ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΕΡΕΥΝΑ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ ΤΟ ΑΕΠ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΕ ΝΕΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ, ΟΜΩΣ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΦΘΟΥΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΣΑΝ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ

Όλα αυτά φυσικά δεν θα μπορέσουν να γίνουν δυνατά αν η χώρα δεν προχωρήσει σε εκείνες τις μεταρρυθμίσεις, που θα ενισχύσουν το επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον

Η κυπριακή οικονομία συνεχίζει να παρουσιάζει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, με ποσοστά κοντά στο 4%. Συγκεκριμένα, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας κατά το πρώτο τρίμηνο του 2018 είναι θετικός (3,8%) σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2017. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, σε αυτό συνέτειναν θετικά οι τομείς του τουρισμού, των επαγγελματικών υπηρεσιών, του λιανικού και χονδρικού εμπορίου, των κατασκευών, των μεταφορών, της μεταποίησης και των υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η ανάπτυξη της οικονομίας τροφοδοτείται από τους ίδιους σχεδόν τομείς που οδήγησαν στην ανάπτυξη κατά την περίοδο πριν από το 2008, με εξαίρεση φυσικά τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Τουρισμός

Ο τουρισμός διανύει ακόμη μια καλή χρονιά, παρά τη μερική κάμψη στις αφίξεις τουριστών από τη Ρωσία. Οι αφίξεις συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυξητική τάση, όπως και τα εισοδήματα από τον τομέα, αλλά σε χαμηλότερα επίπεδα. Όπως διαφαίνεται από τα στατιστικά, οι κατά κεφαλήν δαπάνες των επισκεπτών μειώνονται, παρά την αύξηση στους αριθμούς των αφίξεων.

Όμως θα πρέπει να τονιστεί ότι ενισχύεται η λεγόμενη «εισαγόμενη» κατανάλωση, παρά το γεγονός ότι διατυπώνονται θέσεις ότι τα πράγματα θα ήταν πιο βελτιωμένα αν περιοριζόταν το all inclusive. Η ενίσχυση του τουριστικού ρεύματος, σε συνδυασμό με τα πολεοδομικά κίνητρα τα οποία παραχωρήθηκαν, οδήγησαν σε ανακαινίσεις/επεκτάσεις ξενοδοχειακών μονάδων, ενώ για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια καινούργια ξενοδοχεία βρίσκονται υπό κατασκευή.

Τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τη δραστηριότητα του λιανικού και χονδρικού εμπορίου και των επιμέρους τομέων τους καταδεικνύουν ότι οι συγκεκριμένοι κλάδοι ανασυντάσσονται. Η κατανάλωση και η ζήτηση προϊόντων σταθεροποιείται και αυτό φαίνεται και από την αυξητική τάση στη χρήση των πιστωτικών καρτών. Όπως αναφέρθηκε από τους διαχειριστές του καζίνου που αναμένεται να λειτουργήσει στην Κύπρο, οι εργασίες του αναμένεται να συνεισφέρουν μέχρι και 4% στο ΑΕΠ της χώρας, ενώ θα αποτελέσει σημαντικό «όπλο» στην αντιμετώπιση της εποχικότητας του τουριστικού μας προϊόντος.

Τομέας των υπηρεσιών

Οι εγγραφές εταιρειών τους πρώτους μήνες του 2018 παρουσιάζουν σημαντική αύξηση (16%), απόρροια της βελτίωσης του οικονομικού κλίματος. Κάποιες από τις νέες εταιρείες είναι αποτέλεσμα αναδιαρθρώσεων επιχειρήσεων και δανειακών συμβάσεων καθώς και οχήματα για επενδύσεις με σκοπό την πολιτογράφηση ή αφορούν ομίλους που ασχολούνται με τη ναυτιλία (συνήθως κάθε πλοίο εγγράφεται σε ξεχωριστή νομική οντότητα).

Ο τομέας των υπηρεσιών όχι μόνο έχει προσαρμοστεί στους πολλούς νέους νόμους, οδηγίες και απαιτήσεις της εποχής, αλλά και στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και απαιτήσεις των επενδυτών και των επιχειρηματιών. Νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα έχουν αναπτυχθεί, με σημαντικότερο τα επενδυτικά ταμεία, τα οποία φαίνεται να αναπτύσσονται με γοργό ρυθμό.

Σημειώνεται ότι οι οδηγίες και τα διεθνή πρότυπα που αφορούν τον τομέα αυξάνονται και γίνονται συνεχώς πιο απαιτητικά. Κινούμαστε πλέον στην εποχή της πλήρους διαφάνειας και της δημιουργίας μητρώων για επενδυτές και επιχειρηματίες, κάτι το οποίο απαιτεί η σύγχρονη εποχή άλλωστε. Επιπλέον ο τομέας, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελεί στόχο επιθέσεων από ανταγωνιστικά χρηματοοικονομικά κέντρα, ενώ πολλές είναι οι φορές που βρίσκεται στο μέσο πολιτικών αντιπαραθέσεων μεταξύ χωρών.

