ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΟΙ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΔΕΙΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΟΙΚΙΣΤΙΚΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΥΜΒΑΛΕΙ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, ΕΚΤΙΜΑ ΣΕ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗ «Σ» Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΑΝΩΤΕΡΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΗΣ ΤΗΣ PWC

«Ο ιδιωτικός κλάδος ανάπτυξης γης έχει ανταποκριθεί ενεργά στα αυξημένα επίπεδα ζήτησης, γεγονός που οδήγησε στην εισαγωγή νέων πρωτοποριακών έργων και ψηλών κτιρίων συγκεκριμένων προδιαγραφών, κυρίως στα παραλιακά μέτωπα του νησιού»

Σημάδια συνεχούς ανάκαμψης του τομέα των ακινήτων λόγω των πωλήσεων αλλά και των στοιχείων όσον αφορά τις άδειες οικοδομής εντοπίζει ο Κωνσταντίνος Σαββίδης, Ανώτερος Διευθυντής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών του Τομέα Ανάπτυξης Γης της PwC. Σε συνέντευξή του στη «Σ» ο κ. Σαββίδης, σχολιάζοντας την αναπόφευκτη σύνδεση του τομέα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ανέφερε ότι η συνέχιση της ανάκαμψης στην αγορά οικιστικών ακινήτων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του χρέους των νοικοκυριών, καθώς η συνεχιζόμενη πτωτική τάση των τιμών που είδαμε τα τελευταία χρόνια δεν ενθάρρυνε τους ιδιοκτήτες και τις τράπεζες να προβούν σε πωλήσεις ακινήτων για τη μείωση του δανεισμού.

Ταυτόχρονα, σε σχέση με τους πύργους που χτίζονται, ο κ. Σαββίδης επεσήμανε ότι η εισαγωγή των έργων αυτών αναμένεται να αποφέρει ποικίλα οφέλη, άμεσα και έμμεσα, στην κυπριακή οικονομία. Συγκεκριμένα, αναμένεται, όπως είπε, ότι με την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών, αυτά θα συμβάλουν περαιτέρω στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στη μείωση της ανεργίας καθώς επίσης και στη δημιουργία επιπρόσθετων εσόδων για το κράτος.

Σε ποια κατάσταση βρίσκεται σήμερα ο τομέας των ακινήτων στην Κύπρο;

Ο τομέας των ακινήτων παρουσιάζει σημάδια συνεχούς ανάκαμψης. Αυτή η βελτίωση αποτυπώνεται στην αύξηση των πωλήσεων ακινήτων, την ανοδική πορεία τιμών, καθώς επίσης και στην αύξηση των αδειών οικοδομής που εκδόθηκαν κατά το 2017. Συγκεκριμένα, το 2017 οι συνολικές πωλήσεις ακινήτων στην Κύπρο σημείωσαν αύξηση 24% σε σχέση με το 2016.

Σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στη βελτιωμένη εικόνα του κλάδου είναι το αυξανόμενο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν ξένοι αγοραστές για την κυπριακή αγορά ακινήτων από το 2014, κατόπιν αλλαγής στα κριτήρια του προγράμματος πολιτογράφησης ξένων επενδυτών. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2017 υπήρξε αύξηση της τάξης του 33% σε πωλήσεις προς αλλοδαπούς αγοραστές.

Η συνεχιζόμενη αύξηση στον αριθμό πωλήσεων προς αλλοδαπούς φαίνεται να συνοδεύεται παράλληλα με μια τάση προς ακριβότερα ακίνητα και αυτό διαπιστώνεται και από την τελευταία έκθεση της PwC, σύμφωνα με την οποία διαφαίνεται ετήσια αύξηση 45% στις πωλήσεις διαμερισμάτων και οικιών αξίας άνω του €1,5 εκ το 2017. Όσον αφορά τις τιμές των ακινήτων, εάν επικεντρωθούμε στη συμπεριφορά του δείκτη τιμών οικιστικών ακινήτων της Κεντρικής Τράπεζας και του Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS) μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2017, φαίνεται ότι τα επίπεδα βρίσκονται σε τροχιά ανάκαμψης.

Συγκεκριμένα, μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2017, οι δύο δείκτες κατέγραψαν αύξηση 1% και 4% αντίστοιχα για οικιστικά ακίνητα. Τέλος, ο κατασκευαστικός κλάδος σημειώνει σταδιακή αύξηση από τα μέσα του 2016 με τα σημάδια στην αγορά να μαρτυρούν ότι δύναται να υπάρχει βελτίωση στο μέλλον. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2017 η αξία των νέων αδειών οικοδομής σημείωσε ετήσια αύξηση 49%.

Πόσο σταθερός εμφανίζεται ο τομέας των ακινήτων στην Κύπρο έχοντας υπόψη τις εξελίξεις όσον αφορά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια;

Η αγορά ακινήτων και ιδιαίτερα η αγορά κατοικίας επηρεάζονται άμεσα από τη συνολική επίδοση της κυπριακής οικονομίας. Η Κύπρος έχει πλέον εισέλθει σε τροχιά ανάπτυξης και αυτό διαφαίνεται από την καταγραφή θετικών ρυθμών ανάπτυξης του ΑΕΠ της και τις αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Παρόλα αυτά, μια από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις της χώρας αφορά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, το ύψος των οποίων παραμένει υψηλό και χρήζει άμεσης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης.

