«ΑΕΡΑΣ» ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΑΤΗΜΕΝΟΥ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ

Η ΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑ ΤΗΝ ΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ ΟΤΙ Η ΠΙΣΤΟΛΗΠΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΕΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΣΤΟΥΣ ΕΠΟΜΕΝΟΥΣ 12 ΜΗΝΕΣ, ΕΑΝ ΕΠΙΤΑΧΥΝΘΕΙ Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΥΨΗΛΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΜΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΩΡΑ Η ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ

Σε ό,τι αφορά την ανεργία, που ήταν 15% το 2015 και 13% το 2016, ο οίκος αναμένει ότι θα μειωθεί κάτω από το 12% μέχρι το 2018

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2017 ο διεθνής οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης S&P Global Ratings επιβεβαίωσε την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου στο BB+ (από «ΒΒ»), αναθεωρώντας ταυτόχρονα τις προοπτικές της κυπριακής οικονομίας από σταθερές σε θετικές. Παράλληλα, αναβάθμισε τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της Κύπρου σε ξένο και εγχώριο νόμισμα κατά μία βαθμίδα, από «ΒΒ-», σε «ΒΒ» και επιβεβαίωσε τη βραχυπρόθεσμη αξιολόγησή της σε ξένο και εγχώριο νόμισμα στο «Β».

Η μελέτη του οίκου προβλέπει πως η κυπριακή οικονομία θα αναπτυχθεί κατά περίπου 2,7% αυτόν τον χρόνο, ξεπερνώντας την αρχική πρόβλεψη του Μαρτίου 2016 και διατηρώντας τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης σε επίπεδα κοντά στο 2,5% για την περίοδο 2017-2019. Η ανάπτυξη, όπως αναφέρεται, στηρίζεται κυρίως στις επιχειρηματικές υπηρεσίες, την άνοδο του τουρισμού, την ιδιωτική κατανάλωση και τις κατασκευές.

Η αυξητική πορεία του τουρισμού ενισχύει και την κατανάλωση, αν και το μέγεθος αυτής της ενίσχυσης εξαρτάται από το μισθολογικό υπόβαθρο των τουριστών που έρχονται στην Κύπρο. Η αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα αν και προχωρεί, θα χρειαστεί μερικά χρόνια ακόμα προτού αρχίσει να συνεισφέρει στην οικονομική ανάπτυξη, πάντα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου.

Μείωση της ανεργίας

Σε ό,τι αφορά την ανεργία, που ήταν 15% το 2015 και 13% το 2016, ο οίκος αναμένει ότι θα μειωθεί κάτω από το 12% μέχρι το 2018. Επιπρόσθετα, κάνει ιδιαίτερη μνεία στα οφέλη από μια ενδεχόμενη εκμετάλλευση των κοιτασμάτων του φυσικού αερίου. Τέλος, αναφέρεται στην πιθανότητα επανένωσης του νησιού, στοιχείο που θα έχει σημαντικότατη θετική συνεισφορά στην ανάπτυξη της χώρας μακροπρόθεσμα.

Στα συμπεράσματα του οίκου αναφέρεται πως οι αξιολογήσεις της Κύπρου περιορίζονται σημαντικά τόσο από τον υψηλό βαθμό εξάρτησης της οικονομίας -κάτι που είναι εμφανές τόσο στους ισολογισμούς του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα- όσο και από το «λαβωμένο» τραπεζικό σύστημα. Εντούτοις, προβλέπεται πως η δημοσιονομική θέση της Κύπρου θα συνεχίσει να βελτιώνεται τα επόμενα χρόνια και ότι το δημόσιο χρέος θα μειώνεται σταδιακά.

Η θετική προοπτική αντανακλά την πεποίθηση του οίκου ότι η πιστοληπτική ικανότητα της Κύπρου θα μπορούσε να αναβαθμιστεί περαιτέρω στους επόμενους 12 μήνες, εάν επιταχυνθεί η μείωση των υψηλών ποσοστών μη εξυπηρετούμενων δανείων και την ίδια ώρα η δημοσιονομική εξυγίανση συνεχίσει απρόσκοπτα.

Συγκρατημένος ενθουσιασμός

Η δημοσίευση της αξιολόγησης έφερε μαζί της «αέρα» αισιοδοξίας αλλά και συγκρατημένου ενθουσιασμού στο εσωτερικό. Διά στόματος Κυβέρνησης, ο Υπουργός Οικονομικών κ. Γεωργιάδης είπε, μεταξύ άλλων, ότι «…πρόκειται για θετική ένδειξη προς τη διεθνή επενδυτική κοινότητα που στηρίζει την προσπάθεια για εδραίωση της εμπιστοσύνης και της αναπτυξιακής προοπτικής με την προϋπόθεση... να μείνουμε μακριά από τις πρακτικές που μας είχαν οδηγήσει στις υποβαθμίσεις και στον εκτροχιασμό».

