ΕΝΩΠΙΟΝ ΝΕΑΣ ΦΟΥΡΤΟΥΝΑΣ ΘΑ ΒΡΕΘΕΙ Η ΟΠΟΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΠΡΟΚΥΨΕΙ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

Τι σημαίνει η αλλαγή υπολογισμού προβλέψεων για τα δάνεια, ποια προβλήματα προκύπτουν, πέραν των κόκκινων δανείων, που φτάνουν το 130,3% επί του ΑΕΠ και ποιοι οι τρόποι αντιμετώπισης

Σφίγγει ο κλοιός γύρω από τις τράπεζες από τη νέα χρόνια και, ως εκ τούτου, η όποια Κυβέρνηση προκύψει από τις εκλογές του προσεχούς Φεβρουαρίου θα πρέπει να δώσει έμφαση στη διατήρηση του συστήματος σε σταθερότητα. Σύμφωνα με πληροφορίες από τεχνοκράτες των Βρυξελλών, ο κίνδυνος για τη διόγκωση των προβλημάτων στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου είναι ορατός και θα πρέπει να γίνουν κινήσεις με προσοχή και χωρίς καθυστέρηση.

Το δισκελές πρόβλημα

Όπως προστίθεται από τις ίδιες τεχνοκρατικές πηγές, ο κίνδυνος της διόγκωσης του τραπεζικού προβλήματος έχει δυο σκέλη, συναφή μεταξύ τους:

Πρώτον, τη μη αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος των κόκκινων δανείων. Η Κύπρος έχει την πρωτιά μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ευρωζώνη με ποσοστό της τάξης του 42,6%. Σε πραγματικούς αριθμούς, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια φτάνουν τα 9,9 δις ευρώ από 23,2 δις ευρώ. Το ποσό αυτό ανέρχεται στο 130,3% περίπου επί του ΑΕΠ (περί τα 17,8 δις ευρώ).

Δεύτερον, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των προβλέψεων των τραπεζών (IFRS9) από το 2018. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες θα προχωρούν σε αυξημένες προβλέψεις. Στην ουσία δεν θα υπολογίζονται μόνο τα κόκκινα δάνεια, αλλά και το σύνολο των δανείων επί τη βάσει κριτηρίων και βαθμού επικινδυνότητας ως προς την αποπληρωμή τους ή τη μη αποπληρωμή του, και σε ποιο βαθμό δεν θα μπορούν αυτά να αποπληρωθούν.

Με άλλα λόγια, οι τράπεζες οφείλουν, πλέον, να αναγνωρίζουν επαρκώς όχι μόνο τα κόκκινα, αλλά και άλλα προβληματικά δάνεια. Το γεγονός αυτό οδηγεί τις κυπριακές συστημικές τράπεζες είτε στην απώλεια κερδών, εάν το πρόσημο είναι θετικό, είτε στην αύξηση των ζημιών, εάν το πρόσημο είναι αρνητικό.

Η θέση των Βρυξελλών

Ήδη, όπως τονίζουν τεχνοκράτες των Βρυξελλών, οι εποπτικές Αρχές της Ε.Ε. θεωρούν ότι οι προβλέψεις από τα κόκκινα δάνεια στις κυπριακές συστημικές τράπεζες θα πρέπει να φτάσουν στο 50%. Και προσθέτουν ότι κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει ακόμη κατορθωτό. Η θέση αυτή, δηλαδή περί του 50%, μεταφράζεται ως εξής: Αν μια τράπεζα έχει κόκκινα δάνεια μισό εκατομμύριο, τότε θα πρέπει να προβλέψει τον κίνδυνο απώλειας του 50% των δανείων αυτών.

Για παράδειγμα: Από το μισό εκατομμύριο, τα 250 εκ. θα καταγραφούν ως ζημιές. Από τη στιγμή που υπάρχει η πρόβλεψη του 50% σημαίνει ότι προκύπτει μείωση εισοδημάτων των τραπεζών και αρνητικός αντίκτυπος στην κεφαλαιακή επάρκεια. (Κεφαλαιακή Επάρκεια μιας τράπεζας μεταφράζεται ως ακολούθως: Η τράπεζα αυτή μπορεί να ανταποκριθεί στην αποπληρωμή χρεών και υποχρεώσεων. Δηλαδή να έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει τα χρήματα στους καταθέτες κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.