Το επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων επηρεάζει σημαντικά τον κλάδο των ακινήτων. Αφενός στα επίπεδα ζήτησης, με τις τράπεζες να παραμένουν πολύ προσεκτικές στη χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων δεδομένου του πολύ υψηλού δανεισμού των νοικοκυριών. Αφετέρου, στα επίπεδα προσφοράς, καθώς οι εταιρείες ανάπτυξης γης αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην εξασφάλιση τραπεζικής χρηματοδότησης για νέα έργα, λόγω του υφιστάμενου υψηλού επιπέδου δανεισμού που επιβαρύνει τις εταιρείες στον συγκεκριμένο κλάδο.

Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να τονιστεί ότι η συνέχιση της ανάκαμψης στην αγορά οικιστικών ακινήτων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του χρέους των νοικοκυριών, καθώς η συνεχιζόμενη πτωτική τάση των τιμών που είδαμε τα τελευταία χρόνια δεν ενθάρρυνε τους ιδιοκτήτες και τις τράπεζες να προβούν σε πωλήσεις ακινήτων για τη μείωση του δανεισμού.

Θεωρείτε ότι οι «πύργοι» που χτίζονται κατά μήκος του νησιού θα έχουν οφέλη για την κυπριακή οικονομία;

Ο ιδιωτικός κλάδος ανάπτυξης γης έχει ανταποκριθεί ενεργά στα αυξημένα επίπεδα ζήτησης, γεγονός που οδήγησε στην εισαγωγή νέων πρωτοποριακών έργων και ψηλών κτηρίων συγκεκριμένων προδιαγραφών, κυρίως στα παραλιακά μέτωπα του νησιού. Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία της τελευταίας έρευνας της PwC, φαίνεται ότι από το 2014 και μετέπειτα, η ζήτηση για οικιστικά ακίνητα πολυτελείας ακολούθησε αυξητική πορεία. Συγκεκριμένα, το 2017 ο αριθμός συναλλαγών οικιστικών μονάδων αξίας άνω του €1,5 εκ. έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί σε σύγκριση με το 2014.

Η εισαγωγή των έργων αυτών αναμένεται να αποφέρει ποικίλα οφέλη, άμεσα και έμμεσα, στην κυπριακή οικονομία. Συγκεκριμένα, αναμένεται ότι με την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών, αυτά θα συμβάλουν περαιτέρω στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στη μείωση της ανεργίας καθώς επίσης και στη δημιουργία επιπρόσθετων εσόδων για το κράτος. Επιπλέον, οι αγοραστές των οικιστικών μονάδων που προσφέρουν τα έργα αυτά είναι αλλοδαποί επενδυτές, γεγονός που συμβάλλει στην εισροή νέων κεφαλαίων από το εξωτερικό και την αξιοποίηση των εισροών αυτών για τη χρηματοδότησή τους.

Λαμβάνοντας υπόψη τη ραγδαία αύξηση στην εισαγωγή έργων αυτού του τύπου που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια και τον αυξημένο όγκο οικιστικών μονάδων που αναμένεται να διατεθούν στην αγορά, στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συνεχιστεί και να αυξηθεί περαιτέρω το ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές. Στόχος είναι να αποφευχθούν οι οικονομικές συνέπειες από ενδεχόμενη ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης στη συγκεκριμένη αγορά ακινήτων. Είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό, ως χώρα, να συνεχίσουμε να παρέχουμε τα κατάλληλα κίνητρα στους ξένους επενδυτές, η συνεισφορά των οποίων αποδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντική για την κυπριακή οικονομία.

Σε ποιες περιοχές της Κύπρου παρουσιάζεται μεγαλύτερη δραστηριότητα στον κλάδο ακινήτων;

Εάν επικεντρωθούμε στις συμβάσεις πωλήσεων ακινήτων κατά το 2017, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, η επαρχία Λεμεσού φαίνεται να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό συναλλαγών, με 36% του συνολικού όγκου πωλήσεων. Ακολουθεί η επαρχία Πάφου με ποσοστό 24%, ενώ οι επαρχίες Λεμεσού και Πάφου συγκεντρώνουν επίσης περίπου το 70% των συνολικών πωλήσεων προς αλλοδαπούς αγοραστές. Η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση το 2017 έχει καταγράφει στην επαρχία Αμμοχώστου, όπου υπήρξε αύξηση 44%, κυρίως ως αποτέλεσμα της σημαντικής αύξησης στην αγορά οικιστικών ακινήτων από αλλοδαπούς. Στην αύξηση αυτή φαίνεται να έχει συμβάλει η εισαγωγή νέων πρωτοποριακών αναπτυξιακών έργων, τα οποία έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον αλλοδαπών επενδυτών.

Επιτρέψτε μου επίσης να αναφερθώ στο επίπεδο συναλλαγών στην επαρχία Λευκωσίας, μια αγορά που σχεδόν εξολοκλήρου βασίζεται στους Κύπριους αγοραστές. Το 2017 έχει παρουσιάσει σημαντική ετήσια αύξηση ύψους 42%, γεγονός που υποστηρίζει τα αυξημένα επίπεδα εγχώριας ζήτησης για ακίνητα. Ταυτόχρονα, φαίνεται πως ο ιδιωτικός κλάδος κατασκευών και ανάπτυξης γης, που δραστηριοποιείται στη Λευκωσία, ανταποκρίνεται στα αυξημένα επίπεδα ζήτησης, καθώς η επαρχία έχει καταγράψει το 2017 το μεγαλύτερο ποσοστό νέων αδειών οικοδομής σε σχέση με το εμβαδόν του συνόλου των έργων που αδειοδοτήθηκαν.