Παραμένουν οι προκλήσεις

Παρόλ’ αυτά, οι κυβερνώντες και ο επιχειρηματικός κόσμος γνωρίζουν πως οι προκλήσεις παραμένουν, με τις σημαντικότερες να είναι το υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η πίεση των εποπτικών Αρχών για περισσότερες προβλέψεις, ενδεχόμενες αρνητικές για την Κυβέρνηση αποφάσεις των δικαστηρίων σε αγωγές εναντίον της, όπως επίσης και το ασταθές εξωτερικό περιβάλλον (όπως π.χ. περιφερειακές κρίσεις). Η υπέρμετρα υψηλή μόχλευση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών περιπλέκει την προσπάθεια μείωσης του ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Επιπλέον, η ανταλλαγή χρέους με ακίνητα (τα φορολογικά κίνητρα αναμένεται να επεκταθούν για ακόμη δύο χρόνια) μείωσε τον αριθμό των δανείων σε απόλυτους αριθμούς αλλά όχι το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Λύσεις όπως οι πωλήσεις δανείων, οι «πακετοποιήσεις» και οι διαγραφές που θεωρούνται πιο δραστικές, μπορούν να εξεταστούν με βάση την κεφαλαιακή βάση κάθε οργανισμού, χωρίς όμως να αγνοείται και η ηθική όψη των εν λόγω λύσεων (π.χ. πότε θα υπάρξει σχέδιο αποκατάστασης όσων πλήγηκαν το 2013).

Υλοποίηση δραστικών μέτρων

Πέραν της σκληρής δουλειάς, χρειάζεται να διατηρηθεί η συνέπεια στην υλοποίηση δραστικών μέτρων για την ανάκαμψη της απασχόλησης αλλά και τη μείωση της ανεργίας. Σε ό,τι αφορά το πρώτο, η ευέλικτη προσαρμογή των μισθών κατά τη διάρκεια της ύφεσης συνέβαλε στην επιτάχυνση της ανάκαμψης της απασχόλησης και ενίσχυσε την εξωτερική ανταγωνιστικότητα. Σε ό,τι αφορά το δεύτερο, ήδη γίνονται προσπάθειες επιμόρφωσης (σε τομείς που έχουν ανάγκη από προσωπικό) των μακροχρόνια ανέργων.

Στο πλαίσιο μιας πιο συνολικής διευθέτησης του εκπαιδευτικού ζητήματος, θα ήταν δόκιμο να επιταχυνθεί η διασύνδεση των προγραμμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Αυτό προϋποθέτει την πλήρη ανάλυση των στοιχείων απασχόλησης ανά τομέα, ώστε όταν οι νέοι παίρνουν τις αποφάσεις τους για τις σπουδές τους να έχουν πλήρη εικόνα σε ποιο τομέα υπάρχουν ευκαιρίες απασχόλησης.

Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης

Η διατήρηση της προοπτικής της κυπριακής οικονομίας σε θετικό ορίζοντα προσθέτει άλλο ένα βήμα στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και ανοίγει περαιτέρω το δρόμο προς την προσέλκυση επενδύσεων. Ο συνδυασμός έξυπνων κυβερνητικών πολιτικών και αισιοδοξίας επενδυτών και καταναλωτών ενδεχομένως να οδηγήσει, με την πάροδο του χρόνου, σε σημαντική μείωση του χρέους του κυπριακού ΑΕΠ αλλά και των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ήδη στο πλαίσιο της προεκλογικής μάχης άρχισε η «βροχή» ιδεών και προτάσεων, πολλές φορές εκ του ασφαλούς.

Κανείς δεν είπε πως ο δρόμος προς την ανάκαμψη και την ανάπτυξη είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Η δική μου εκτίμηση είναι πως η Κύπρος θα καταφέρει να βρει τον δρόμο αυτό, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Το μέγα στοίχημα είναι όμως να διατηρηθεί εκεί, μαθαίνοντας από τα σύγχρονα διδάγματα και αφήνοντας πίσω νοοτροπίες και βαρίδια, που το μόνο που κάνουν είναι να διογκώνουν την προοπτική μιας νέας κρίσης.

ΖΑΚΗΣ ΧΑΤΖΗΖΑΧΑΡΙΑΣ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Limited,
ηλεκ. διεύθ. [email protected]