ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΠΙΔΙΩΚΕΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

ΜΕΤΑ ΤΗ ΘΥΕΛΛΑ, ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ GUARDIAN, ΤΟ ΟΠΟΙΟ «ΕΣΤΗΣΕ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ» ΤΙΣ ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΞΕΝΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ, Η «Σ» ΑΝΟΙΓΕΙ ΕΚ ΝΕΟΥ ΤΟΝ ΦΑΚΕΛΟ «ΠΟΛΙΤΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ». ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΥΣ.

ΑΝΑΖΗΤΗΣΕ ΚΑΙ ΕΛΑΒΕ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΦΛΕΓΟΝ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ ΠΟΥ ΠΟΛΙΤΟΓΡΑΦΟΥΝΤΑΙ ΚΥΠΡΙΟΙ. ΕΓΚΥΡΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΞΗΓΟΥΝ, ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΥΘΟΣ Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΥΨΟΥΣ €4 ΔΙΣ. ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΚΥΠΡΟΥ. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΟΤΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΗΡΘΕ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ, ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΕΓΕΙΡΕΙ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Το σύνολο των πολιτογραφήσεων, στο οποίο δεν περιλαμβάνονται μόνο αυτές επενδυτών ανά έτος, δεν υπερβαίνει το 0,3% των πολιτογραφήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη

Μέτρο «ανάτασης» του τομέα των ακινήτων, ο οποίος πλήρωσε βαρύ τίμημα στην κρίση, αλλά και εφαλτήριο ανάκαμψης της κυπριακής οικονομίας με καθοριστική συμβολή στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, κρίνεται από την Κυβέρνηση και τους φορείς της αγοράς το Σχέδιο Πολιτογράφησης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το δημοσίευμα της βρετανικής Guardian, το οποίο φέρει και την υπογραφή Ελληνοκύπριου δημοσιογράφου, με αναφορές για παραχώρηση «χρυσής βίζας» σε «Ρώσους και Ουκρανούς ολιγάρχες», με όφελος €4 δισ. στην κυπριακή οικονομία, έκανε αστραπιαία τον γύρο της Ευρώπης και όχι μόνο. Η έκταση που πήρε το θέμα, οδήγησε τον Υπουργό Οικονομικών να υπερασπιστεί την αξιοπιστία του Σχεδίου της Δημοκρατίας και το όνομα της Κύπρου με δηλώσεις του στο «Euronews». Αυτή, βεβαίως, δεν ήταν η πρώτη φορά, που το Σχέδιο γίνεται αντικείμενο αρνητικής δημοσιότητας για την Κύπρο και εκτιμάται ότι δεν θα είναι και η τελευταία. Εξ ου και ο Χάρης Γεωργιάδης δηλώνει ότι «αυτά τα υποβολιμαία δημοσιεύματα, τα οποία εμφανίζονται μια - δυο φορές τον χρόνο, πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε».

Περί τα τέλη του 2016 προκάλεσαν αίσθηση τα όσα δήλωνε στους Financial Times ο επικεφαλής του Τμήματος Φορολογίας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Ο Pascal Saint-Amans δήλωνε, τότε, ότι «τα σχέδια για τις πολιτογραφήσεις δεν θα συνεχιστούν για πολύ ακόμα.
Υπονομεύουν τη διαφάνεια και τις διεθνείς προσπάθειες για να αποφεύγεται η φοροδιαφυγή». Η αναφορά αυτή ουδόλως ανησύχησε τις κυπριακές Αρχές. Άλλωστε ο Επικεφαλής Εκπρόσωπος της Κομισιόν, Μαργαρίτης Σχοινάς, διευκρίνισε με αφορμή το δημοσίευμα της Guardian ότι «οι όροι απόδοσης υπηκοότητας σε πολίτες τρίτων χωρών καθορίζονται από το εθνικό δίκαιο και αποτελούν εθνική αρμοδιότητα».

Άμυνα με παράθεση αριθμών

Υπεραμυνόμενη του σχεδίου της, η Κυβέρνηση επιστρατεύει τη «γλώσσα των αριθμών». Το χαρακτηρίζει περιορισμένης έκτασης ακόμη και για τα μεγέθη της κυπριακής οικονομίας, πόσω μάλλον συγκρινόμενο με τα ευρωπαϊκά. Το σύνολο των πολιτογραφήσεων, στο οποίο δεν περιλαμβάνονται μόνο αυτές επενδυτών, ανά έτος δεν υπερβαίνει το 0,3% των πολιτογραφήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

«Μέγα λάθος τα €4 δισ.»

