Το 2008 οι μεταβιβάσεις ακινήτων στη χώρα μας είχαν συνολική αξία πέριξ των €3,2 δις, όταν περίπου 18.500 ακίνητα άλλαξαν ιδιοκτήτη. Το 2012 οι μεταβιβάσεις ακινήτων είχαν συνολική αξία πέριξ των €1,9 δις, όταν περίπου 11.400 ακίνητα άλλαξαν ιδιοκτήτη. Το 2013 οι μεταβιβάσεις ακινήτων είχαν συνολική αξία πέριξ του €1,3 δις, όταν περίπου 8.600 ακίνητα άλλαξαν ιδιοκτήτη.

Το 2017, μέχρι το τέλος του Σεπτέμβρη, οι μεταβιβάσεις ακινήτων είχαν συνολική αξία πέριξ των €2,6 δις, όταν περίπου 11.100 ακίνητα άλλαξαν ιδιοκτήτη. Νοείται ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους και τα δύο ποσά αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά. Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η οικονομία εξήλθε της βαθιάς ύφεσης, ξεπέρασε το σημείο ανάκαμψης και σημειώνει πορεία ανάπτυξης.

Από τους αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, δηλαδή τη σμίκρυνση της οικονομίας, πέρασε σε στάδιο σταθεροποίησης με σχεδόν μηδενική μεγέθυνση, και ακολούθως η οικονομία καταγράφει σταθερή ανοδική πορεία μεγέθυνσης με ρυθμό που σήμερα αγγίζει το 3,6%.

Σε αυτό συνέτειναν πολλοί παράγοντες, όπως οι βαθιές τομές που έγιναν λόγω της εφαρμογής του μνημονίου, η συνετή και πειθαρχημένη δημοσιονομική πολιτική, η αύξηση του τουριστικού ρεύματος σε πρωτόγνωρα για τη χώρα μας επίπεδα και η ανάκαμψη του τομέα των ακινήτων.

Εντός αυτών των παραμέτρων νοείται ότι πρωτεύοντα ρόλο έπαιξαν όλοι οι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες, που είδαν ότι δεν υπήρχε άλλη οδός από το να αποτελέσουν μέρος των μεταρρυθμίσεων, αλλά και να επωμιστούν το οποιοδήποτε κόστος, ώστε να τεθούν πιο υγιείς βάσεις για μελλοντική ανάπτυξη.

Και επειδή ο όρος «οικονομικοί παράγοντες» είναι συχνά παρεξηγημένος, εννοώντας συνήθως αυτούς με «παχυλές τσέπες» ή του «λευκού κολάρου», διευκρινίζω πως ο όρος περιλαμβάνει όλους, και άρα και τον «απλό κόσμο», για τον οποίο συχνά-πυκνά οι πολιτικοί κάνουν αναφορά ως τον κόσμο που επωμίστηκε όλες τις θυσίες.

Αποφεύγοντας να δώσω οποιαδήποτε πολιτική χροιά, απλώς αναφέρω πως σε μια οικονομία με μηδενική ή αρνητική ανάπτυξη, όλοι πάσχουν και άρα όλοι κάνουν «θυσίες».

Λάθη και παραλείψεις

Την ίδια στιγμή, σημειώθηκαν πολλές παραλείψεις και λάθη. Σε αυτό και πάλι όλοι φέρουμε μιαν αναλογία στη συνολική ευθύνη και όχι κάποιος αποκλειστικά. Το σίγουρο είναι πως αν το παίζουμε από καθέδρας φιλόσοφοι, μόνο καλό δεν κάνει και σίγουρα δεν μας βοηθά στο μέλλον. Ένας σημαντικός επιπρόσθετος παράγοντας λοιπόν που βοήθησε στο να γυρίσουν τα πράγματα σε θετική πορεία, είναι και τα διάφορά κίνητρα ενθάρρυνσης των επενδύσεων.

Σε αυτά αναφερθήκαμε επανειλημμένα σε διάφορες περιστάσεις και δεν θα τα επαναλάβω εδώ. Η ουσία είναι πως η εξωγενής ζήτηση που δημιουργήθηκε αποτέλεσε και αποτελεί (μαζί με τον τουρισμό) την κινητήρια δύναμη στη νέα πορεία ανάπτυξης. Η συνεχής αύξηση των ξένων αγοραστών που επιλέγουν να επενδύσουν στη χώρα μας είναι πλέον η καλύτερη ψήφος εμπιστοσύνης για τις γενικότερες θετικές επιδόσεις της οικονομίας μας, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, έχει φθάσει ένα σκαλί πριν από την επενδυτική βαθμίδα.

Αν θεωρούμε σημαντικές τις καταθέσεις σε τράπεζες - οι οποίες εύκολα μπορούν να αποσυρθούν αν οι δείκτες είναι ανησυχητικοί - ας σκεφτούμε πόσο πιο σημαντικές είναι οι πιο μόνιμες επενδύσεις, οι οποίες χρειάζονται κάποιο χρονικό διάστημα να ρευστοποιηθούν ή που, αν ρευστοποιηθούν υπό συνθήκες πίεσης, ενδεχομένως χάνουν από την αξία τους.

Σίγουρα τα κίνητρα υπάρχουν και βοηθούν. Σημασία όμως έχει ότι παίρνει μπρος η οικονομία, ώστε απ' εδώ και πέρα να έχει λιγότερη εξάρτηση σε δεκανίκια. Ας μην ξεχνάμε πως τα κίνητρα έχουν και τους περιορισμούς τους, τις δικλίδες ασφαλείας τους, το ρίσκο τους και δεν μπορούμε να επικαλούμαστε πλέον μόνο τα κίνητρα ως την αιτία των επενδύσεων.

Πρέπει να δεχτούμε με ευχαρίστηση αυτό το γεγονός επειδή η κτηματαγορά προσφέρει ποικιλόμορφη και βαθιά ανάκαμψη σε πάρα πολλούς τομείς της οικονομίας, οι οποίοι επανατροφοδοτούν την ανάπτυξη. Επαναλαμβάνω, όμως, πως χρειάζεται προσοχή στο τι προϊόν σχεδιάζουμε, πώς το προσφέρουμε και με ποια ταχύτητα το εντάσσουμε στην αγορά.

Είναι αναγκαίο το κάθε έργο να έχει πρώτα εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και μετά να ξεκινήσει να ανεγείρεται. Αν δεν τηρούμε τους βασικούς κανόνες ανάπτυξης έργων, τότε βάζουμε σε κίνδυνο την υγιή βάση της παρούσας και μελλοντικής ανάπτυξης. Οι ξένοι αγοραστές θα συνεχίσουν να αυξάνονται ενόσω η οικονομία μας αναβαθμίζεται και αναπτύσσεται σε υγιείς βάσεις. Και είναι καλό να αυξάνονται επειδή εισρέουν ξένα κεφάλαια ενισχύοντας και το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα, το οποίο ακόμη θέλει πολλή δουλειά για να θεωρείται εκτός κινδύνου.

ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΑΝΔΡΕΟΥ
MRICS,
CEO APS Andreou Property Strategy - Chartered Surveyors