Ναυτιλία

Η ναυτιλία συνεχίζει να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες οικονομικής ανάπτυξης, εφόσον το ελκυστικό φορολογικό σύστημα, το εξειδικευμένο προσωπικό και η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται αποτελούν πόλο έλξης για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα. Το κυπριακό νηολόγιο κατέχει εξέχουσα θέση τόσο παγκοσμίως όσο και εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η χώρα αποτελεί το μεγαλύτερο κέντρο πλοιοδιαχείρισης στην Ευρώπη και ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως, εφόσον έχουν εγκατασταθεί στην Κύπρο πέραν των εξήντα εταιρειών πλοιοδιαχείρισης (κάποιες εκ των οποίων θεωρούνται από τις μεγαλύτερες του είδους τους παγκόσμια).

Η Κύπρος διαθέτει ένα από τα πιο φιλικά και ανταγωνιστικά φορολογικά καθεστώτα στην Ευρώπη. Το καθεστώς αυτό έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ενισχύει τα πλεονεκτήματα που προσφέρονται στους πλοιοκτήτες κυπριακών και αλλοδαπών πλοίων, στους ναυλωτές και στους διαχειριστές πλοίων.

Ακίνητα και κατασκευές

Ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών ανακάμπτει κυρίως λόγω των κινήτρων που έχουν παραχωρηθεί, όπως φορολογικά αλλά και η διαδικασία πολιτογραφήσεων. Σημαντική αύξηση παρατηρείται στον αριθμό των πωλητήριων εγγράφων που έχουν κατατεθεί στο Κτηματολόγιο και τα στατιστικά που αφορούν την παραχώρηση αδειών οικοδομής. Επιπλέον, η δευτερογενής αγορά αναπτύσσεται σταδιακά, όπως και η εσωτερική ζήτηση, η οποία τροφοδοτείται από τα νέα στεγαστικά σχέδια δανείων που προωθούν τα τραπεζικά ιδρύματα, αλλά και την ανάγκη για εξεύρεση αποδοτικότερων επενδύσεων από τα σχεδόν μηδενικά καταθετικά επιτόκια.

Άλλοι τομείς

Ο πρωτογενής τομέας, όπως η γεωργία, συνεχίζει να αποτελεί μικρό μέρος του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της χώρας, αν και με τον σωστό προγραμματισμό η συνεισφορά του στην ανάπτυξη θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η παραγωγή χαλλουμιού, με το προϊόν να φιγουράρει στις πρώτες θέσεις των εξαγωγικών προϊόντων. Σημαντική ώθηση στις εξαγωγές δίνει και η φαρμακοβιομηχανία, με σημαντικές αποστολές σε αραβικές και ασιατικές χώρες.

Αλλαγή οικονομικού μοντέλου

Η συγκέντρωση της κυπριακής οικονομίας σε συγκεκριμένους τομείς αποτέλεσε σε μεγάλο βαθμό μιαν από τις αιτίες της οικονομικής κρίσης. Η ιδιαίτερα υψηλή μόχλευση των νοικοκυριών αλλά και των επιχειρήσεων, κυρίως αυτών που δραστηριοποιούνται στους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού, οδήγησαν στο υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων και την αδυναμία των δανειοληπτών να τηρήσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, το θετικό ποσοστό ανάπτυξης που παρουσιάζεται έχει προέλθει από τους ίδιους τους παραδοσιακούς τομείς που τροφοδοτούσαν το ΑΕΠ της χώρας και πριν δέκα χρόνια, με τη συνεισφορά, ίσως, ανά τομέα, να διαφοροποιείται.

Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις

Η αναπροσαρμογή ενός οικονομικού μοντέλου στην πράξη δεν είναι καθόλου εύκολο εγχείρημα. Χρειάζεται η δημιουργία σωστών υποδομών, αναπροσαρμογή των εκπαιδευτικών προγραμμάτων αλλά, κυρίως, αλλαγή στη φιλοσοφία. Σε καμιά περίπτωση δεν γίνεται αναφορά σε εγκατάλειψη των παραδοσιακών τομέων της κυπριακής οικονομίας. Βασική προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς τους και η συνετή βελτίωσή τους. Όμως ο σχεδιασμός πρέπει να είναι μακροπρόθεσμος και στοχευμένος.

Η ενέργεια, είτε αναφερόμαστε σε φυσικό αέριο ή πράσινη ανάπτυξη, η έρευνα και καινοτομία, η τεχνολογία και η εκπαίδευση, είναι τομείς που θα μπορούσαν σταδιακά να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο το ΑΕΠ της χώρας. Όλα αυτά φυσικά δεν θα μπορέσουν να γίνουν δυνατά αν η χώρα δεν προχωρήσει σε εκείνες τις μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν το επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον αλλά και την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρονται στους πολίτες. Είναι αναγκαιότητα να προσαρμοστεί η οικονομία στη νέα τάξη πραγμάτων, στην αυτοματοποίηση και τις απλούστερες και αποδοτικότερες διαδικασίες.