ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ Ο ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΤΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΥΝ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΕΔ. ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΠΟΥ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΘΟΤΕΡΟ ΤΡΟΠΟ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΛΕΙΠΤΩΝ, Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΞΩ-ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΠΡΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΩΣ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΥΣΗ, ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΠΟΠΤΙΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ

Αλλαγές αναμένονται σύντομα και στον ασφαλιστικό τομέα, όπου και εκεί οι συζητήσεις για συγχωνεύσεις είναι αναμενόμενες

Αναμφίβολα, η χρηματοπιστωτική κρίση άλλαξε σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας και εποπτείας των χρηματοοικονομικών οργανισμών όπως τράπεζες, ασφαλιστικές και επενδυτικές εταιρείες, οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων κ.ά. Τα νέα λογιστικά πρότυπα προνοούν για πιο αυστηρούς κανόνες σχετικά με τον υπολογισμό της αξίας των περιουσιακών στοιχείων στους ισολογισμούς των εταιρειών, λαμβάνοντας υπόψη ενδεχόμενες μελλοντικές ζημιές και ρίσκα. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο αναγνώρισης των εισοδημάτων στον λογαριασμό κερδοζημιών.

Σε ό,τι αφορά τα τραπεζικά ιδρύματα, υπήρξε σημαντική αύξηση στο ποσό που ένας οργανισμός πρέπει να διατηρεί ως ελάχιστα κεφάλαια. Πρέπει να σημειωθεί πως ο τρόπος διοίκησης του ίδιου του τραπεζικού ιδρύματος, οι διαδικασίες και πολιτικές που εφαρμόζει και το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες του σε κεφάλαια, σύμφωνα και με τους ελέγχους που γίνονται από τις εποπτικές Αρχές. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ποιότητα του χαρτοφυλακίου και η αναγκαιότητα σε κεφάλαια των τεσσάρων συστημικών τραπεζικών ιδρυμάτων της Κύπρου αξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα από τον εποπτικό μηχανισμό.

Αλλαγές και στις υποθήκες

Σε ό,τι αφορά τις υποθήκες, άλλαξε άρδην ο τρόπος υπολογισμού της αξίας τους, αυξάνοντας την πίεση στους ισολογισμούς των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η αποτίμηση της αξίας των υποθηκών γίνεται μέσω της χρήσης μοντέλων που έχουν σκοπό να αποτυπώσουν την πορεία της οικονομίας, των ακινήτων και της δυνατότητας ανάκτησης των εξασφαλίσεων. Σε αυτά τα μοντέλα, πέραν των δημοσιονομικών δεικτών, όπως η διακύμανση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), λαμβάνεται επίσης υπόψη η πορεία της ανεργίας και των επιμέρους οικονομικών τομέων, καθώς και οι δυνατότητες που έχουν τα τραπεζικά ιδρύματα να προχωρήσουν σε εκποιήσεις.

Η «ιστορία» των εκποιήσεων

Λαμβάνοντας υπόψη την «ιστορία» των εκποιήσεων, οι επόπτες προειδοποιούσαν για δυσκολίες στην εφαρμογή τους, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τα μέχρι στιγμής στατιστικά στοιχεία. Η διαδικασία ως έχει, φαίνεται να οδηγείται σε αποτυχία και αυτό, σύμφωνα με τους επόπτες, οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων. Υπενθυμίζεται ότι κατά την πρώτη διαδικασία εκποίησης η προσφερόμενη τιμή δεν μπορεί να είναι μικρότερη του 80% της μέσης αξίας που έχουν ορίσει δύο εκτιμητές, ποσοστό που οι επόπτες κρίνουν υψηλό (οι αγοραστές που συμμετέχουν στη διαδικασία εκποιήσεων, αναζητούν την «ευκαιρία», δεν θεωρούν το 80% ως ελκυστικό).

Επιπλέον, κάτι που έγινε σαφές και από πρόσφατες ανακοινώσεις του Υπουργείου Οικονομικών, οι αξίες των υποθηκών, όπως υπολογίζονται από τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται, είναι χαμηλότερες από τη σημερινή αγοραία τους αξία. Η μη-βιώσιμη πιστωτική επέκταση προ του 2013, η οποία κακώς αφέθηκε να λάβει αυτές τις διαστάσεις, τελικά επιβάρυνε την οικονομία οδηγώντας στο πρόβλημα των μη-εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) και τη συσσώρευση του δημόσιου χρέους.

