον τρύπα €800 εκατ. στον προς μεταφορά ισολογισμό, ενώ δεν μπορούσε να διατηρήσει στα βιβλία της ομόλογα χαμηλής αξιολόγησης για 20 χρόνια λόγω εποπτικών απαιτήσεων. Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Οικονομικών «αναγκάστηκε» να εκδώσει νέα και περισσότερα ομόλογα που λήγουν από το 2018 μέχρι το 2022, με την Ελληνική να δηλώνει πως θα τα κρατήσει μέχρι τη λήξη τους (με το αζημίωτο βέβαια!).

Στην ουσία, η Ελληνική βρήκε το κράτος στη γωνιά και το πάτησε στο λαιμό και με το δίκιο της! -αυτό θα έκανα βέβαια και εγώ αν…-. Το αποτέλεσμα αυτής της…. χρηματοοικονομικής μηχανικής δεν είναι μόνο οι αυξημένοι τόκοι που θα κληθεί το κράτος (οι φορολογούμενοι) να καταβάλει, αλλά οι αυξημένες προκλήσεις στη διαχείριση του δημοσίου χρέους τα επόμενα χρόνια. Ενδεικτικά, οι λήξεις χρέους το 2018 από τα €713 εκατομμύρια εκτοξεύτηκαν στο €1,2 δις, με τη μεγαλύτερη επιδείνωση να έρχεται το 2019, όταν οι λήξεις χρέους θα ξεπερνούν τα €2 δις λόγω λήξεως ομολόγου ύψους €750 εκατ. προς την Ελληνική (δείτε τον σχετικό πίνακα με τις λήξεις χρέους).

Εξ ου και το ΓΔΔΧ, ενώ είχε ανακοινώσει προγραμματισμένη έκδοση ενός ομολόγου μέχρι €1 δις για το 2018, τελικά αποδέχθηκε προσφορές για €1,5 δις, με τη διαφορά να αποτελεί το ομόλογο της Ελληνικής, που λήγει τον ερχόμενο Δεκέμβριο. Αυτές οι προκλήσεις θα συνεχιστούν μέχρι το 2022. Και μη νομίζετε ότι η υπερκάλυψη είναι κάτι θετικό, αφού τα κυπριακά ομόλογα είναι κελεπούρια στις αγορές, καθώς παρουσιάζουν ενδεχομένως μικρότερο ρίσκο από την Πορτογαλία και από την Ιταλία, με σημαντικά υψηλότερη απόδοση. Αυτό, εξάλλου, ίσχυε και κατά την περίοδο του μνημονίου.

Το ζητούμενο

Αν αντικρίσουμε αμιγώς αριθμητικά τη συναλλαγή, φαίνεται πως η επιβάρυνση των €3,19 δις (δεν μετρήσαμε τους τόκους και τη δυνητική επιβάρυνση από τις εγγυήσεις που έχουν δοθεί στην Ελληνική) είναι σαφώς μικρότερη των περιουσιακών στοιχείων αξίας €8,3 δις που μένουν στην κρατική εναπομείνασα οντότητα (τη ΣΚΤ, που μετονομάστηκε σε ΣΕΔΙΠΕΣ). Εδώ, ωστόσο, εντοπίζεται το διακύβευμα, καθώς οι επιδόσεις του κράτους στην αποτελεσματική διαχείριση περιουσιακών στοιχείων είναι κατά συντριπτική πλειοψηφία τραγικές και σε αυτό βοηθούν και οι πολιτικές/κομματικές παρεμβάσεις.

Οι νομοθεσίες για τις εκποιήσεις έχουν βελτιωθεί και πλέον υπάρχουν όλα τα εργαλεία στη διάθεση των τραπεζών για αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ). Το Υπουργείο Οικονομικών καλείται συνεπώς να παρουσιαστεί «αδίστακτο» στη διαχείριση των κόκκινων δανείων του μακαρίτη Συνεργατισμού, έτσι ώστε να ανακτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα από τα ΜΕΔ (€6.7 δις), αντλώντας μετρητά τα οποία θα καταλήξουν στα δημόσια ταμεία. Την εικόνα «χάλασε» βέβαια νωρίς ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, ο οποίος άρχισε να «τάζει» κτήρια του Συνεργατισμού προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Ήδη το κράτος πραγματοποιεί μεγάλα πλεονάσματα -τα υψηλότερα ιστορικά- ενισχύοντας συνεχώς τα ρευστά διαθέσιμα, αλλά αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό. Το κράτος θα πρέπει να ανακτήσει ποσά τα οποία να χρησιμοποιήσει στην οργανική μείωση του χρέους και όχι απλώς να περιμένει την ανάπτυξη που θα οδηγήσει στη μείωση του δείκτη του χρέους ως προς το ΑΕΠ (denominator effect). Συνεπώς, ένα είναι το ζητούμενο: ανάκτηση των κόκκινων δανείων, αλλιώς η τάση των αναβαθμίσεων από τους οίκους αξιολόγησης δεν θα αργήσει να αντιστραφεί.

Ο Χάρης και ο Τσώρτσιλ

Η συναλλαγή, επώδυνη και δύσκολη, «έχει βγει» στον Υπουργό των Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη, ο οποίος είδε το Κυπριακό αξιόχρεο να αναβαθμίζεται τέσσερεις φορές -εκ των οποίων μια στην επενδυτική βαθμίδα- από τους οίκους αξιολόγησης και μάλιστα μετά τη μεταφορά του Συνεργατισμού. Πολύ απλά οι οίκοι είδαν το δάσος και το δέντρο (φορτωθήκαμε €3,19 δις, αλλά προστατεύτηκαν καταθέσεις €10 δις και έφυγε ένα βουνό κόκκινων δανείων €6.7 δις από το τραπεζικό σύστημα, το οποίο σταθεροποιήθηκε περαιτέρω) και έκριναν τη συναλλαγή ως εύλογη, εφόσον το κράτος ήταν σε θέση να αντέξει το κόστος. Άλλωστε, γι' αυτόν τον λόγο και η Κομισιόν ενέκρινε την κρατική βοήθεια.

Ωστόσο, τα καυτά κάρβουνα βγήκαν από τις τράπεζες και μπήκαν στο γραφείο του ιδίου του Υπουργού, ο οποίος έσπρωξε τη συμφωνία. Γι’ αυτό αντί να ανεβάζει στο Twitter αποφθέγματα του Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ, για τις πέτρες και τους σκύλους που γαβγίζουν, ας σηκώσει τα μανίκια και ας διασφαλίσει τη χρηστή και αυστηρή διαχείριση του φορέα -μακριά από τους πολιτικούς- γιατί διαφορετικά οι πέτρες θα στραφούν προς τον ίδιο.