Ο ΝΕΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΝLINE ΑΓΟΡΕΣ ΑΙΡΕΙ ΤΟΥΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥΣ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ Ε.Ε.

ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ Ο ΑΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΟΣ «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ» (GEO-BLOCKING) ΣΤΙΣ ONLINE ΑΓΟΡΕΣ, ΔΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΑΠΟ ΠΟΙΟΝ ΙΣΤΟΤΟΠΟ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΟΥΝ ΑΓΑΘΑ Ή ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΟ ΜΠΛΟΚΑΡΙΣΜΑ Ή ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΛΛΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ, ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ, ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΔΙΑΜΟΝΗΣ ΤΟΥΣ Ή ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΤΟΥΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ

Οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες μεταφορών εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού

Με 557 ψήφους υπέρ, 89 κατά και 33 αποχές το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τετάρτη τον νέο κανονισμό για τις online αγορές, ο οποίος εκτιμάται ότι θα δώσει στους καταναλωτές μεγαλύτερη διασυνοριακή πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες, όπως κρατήσεις ξενοδοχείων και ενοικιάσεις αυτοκινήτων. Όπως ανέφερε σε δήλωσή της κατά τη συζήτηση του κανονισμού η εισηγήτρια του θέματος Πολωνή ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Roza Thun (ΕΛΚ, Πολωνία), ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τους γεωγραφικούς αποκλεισμούς αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μιαν ακόμη πιο ανταγωνιστική και ολοκληρωμένη ψηφιακή ενιαία αγορά τόσο για τους καταναλωτές, όσο και για τους εμπόρους.

«Αποτελεί, επίσης, εργαλείο για την καταπολέμηση της διάκρισης των καταναλωτών με βάση την εθνικότητα ή τον τόπο διαμονής τους, κάτι που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβαίνει στην ενωμένη Ευρώπη μας. Έχουμε αποδείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να επιφέρει θετικές αλλαγές στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών», υπογράμμισε.

Ίση αντιμετώπιση

Ο νέος κανονισμός θα καταργήσει τον αδικαιολόγητο «γεωγραφικό αποκλεισμό» (geo-blocking) στις online αγορές, δίνοντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να επιλέγουν από ποιον ιστότοπο επιθυμούν να αγοράσουν αγαθά ή υπηρεσίες χωρίς να έρχονται αντιμέτωποι με το μπλοκάρισμα ή την αυτόματη μεταφορά τους σε άλλη ιστοσελίδα, λόγω της εθνικότητάς τους, του τόπου διαμονής τους ή ακόμη και της προσωρινής τους τοποθεσίας.

Συγκεκριμένα, οι έμποροι θα είναι υποχρεωμένοι πλέον να αντιμετωπίζουν τους διαδικτυακούς αγοραστές από άλλη χώρα της ΕΕ με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζουν και τους «τοπικούς» πελάτες τους, δηλαδή να τους παρέχουν πρόσβαση στις ίδιες τιμές και όρους πώλησης κάθε φορά που αυτοί:

· αγοράζουν αγαθά (π.χ. οικιακές συσκευές, ηλεκτρονικά είδη, ρούχα) που παραδίδονται σε ένα κράτος μέλος στο οποίο ο έμπορος προσφέρει υπηρεσίες παράδοσης βάσει των γενικών όρων της επιχείρησής του ή συλλέγονται σε τόπο συμφωνημένο από τα δύο μέρη σε μια χώρα της ΕΕ στην οποία ο έμπορος προσφέρει αυτήν την επιλογή

· λαμβάνουν υπηρεσίες που παρέχονται ηλεκτρονικά και δεν προστατεύονται βάσει πνευματικών δικαιωμάτων, όπως υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud services), υπηρεσίες αποθήκευσης δεδομένων, φιλοξενία δικτυακών τόπων και παροχή τειχών προστασίας

· αγοράζουν μία υπηρεσία που παρέχεται στις εγκαταστάσεις του εμπόρου ή σε μια φυσική τοποθεσία όπου ο έμπορος λειτουργεί, π.χ. κρατήσεις ξενοδοχείων, αθλητικές εκδηλώσεις, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, φεστιβάλ μουσικής ή εισιτήρια σε πάρκα αναψυχής

Θα απαγορευθούν επίσης οι πρακτικές διαφορετικής αντιμετώπισης των αγοραστών ανάλογα με τον τόπο έκδοσης της πιστωτικής ή χρεωστικής τους κάρτας.

Εξαιρέσεις για ψηφιακό περιεχόμενο

Όπως κάθε κανονισμός έχει τις εξαιρέσεις του, έτσι και σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν εξαιρέσεις βάσει πνευματικών δικαιωμάτων. Αναλυτικά, το ψηφιακό περιεχόμενο που προστατεύεται βάσει των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία, η μουσική και τα διαδικτυακά παιχνίδια εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Ωστόσο, οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εισήγαγαν μια «ρήτρα επανεξέτασης» της νομοθεσίας, η οποία προβλέπει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει εντός δύο ετών το κατά πόσον θα πρέπει να διευρυνθεί η απαγόρευση του «γεωγραφικού αποκλεισμού», προκειμένου να καλύψει και τέτοιου είδους ψηφιακό υλικό. Οι οπτικοακουστικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες μεταφορών εξαιρούνται επίσης από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

Επόμενα βήματα

Ο κανονισμός για τον «γεωγραφικό αποκλεισμό» συμφωνήθηκε ατύπως από τους διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στις 20 Νοεμβρίου 2017 και μένει τώρα να εγκριθεί επισήμως και από το Συμβούλιο. Θα τεθεί σε εφαρμογή εννέα μήνες μετά την ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.

