Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΑΝΑΖΗΤΕΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΟΥ ΘΑ ΣΥΝΘΕΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΜΑΤΩΝ, ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΤΟΣΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΜΕ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΕΙΑ, ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΕΝΤΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η Επιτροπή θα απαρτίζεται από τρία ή περισσότερα πρόσωπα, ανώτατου επαγγελματικού και ηθικού επιπέδου, από τα οποία τουλάχιστον ο ένας θα είναι νομομαθής που κατέχει τα προσόντα να διοριστεί ως Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου ή είναι πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου

Στην αναζήτηση των προσώπων που θα συνθέσουν τη Ερευνητική Επιτροπή και θα αναλάβουν το δύσκολο έργο διερεύνησης των αιτιών που οδήγησαν στην κατάρρευση του Συνεργατισμού, έναν αιώνα και κάτι μετά την ίδρυσή του, βρίσκεται η Νομική Υπηρεσία. Ο λόγος που το θέμα περνά εξολοκλήρου στα χέρια του Γενικού Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη έχει να κάνει με το γεγονός πως, στα υπό διερεύνηση ζητήματα, διαφαίνεται πως εμπλέκεται και το Υπουργικό Συμβούλιο.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί πως, όπως όλα δείχνουν, η Επιτροπή θα απαρτίζεται από τρία ή περισσότερα πρόσωπα, ανώτατου επαγγελματικού και ηθικού επιπέδου, από τα οποία τουλάχιστον ο ένας θα είναι νομομαθής που κατέχει τα προσόντα να διοριστεί ως Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου (δηλαδή τουλάχιστον 12ετή άσκηση της δικηγορίας ή υπηρεσία σε δικαστική θέση) ή είναι πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Τα καίρια σημεία

Η έρευνα αναμένεται πως θα καλύψει όλη την πορεία της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας, από ιδρύσεώς της μέχρι και σήμερα. Ειδικότερα, όπως άλλωστε είναι επιθυμία τόσο της Κυβέρνησης όσο και των κομμάτων, η έρευνα θα καλύψει, μεταξύ άλλων:

1. Τους λόγους για τους οποίους το συνεργατικό πιστωτικό σύστημα παρέμεινε εκτός της εποπτείας της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, ακόμα και μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., παρά τις αντίθετες στάσεις τότε και για τις συνέπειες αυτής της απόφασης.

2. Γιατί και πώς οδηγήθηκε ο Συνεργατισμός στην ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης με ευθύνη του κράτους και καταβολή ποσού ύψους 1.5 δις το 2013.

3. Πότε και κάτω από ποιους όρους και με ποιες διασφαλίσεις έχουν παραχωρηθεί τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 7,49 δισεκατομμυρίων.

4. Τυχόν μη εξυπηρετούμενα δάνεια που έχουν «πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα», καθώς και μέλη της διοίκησης και διευθυντικά στελέχη του Συνεργατισμού.

5. Τη γενική διαχείριση και τυχόν πολιτικές παρεμβάσεις στη λειτουργία του Συνεργατισμού, της Κεντρικής Συνεργατικής Τράπεζας και της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας.

Επισημάνσεις Κληρίδη

Σε σχέση με το όλο ζήτημα, αξίζει να αναφερθεί πως ο Γενικός Εισαγγελέας, Κώστας Κληρίδης, μετά τη σύγχυση που είχε προκληθεί όσον αφορά το θέμα διορισμού Ερευνητικής Επιτροπής για τον Συνεργατισμό, ένεκα των τοποθετήσεων τόσο από πλευράς Κυβέρνησης όσο κι από πλευράς κομμάτων, επεσήμανε σε ανακοίνωσή του:

* Το μόνο όργανο το οποίο έχει εξουσία να διορίσει Ερευνητική Επιτροπή είναι ο Γενικός Εισαγγελέας με Διάταγμα, χωρίς να προηγηθεί οποιαδήποτε ενέργεια από το Υπουργικό Συμβούλιο, ένεκα του ότι διαφαίνεται πως στα υπό διερεύνηση ζητήματα εμπλέκεται το Υπουργικό Συμβούλιο και/ή Υπουργοί.

