Σημαντική βελτίωση στις εσωτερικές διαδικασίες και στα μέτρα που εφαρμόζονται από τους εποπτευόμενους οργανισμούς για την παρεμπόδιση ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας διαπιστώνει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με τις αδυναμίες ωστόσο να παραμένουν. Όπως αναφέρεται σε εγκύκλιο της προέδρου της ΕΚ, Δήμητρας Καλογήρου, κατά τα έτη 2016-2017, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς διενήργησε επιτόπιους ελέγχους στους οργανισμούς που υπόκεινται στην εποπτεία της για να αξιολογήσει τη συμμόρφωσή τους με τον περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμο και την οδηγία της επιτροπής για την Παρεμπόδιση Ξεπλύματος Παράνομου Χρήματος και Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας.

Τα αποτελέσματα των επιτόπιων ελέγχων κατέδειξαν σημαντική βελτίωση στις εσωτερικές διαδικασίες και στα μέτρα που εφαρμόζονται από τους εποπτευόμενους οργανισμούς για την παρεμπόδιση ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Ενώ η ΕΚ έχει διαπιστώσει την εφαρμογή ορισμένων βέλτιστων πρακτικών από τους εποπτευόμενους οργανισμούς, έχει επίσης διαπιστώσει συνήθεις και επαναλαμβανόμενες αδυναμίες ή και παραλείψεις, για τις οποίες η ΕΚ, πέραν των μέτρων που έχει ήδη λάβει για να διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση όλων των εποπτευόμενων οργανισμών, τους καλεί να επιληφθούν δεόντως και να λάβουν αμέσως διορθωτικά μέτρα.

Βέλτιστες πρακτικές

Κατά τη διενέργεια των επιτόπιων ελέγχων, η ΕΚ διαπίστωσε τις ακόλουθες βέλτιστες πρακτικές, η επισήμανση των οποίων αποσκοπεί στην υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο οι εποπτευόμενοι οργανισμοί θα πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις τους για διατήρηση και βελτίωση των συστημάτων, ελέγχων και διαδικασιών για την παρεμπόδιση ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

- Εισαγωγή και υιοθέτηση πολιτικών για τη μη αποδοχή μετρητών ως μεθόδου πληρωμής.

- Επιστροφή χρημάτων σε πελάτη στον ίδιο τραπεζικό λογαριασμό, απ' όπου προήλθαν, ο οποίος είναι πάντοτε επ’ ονόματι του ίδιου πελάτη.

- Εφαρμογή αυτοματοποιημένων ηλεκτρονικών συστημάτων για τον προσδιορισμό ταυτότητας και συνεχή άσκηση δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, περιλαμβανομένου του ελέγχου (verification) και της επικαιροποίησης των στοιχείων και πληροφοριών που συλλέγονται και την παρακολούθηση των συναλλαγών των πελατών για τον εντοπισμό και τη διερεύνηση συναλλαγών, οι οποίες είναι εκτός της φυσιολογικής και δικαιολογημένης κίνησης των λογαριασμών των πελατών. Οι συναλλαγές θα πρέπει επίσης να παρακολουθούνται για εντοπισμό ασυνήθιστων ή ύποπτων συμπεριφορών, οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με το οικονομικό πορτρέτο του πελάτη, περιλαμβανομένων των συναλλαγών που πραγματοποιούνται χωρίς προφανή οικονομικό ή νόμιμο σκοπό.

- Εργοδότηση συγκεκριμένων μελών του προσωπικού με αποκλειστικό καθήκον και ευθύνη την εφαρμογή πρακτικών, μέτρων, διαδικασιών και ελέγχων σχετικών με την παρεμπόδιση ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

- Αύξηση της εκπαίδευσης και επιμόρφωσης που παρέχεται σε όλο το προσωπικό, περιλαμβανομένων και των μελών του διοικητικού συμβουλίου, για αναβάθμιση και επικαιροποίηση των γνώσεών τους σε θέματα διαδικασιών και ελέγχων για την παρεμπόδιση ξεπλύματος παράνομου χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

- Λήψη άμεσων διορθωτικών μέτρων για την αντιμετώπιση τυχόν αδυναμιών ή και παραλείψεων που έχουν διαπιστωθεί από την ΕΚ κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων. Η ΕΚ, κατά τη διενέργεια των επιτόπιων ελέγχων, διαπίστωσε συνήθεις και επαναλαμβανόμενες αδυναμίες ή και παραλείψεις αναφορικά με τη συμμόρφωσή των εποπτευόμενων οργανισμών με τον νόμο και την οδηγία.

Άσκηση δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη

Ο έλεγχος (verification) των στοιχείων και πληροφοριών που συλλέγονται για τον πελάτη ή τον πραγματικό του δικαιούχο, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον υπολογιζόμενο κίνδυνο (risk-based approach). Η ΕΚ εντόπισε αδυναμίες στις εν λόγω διαδικασίες, οι οποίες συνέβαλλαν στην ανεπαρκή δημιουργία του οικονομικού πορτραίτου του πελάτη, περιλαμβανομένων των ανεπαρκών μέτρων για έλεγχο της πηγής των περιουσιακών στοιχείων και κεφαλαίων.

Οι διαδικασίες λήψης και αξιολόγησης των πληροφοριών σχετικά με το ιστορικό των πελατών ή των πραγματικών τους δικαιούχων ήταν επίσης ανεπαρκείς. Αυτό συνάγεται από το ότι οι εποπτευόμενοι οργανισμοί δεν ήταν πλήρως «εφοδιασμένοι» για την ακριβή επισήμανση, καταγραφή και αξιολόγηση του κινδύνου που απορρέει από τους πελάτες.

Θα πρέπει να εφαρμόζονται οι πολιτικές που θεσπίζουν και υλοποιούν τα χρονικά πλαίσια που έχουν τεθεί, για να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες και τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί για τους πελάτες παραμένουν επικαιροποιημένα. Τα εν λόγω χρονικά πλαίσια βασίζονται στην κατηγοριοποίηση των πελατών βάσει κινδύνου, αλλά θα πρέπει να είναι ευέλικτα ούτως ώστε να περιλαμβάνουν οποιοδήποτε γεγονός ή συμβάν το οποίο προβλέπεται από τον νόμο ή και την οδηγία ή το οποίο μπορεί να διαφοροποιήσει την κατηγοριοποίηση του πελάτη. Επιπρόσθετα, ένα ξεχωριστό έγγραφο (έντυπο ή ηλεκτρονικό) το οποίο περιλαμβάνει τα στοιχεία του πελάτη, θα πρέπει να τηρείται και να ενημερώνεται τακτικά με τις νέες πληροφορίες.

Τέλος, η ΕΚ εντόπισε αδυναμίες στην εφαρμογή αυξημένων μέτρων δέουσας επιμέλειας (enhanced due diligence measures), που περιλαμβάνουν τους υψηλού κινδύνου πελάτες, ειδικότερα όσον αφορά τις συναλλαγές με πελάτες εξ αποστάσεως (non-face-to-face customers).