Από το 2013 έως και τον Δεκέμβριο του 2016, οπότε και ο τέως Υπουργός Εσωτερικών Σωκράτης Χάσικος έδωσε συγκεκριμένα στοιχεία, το σχέδιο είχε αποφέρει €3,3 δισ., τα οποία καταμερίζονται ως εξής:

- Επενδύσεις στον τομέα των ακινήτων και ιδιόκτητης κατοικίας: €1,75 δισ.

- Καταθέσεις: €654 εκατ.

- Επενδύσεις σε κυπριακές εταιρείες: €464 εκατ.

- Αγορά κρατικών ομολόγων €410 εκατ.

Η αναθεώρηση των κριτηρίων που αφορούν στη νέα ταχεία διαδικασία χορήγησης άδειας μετανάστευσης σε αιτούντες, υπηκόους τρίτων χωρών, οι οποίοι επενδύουν σε καινούργια ακίνητα αξίας €300 χιλ., απέφερε επιπρόσθετα €700 εκ.

Έγκυρη πηγή ανέφερε στη «Σ» ότι όσοι εντός και εκτός Κύπρου αναφέρουν ότι η συνεισφορά του σχεδίου στην οικονομία του τόπου ανέρχεται ή και ξεπερνά τα €4 δισ., υποπίπτουν σε μέγα λάθος. Όπως επισημαίνει, «ένα ακίνητο, το οποίο αλλάζει χέρια, μια κατάθεση ή η έκδοση ομολόγου, δεν συνεισφέρουν στο ΑΕΠ της χώρας. Εάν συνέβαινε αυτό, τότε ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας θα έφτανε στο 10% του ΑΕΠ και όχι στο 3,6%», αναφέρει.

Πλούσιοι Ρώσοι υπάρχουν παντού

Ο κατάλογος με τα ονόματα των επενδυτών, οι οποίοι πολιτογραφήθηκαν Κύπριοι, δεν δημοσιοποιείται, ωστόσο έγκυρη πηγή ανέφερε στη «Σ» ότι υπάρχει πληθώρα εθνικοτήτων και οι Ρώσοι δεν είναι περισσότεροι π.χ. από τους Κινέζους. Επιπλέον, Ρώσοι πολίτες και όχι μόνο, υψηλής εισοδηματικής στάθμης, έχουν πολιτογραφηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και πρωτεύουσες, όπως και στη Βρετανία, με αρκετούς εξ αυτών να «φιγουράρουν» στη λίστα του Forbes, ως οι πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο.

«Μόνιμο το Σχέδιο»

Οι προθέσεις της Κυβέρνησης για το μέλλον του σχεδίου πολιτογράφησης είναι σαφείς και χωρίς περιστροφές αποτυπώθηκαν από τον Υπουργό Οικονομικών. «Το σχέδιο το παρακολουθούμε σε κάθε του πτυχή και τυγχάνει αξιολόγησης. Θέλουμε να το διατηρήσουμε, να το μετατρέψουμε σ’ ένα μόνιμο, βιώσιμο εργαλείο, το οποίο να συμπληρώνει τα κίνητρα που προσφέρουμε, φορολογικά και άλλα, για προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Έχουμε στενή επαφή και δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με τις ευρωπαϊκές Αρχές και έχουμε περάσει πολύ συστηματικούς ελέγχους το τελευταίο διάστημα», ανέφερε ο Χάρης Γεωργιάδης. Μόλις τον περασμένο Ιούνιο, επισκέφθηκε την Κύπρο για να ελέγξει το Σχέδιο της Δημοκρατίας ειδική επιτροπή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η οποία δεν εντόπισε τίποτε μεμπτό.