Αυτό που προβλημάτισε περισσότερο είναι ο τρόπος που χορηγήθηκαν τα συγκεκριμένα δάνεια, χωρίς να αξιολογηθούν σωστά αφενός η δυνατότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει το δάνειο και, αφετέρου, οι κίνδυνοι σε περίπτωση που η οικονομία και ειδικότερα ο συγκεκριμένος τομέας περνούσαν μια περίοδο ύφεσης.

Διαχείριση απαιτητικού χαρτοφυλακίου

Τα τραπεζικά ιδρύματα καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για την οριστική αντιμετώπιση των ΜΕΔ. Πέρα από τη διαμάχη που επικρατεί σχετικά με τον ορθότερο τρόπο διαχωρισμού των δανειολειπτών, η δημιουργία εξω-τραπεζικού φορέα διαχείρισης των δανείων προκρίνεται ως πιο κατάλληλη λύση, κάτι που εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο των νέων εποπτικών απαιτήσεων. Πρωταρχικό ζήτημα είναι να καθοριστεί το είδος των δανείων που θα μεταφερθούν στον φορέα.

Λαμβάνοντας υπόψη τα δημοσιεύματα στον Τύπο, αρχικά αυτός ο φορέας θα λάβει τα προβληματικά δάνεια του Συνεργατισμού στο σύνολό τους και όχι συγκεκριμένη κατηγορία δανείων - δηλαδή όχι μόνο τα στεγαστικά. Ειδικά για τα στεγαστικά, πρέπει να σημειωθεί πως αποτελούν σημαντικό μέρος του συγκεκριμένου δανειακού χαρτοφυλακίου και σύμφωνα με τα στοιχεία διαθέτουν ισχυρή αξία, φτάνει να υπάρχει υπομονή, έννοια που συγκρούεται με τις προθέσεις των εποπτών. Είναι γι' αυτόν τον λόγο που ο ενδεχόμενος φορέας διαχείρισης στεγαστικών ΜΕΔ αναμένεται να δημιουργήσει αξία προς το κράτος.

Πέρα από τις αναμενόμενες αναδιαρθρώσεις, είναι γεγονός πως η πιο μεγάλη πρόκληση για τον φορέα θα είναι η διαχείριση ενός απαιτητικού και ιδιόμορφου χαρτοφυλακίου (10 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την εκτιμημένη αξία των υποθηκών όπως ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών), που ενδεχομένως να του δώσει ακόμα και ρόλο ρυθμιστή στην αγορά δανείων και ακινήτων.

Σημαντικό το κεφάλαιο κίνησης

Παρά την ευελιξία που του δίνει το γεγονός ότι δεν έχει την πίεση του εποπτικού πλαισίου ενός τραπεζικού ιδρύματος, ο φορέας θα πρέπει να διαχειριστεί τυχόν ακίνητα (ή ακόμα και επιχειρήσεις) που θα προκύψουν από τις εκποιήσεις. Σε ό,τι αφορά το λειτουργικό κομμάτι, θα πρέπει στην αρχή, πέραν του στρατηγικού σχεδιασμού και των ξεκάθαρων στόχων, να «εφοδιαστεί» με κεφάλαιο κίνησης, ώστε να μπορέσει να εργοδοτήσει προσωπικό.

Σημειώνεται ότι υπάρχει το ενδεχόμενο κάποιες εργασίες του φορέα να δοθούν με υπεργολαβία (outsourcing) σε οργανισμούς που ήδη δραστηριοποιούνται στον τομέα διαχείρισης δανείων στην Κύπρο. Αλλαγές αναμένονται σύντομα και στον ασφαλιστικό τομέα, όπου και εκεί οι συζητήσεις για συγχωνεύσεις είναι αναμενόμενες, εφόσον το εποπτικό πλαίσιο ευνοεί τη δημιουργία μεγαλύτερων και ισχυρότερων οργανισμών.

Την ίδια ώρα ενδεχομένως να υπάρξουν και πωλήσεις θυγατρικών ασφαλιστικών εταιρειών από τα τραπεζικά ιδρύματα. Ως κράτος-μέλος της Ευρώπης και της Ευρωζώνης, η Κύπρος οφείλει να εφαρμόζει (αν και σε αρκετές περιπτώσεις δεν ευνοείται) συγκεκριμένες οδηγίες. Για παράδειγμα, η οδηγία για την ενιαία φορολογική βάση προσεχώς, αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις στον τομέα των επαγγελματικών υπηρεσιών.

ΖΑΚΗΣ ΧΑΤΖΗΖΑΧΑΡΙΑΣ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Limited,
[email protected]