Σε ποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζουμε γεωγραφικό αποκλεισμό ως καταναλωτές και τι συνέπειες έχει στις τιμές;

Οι συνηθέστερες περιπτώσεις γεωγραφικού αποκλεισμού ή περιορισμού που αναφέρονται από τους Ευρωπαίους καταναλωτές με βάση διεθνή έρευνα είναι κυρίως οι εξής:

§ Άρνηση αποστολής ή παράδοσης αγαθών και υπηρεσιών σε ορισμένα κράτη μέλη. Μάλιστα, τις περισσότερες φορές, η άρνηση αυτή εκδηλώνεται κατά το στάδιο της ολοκλήρωσης της παραγγελίας, όταν, δηλαδή, ο καταναλωτής έχει ήδη συμπληρώσει αρκετά πεδία, αφιερώνοντας και τον σχετικό χρόνο.

§ Άρνηση πρόσβασης σε ιστότοπο εταιρείας άλλου κράτους μέλους, με κριτήριο τη διεύθυνση IP (ή άλλα τεχνικά μέσα που επιτρέπουν τον γεωγραφικό εντοπισμό) που προκύπτει από τη συσκευή ή το δίκτυο του χρήστη. Έτσι, ο καταναλωτής δεν μπορεί να αντλήσει χρήσιμες πληροφορίες και να προβεί σε σύγκριση τιμών και ποιότητας υπηρεσιών ή προϊόντων.

§ Αυτόματη ανακατεύθυνση σε «εθνικούς» ιστότοπους, αντί των επιλεχθέντων διασυνοριακών, συνήθως με υψηλότερες τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, χωρίς δυνατότητα ακύρωσης της σχετικής ενέργειας.

§ Διαφοροποίηση της τιμής ή άλλων όρων ανάλογα με την υπηκοότητα, τη χώρα κατοικίας του πελάτη ή τη γεωγραφική θέση από την οποία έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες.

§ Μη αποδοχή πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών που έχουν εκδοθεί από πιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών της Ε.Ε.

§ Υποχρέωση του καταναλωτή να αποκαλύψει την υπηκοότητα ή τον τόπο κατοικίας του πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να γίνεται σύνδεση της πρόσβασης σε ψηφιακά ή μη ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, ή της αγοράς τους, με την ταχυδρομική διεύθυνση του καταναλωτή, ή, ακόμη, στις σχετικές φόρμες παραγγελίας να υπάρχουν προεπιλεγμένοι ταχυδρομικοί κώδικες ή κωδικοί για τηλεφωνικούς αριθμούς που αποκλείουν καταναλωτές από συγκεκριμένα κράτη μέλη.

§ Συμφωνίες διανομής προϊόντων και υπηρεσιών που αναγκάζουν τον έμπορο να μην πωλεί διασυνοριακά ή σε κάποια κράτη μέλη της Ε.Ε., εγείροντας ζητήματα παραβίασης του θεσμικού πλαισίου για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και τήρησης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

Τα στοιχεία για την Κύπρο

Με βάση έρευνα της Κομισιόν, οι Κύπριοι καταναλωτές έχουν τη δεύτερη χαμηλότερη εμπιστοσύνη σε οργανισμούς και τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στους λιανοπωλητές και τους παρόχους υπηρεσιών στην Ε.Ε. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην ασφάλεια των προϊόντων είναι η τρίτη χαμηλότερη, ενώ η εμπιστοσύνη στους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς είναι η δεύτερη χαμηλότερη μεταξύ των χωρών της Ε.Ε.-28. Οι καταναλωτές στην Κύπρο έχουν τη δεύτερη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στις εγχώριες αγορές στο διαδίκτυο στην Ε.Ε. Οι έμποροι λιανικής στην Κύπρο έχουν την τρίτη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στην ασφάλεια των μη εδώδιμων προϊόντων στην Ε.Ε.

Η Κύπρος έχει τη δεύτερη χαμηλότερη βαθμολογία της Ε.Ε. σχετικά με τον σύνθετο δείκτη καταγγελιών και επίλυσης διαφορών. Το ποσοστό των Κύπριων καταναλωτών που δεν υπέβαλαν καταγγελία, παρόλο που αντιμετώπισαν μη αμελητέα προβλήματα, είναι το τρίτο στην Ε.Ε. Τέλος, οι έμποροι λιανικής στην Κύπρο έχουν τη μικρότερη γνώση στην Ε.Ε. για τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών. Η γενική γνώση των Κυπρίων για τα δικαιώματά τους ως καταναλωτές υποχώρησε κατά -10,7 μονάδες στο 38.5%.

Μόνον το 47,6% των Κυπρίων εμπιστεύεται τα online ιδρύματα και τους οργανισμούς (μείωση -24,6%), το 47,9 τις δημόσιες Αρχές (μείωση -21,3%), το 43,6% τους λιανεμπόρους (- 32,1%), το 51,2 τις ΜΚΟ (μείωση -20,5%), το 34,2 τον εξωδικαστικό συμβιβασμό (μείωση -17,9%) και 26,9% τα δικαστήρια (-14,9%).

Επιπλέον, το 54,9% εμπιστεύεται την ασφάλεια των προϊόντων (μείωση - 23,2%), το 41,6 τις περιβαλλοντικές ενδείξεις των προϊόντων (μείωση 24,3%) και το 43,2% έχει γενικώς εμπιστοσύνη στο εγχώριο εμπόριο (μείωση 29,2%). Το 18% των Κυπρίων δηλώνει ότι έχει υποστεί αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (αύξηση 1,2%) και το 5,7% έπεσε θύμα άλλων παράνομων πρακτικών (μείωση -2,5%).