* Κάθε Διάταγμα που εκδίδεται δυνάμει του Νόμου θα πρέπει να περιέχει: (α) τα ονόματα των μελών της Επιτροπής, (β) τον διορισμό του Προέδρου της Επιτροπής, (γ) τους όρους εντολής της Επιτροπής, (δ) τα ονόματα οποιωνδήποτε προσώπων που εξαιτίας των ειδικών γνώσεών τους πάνω στο θέμα της έρευνα ή διαφορετικά, μπορεί να τους ζητηθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο ή τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ανάλογα με την περίπτωση, να παρακαθίσουν ως εκτιμητές μαζί με την Επιτροπή, (ε) τις εξουσίες με τις οποίες περιβάλλεται η Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου αυτού, (στ) την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων της Επιτροπής. Τόσο τα ονόματα των μελών της Επιτροπής όσο και οι όροι εντολής της και τα άλλα στοιχεία, αποφασίζονται από τον Γενικό Εισαγγελέα χωρίς καμία συνεννόηση με το Υπουργικό Συμβούλιο.

* Σύμφωνα πάντα με τον Νόμο, ως Επίτροποι, διορίζονται πρόσωπα επιλεγέντα μεταξύ προσώπων ανώτατου επαγγελματικού και ηθικού επιπέδου, από τα οποία τουλάχιστον ο ένας είναι νομομαθής που κατέχει τα προσόντα να διοριστεί ως Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου (δηλαδή τουλάχιστον 12ετή άσκηση της δικηγορίας ή υπηρεσία σε δικαστική θέση) ή είναι πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

* Λόγω της εξειδικευμένης φύσης των εμπλεκομένων στην έρευνα θεμάτων, απαιτείται επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής τόσο στην επιλογή των Επιτρόπων, οι oποίοι θα πρέπει να κατέχουν τα απαιτούμενα κατάλληλα προσόντα, να μην έχουν οποιαδήποτε ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων και ασφαλώς να αποδεχθούν όπως προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Ιδιαίτερη επίσης προσοχή απαιτείται στον καθορισμό με σαφήνεια και ακρίβεια, των Όρων Εντολής της Επιτροπής που θα αποτελέσουν το πλαίσιο εντός του οπoίου θα διεξαχθεί η έρευνα.

«Για υλοποίηση των ανωτέρω έχει αρχίσει σχετική προεργασία, η οποία αποσκοπεί στη διεξαγωγή της έρευνας προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο και ώστε να επιφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Μόλις ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις, θα δημοσιοποιηθούν», καταλήγει ο Κώστας Κληρίδης.

Ευθύνη του Εισαγγελέα

Σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση του Γενικού Εισαγγελέα, σε δηλώσεις για το θέμα προέβη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος ανέφερε:

«Για να ξεκαθαρίσουμε μια για πάντα κάποιες αμφισβητήσεις που υπάρχουν: Η έρευνα που ζητά η Κυβέρνηση είναι για το τι έχει προηγηθεί και για το τι έπεται. Δηλαδή προ 2013 τι έχει συμβεί για να οδηγηθούμε ώστε το 2013 να θέλουμε 1,5 δις για να επιβιώσει (ο Συνεργατισμός) - και πολλά άλλα θέματα βεβαίως - αλλά και για την περίοδο 2013-2018, και πώς φτάσαμε να έχουμε 7,5 δις Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (ΜΕΔ), έτσι ώστε οι εποπτικές Αρχές της Ευρώπης να μας υποχρεώσουν να πάρουμε μια απόφαση οδυνηρή, αλλά που διασώζει καταθέτες, σταθεροποιεί το τραπεζικό σύστημα και δημιουργεί προοπτικές για το μέλλον.

»Αυτήν την ώρα τα όποια χρήματα θα διατεθούν από πλευράς Δημοσίου είμαι βέβαιος ότι θα καλυφθούν από τα ΜΕΔ των 7,5 δις, εκτός των περιουσιακών στοιχείων των 600 εκατομμυρίων και άλλα, αρκεί όλοι, κατανοώντας τις δυσκολίες, να υιοθετήσουμε κάποια αποτελεσματικά μέτρα, όπως τα ζητεί και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πιστεύω ότι κατ' αυτόν τον τρόπο θα αντιμετωπιστεί κατά αποτελεσματικό και θετικό τρόπο ένα πρόβλημα που ήταν γνωστό σε όλους», κατέληξε.