Εν ολίγοις, η τράπεζα δύναται να επιστρέψει τα χρήματα στους καταθέτες της, ανεξαρτήτως εάν η ίδια έχει εισπράξει τα δάνεια που έχει παραχωρήσει σε πελάτες. Τα οποία δάνεια προέρχονται από τα χρήματα των καταθετών. Επί του παρόντος, όπως τονίζουν οι τεχνοκράτες των Βρυξελλών, οι κυπριακές συστημικές τράπεζες δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα κεφαλαιακής επάρκειας).

Τρόποι δράσης

1. Αύξηση εξυπηρετούμενων δανείων. Η παραχώρηση νέων υγιών δανείων σε καλούς πελάτες, οπότε: Α. Η τράπεζα που τα παραχωρεί θα μπορεί να τα εισπράξει και να έχει κέρδη από τους τόκους. Β. Αλλάζει η αναλογία των μη εξυπηρετούμενων έναντι των εξυπηρετούμενων δανείων. Εάν τα δάνεια δοθούν στοχευμένα για στήριξη ή δημιουργία νέων επιχειρήσεων, δημιουργούνται θετικές εξελίξεις στην πραγματική οικονομία.

2. Ανταλλαγή δανείων με ακίνητα στο πλαίσιο διευθετήσεων (asset swap).

3. Τιτλοποίηση δανείων. Είναι ένα ζήτημα που μελετάται από τη Βουλή. Η λογική αυτή, καθώς και η πρακτική της εφαρμόζεται και στην Ε.Ε. και αφορά στη διαχείριση των χαρτοφυλακίων των τραπεζών και, ταυτοχρόνως, των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εάν η νομοθετική ρύθμιση περάσει από τη Βουλή, τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα στην Κύπρο θα μπορούν να συστήνουν εταιρείες στις οποίες θα εκχωρούν τίτλους μη εξυπηρετούμενων δανείων και άλλων χορηγήσεων. Οι εταιρείες αυτές θα έχουν έδρα την Κύπρο και θα τελούν υπό τον έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας, ενώ, ταυτοχρόνως, θα έχουν τη δυνατότητα έκδοσης ομολόγων για την προσέλκυση επενδυτών, οι οποίοι θα εξασφαλίζονται μέσα από τα δάνεια και τις υποθήκες τους.

4. Πώληση των κόκκινων δανείων, μια κίνηση στην οποία προβαίνει η Τράπεζα Κύπρου. Με τον τρόπο αυτό, η Τράπεζα Κύπρου και οι λοιπές συστημικές τράπεζες μπορούν να μειώνουν τις ζημίες τους από τα κόκκινα δάνεια και να αλλάξουν (και σε αυτήν την περίπτωση όπως και στην περίπτωση 2) τη σχέση εξυπηρετούμενων και μη εξυπηρετούμενα δανείων.

Άλλοι δυο τρόποι δράσης είναι οι διακανονισμοί και περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομικής κατάστασης του τόπου, ώστε να αυξηθεί το ποσοστό των δανειστών που θα είναι δυνατό να πληρώσουν το σύνολο της οφειλής ή να προχωρήσουν σε διακανονισμό.

Κοινωνική συνοχή και αποφυγή προβλημάτων

Στις Βρυξέλλες και στη Φρανκφούρτη, όπου είναι η έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, θεωρούν ότι επί τη βάσει της υφιστάμενης κυπριακής νομοθεσίας δεν είναι δυνατός ο αλματώδης περιορισμός των κόκκινων δανείων, λόγω των κριτηρίων που έχουν τεθεί ως προς την εκποίηση υποθηκών και δη της πρώτης κατοικίας, καθώς και της στροφής προς τους εγγυητές όταν ο οφειλέτης δεν πληρώνει (περιουσία εγγυητή πέραν των 750 χιλιάδων ευρώ).

Οι εταίροι κατανοούν την ανάγκη κοινωνικής συνοχής και αποφυγής προβλημάτων, που θα προκαλέσει κοινωνικές και οικονομικές αναταραχές από τις εκποιήσεις, ιδιαιτέρως μετά το κούρεμα. Όμως, θεωρούν ότι τα ανωτέρω μέτρα και η εντονότερη εφαρμογή τους και δη η ψήφιση της νομοθεσίας για την τιτλοποίηση δανείων μπορεί να δώσει ανάσες στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου ενόψει και της αλλαγής των προβλέψεων των τραπεζών.

ΓΙΑΝΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ
Δρ Διεθνών Σχέσεων