Από πλευράς του, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Πρόδρομος Προδρόμου, αναφερόμενος στο θέμα της έρευνας για τον Συνεργατισμό, είπε ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία και ούτε είναι θέμα προς συζήτηση ότι την αρμοδιότητα και την εξουσία κατά τον Νόμο και το Σύνταγμα, για να ορίσει ερευνητική επιτροπή, την έχει ο Γενικός Εισαγγελέας».

Κακή διακυβέρνηση...

Αν και η έρευνα για τον Συνεργατισμό δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, εντούτοις, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Ελεγκτική Υπηρεσία έχουν εντοπίσει και επισημάνει την κακή διακυβέρνηση του Οργανισμού. Ειδικότερα, η Κομισιόν στην απόφασή της με την οποία ενέκρινε τη συμφωνία Ελληνικής Τράπεζας-Συνεργατισμού, αναφέρει πως «αντίθετα με τις τότε προσδοκίες, η ΣΚΤ, το δεύτερο μεγαλύτερο πιστωτικό ίδρυμα στην Κύπρο, δεν μπόρεσε να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της: δεν κατόρθωσε να ανακτήσει κάποιο μεγάλο χρηματικό ποσό από το πολύ σημαντικό χαρτοφυλάκιό της μη εξυπηρετούμενων δανείων, εν μέρει εξαιτίας κακής διακυβέρνησης της ίδιας της ΣΚΤ και εν μέρει εξαιτίας εμποδίων που δημιουργήθηκαν από το κυπριακό νομικό πλαίσιο για τη ρύθμιση μη εξυπηρετούμενων δανείων», σημειώνεται στην ανακοίνωση.

Λόγω αυτών των δυσκολιών, η ΣΚΤ κίνησε διαδικασία πώλησης στις 19 Μαρτίου 2018, η οποία, ωστόσο, δεν προσέλκυσε προσφορές σε θετική τιμή. Όλες οι προσφορές πρότειναν αρνητική τιμή πώλησης, δηλαδή πώληση για την οποία απαιτείται πρόσθετη κρατική ενίσχυση», σημειώνεται. Αδυναμίες στη διεύθυνση του Συνεργατισμού καταγράφει στην Έκθεσή του για τον Οργανισμό και ο Γενικός Ελεγκτής, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος από τον περασμένο Οκτώβριο τόνισε πως «η ΣΚΤ θα πρέπει να προβεί το συντομότερο σε επανασχεδιασμό του μοντέλου διακυβέρνησης, ώστε αυτό να βελτιωθεί σημαντικά».

«Φαίνεται να διαπιστώνονται, τόσο από τη διοίκηση του οργανισμού όσο και από τις εποπτικές Αρχές, αδυναμίες στη διεύθυνση. Τούτο αντικατοπτρίζεται σε συνεχείς αποτυχίες υλοποίησης επιχειρηματικών σχεδιασμών και επίτευξης τεθέντων από την ίδια της ΣΚΤ στόχων απόδοσης, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε συνεχή διολίσθηση την αξία του οργανισμού με αποτέλεσμα την σταδιακή απώλεια των €1,675 εκ. που δόθηκαν από τον Κύπριο φορολογούμενο για στήριξή του».

Ταυτόχρονα, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι, «παρά την ασφυκτική πίεση για μείωση των λειτουργικών εξόδων της τράπεζας και αύξηση της κερδοφορίας της, η ΣΚΤ εξακολουθεί να χειρίζεται θέματα προσλήψεων προσωπικού και παροχής ωφελημάτων, καθώς και θέματα διαγωνισμών για εξασφάλιση υπηρεσιών, κατά τρόπο που δεν συνάδει με τις βέλτιστες εμπορικές πρακτικές».

Σε σχέση, εξάλλου, με το θέμα της δημιουργίας πλατφόρμας διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων (MEX) με την εταιρεία Altamira Asset Management, η Ελεγκτική Υπηρεσία θεωρεί «σημαντικό το γεγονός ότι η διεύθυνση της ΣΚΤ οδήγησε τον οργανισμό σε μία απαράδεκτη κατάσταση να διαπραγματεύεται με μία μόνο εταιρεία, χωρίς να υπάρχουν πλέον προφανείς εναλλακτικές επιλογές». Επιπρόσθετα η Ελεγκτική Υπηρεσία κάκισε και την απόφαση της Κυβέρνησης για παραχώρηση του 25% των μετοχών σε φυσικά πρόσωπα.