Σκέψεις για αλλαγές

Αυτό το οποίο ανησυχεί περισσότερο την Κυβέρνηση είναι οι υπερβολές από κάποιους χρήστες του Σχεδίου. Οι ανησυχίες της αποτυπώθηκαν με τον πιο έντονο τρόπο στο πρόσφατο παρελθόν από τον τέως Υπουργό Εσωτερικών. Τον Δεκέμβριο του 2016, μιλώντας σε συνέδριο του CIPA, ο Σωκράτης Χάσικος απευθύνθηκε σε υψηλούς τόνους σε όσους δυσφημίζουν το Σχέδιο προωθώντας το ως ξεπούλημα υπηκοότητας. Συνεπεία τούτου μελλοντικά ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές, οι οποίες δεν θα αφορούν στην ουσία του σχεδίου και πιθανό να είναι:

- Αυστηρότερη ρύθμιση της προβολής και της διαφήμισης του Σχεδίου.

- Καθορισμός ανώτατου ορίου στον αριθμό των πολιτογραφήσεων επενδυτών ανά έτος.

Τα παλιά και το νέο Σχέδιο

Το πρώτο σχέδιο υλοποιήθηκε το 2007, στερείτο, ωστόσο, ελκυστικότητας, καθώς προέβλεπε για παράδειγμα άμεσες επενδύσεις πέραν των €25 εκ. ή καταθέσεις στην Κύπρο πέραν των €17 εκ. Το 2011 αναθεωρήθηκε και απαιτούνταν επενδύσεις τουλάχιστον €10 εκ. Ακολούθησαν νέες αλλαγές στα κριτήρια το 2013 και το 2014, έως ότου διαμορφωθεί ως έχει σήμερα με τις αλλαγές του 2016. Πλέον, για σκοπούς πολιτογράφησης προβλέπεται:

- Αγορά οικιστικών μονάδων €2 εκ.

- Σε περίπτωση που η επένδυση είναι συνδυασμός, όπως π.χ. με εμπορικά ακίνητα, τότε πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στα €2,5 εκ.

- Για να λάβει την κυπριακή υπηκοότητα, πρέπει να είναι κάτοχος τουλάχιστον για περίοδο 6 μηνών, κάρτας μόνιμης παραμονής στη Δημοκρατία.

- Ο επενδυτής μπορεί να πωλήσει την επένδυσή του με την πάροδο τριών ετών, αλλά πρέπει να διατηρεί εφ' όρου ζωής την κατοικία του στην Κύπρο αξίας άνω των €500 χιλ.

Η ελκυστικότητα των σχεδίων αποτυπώνεται, εν πολλοίς, και στον αριθμό των πολιτογραφήσεων κατ’ έτος από το 2011 και εντεύθεν. Μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2017 απέκτησαν την κυπριακή υπηκοότητα συνολικά 1.319 ξένοι επενδυτές. Η βασική μάζα των πολιτογραφήσεων καταγράφεται από το 2014 και μετά.

Έτος Πολιτογραφήσεις

2011 30
2012 48
2013 55
2014 210
2015 337
2016 426
06/2017 213

Σύνολο: 1319

Περνούν από «κόσκινο» οι επενδυτές

Με βάση το ισχύον καθεστώς, προτού πολιτογραφηθεί κάποιος επενδυτής, ελέγχεται διεξοδικά και υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους. Συγκεκριμένα:

- Πρέπει να προσκομίσει λευκό ποινικό μητρώο από τη χώρα γέννησής του και από τη χώρα διαμονής του, εάν είναι διαφορετική.

- Η Αστυνομία, αλλά και η ΚΥΠ ελέγχουν το ποιόν του μέσω της Interpol και άλλων συστημάτων ανίχνευσης εγκληματιών.

Το πλέον σημαντικό στάδιο είναι ο έλεγχος από τις κυπριακές τράπεζες, κατά τον οποίο ο επενδυτής επιβάλλεται να δηλώσει και να προσκομίσει:

- Την πηγή των εισοδημάτων του.

- Τις φορολογικές του δηλώσεις.

- Εάν είναι μέτοχος σε εταιρεία/ες, τα ιδρυτικά έγγραφα των εταιρειών και τους λογαριασμούς.

- Εάν τα εισοδήματά του προέρχονται από μισθούς, βεβαίωση από τον εργοδότη του.

- Επειδή χρησιμοποιούνται ανταποκρίτριες τράπεζες του εξωτερικού, εάν υπάρξει οτιδήποτε ειδοποιούν με «alert».

Φορείς της αγοράς ανέφεραν χαρακτηριστικά στη «Σ» ότι «η διαδικασία για να πιστωθούν τα χρήματα του επενδυτή στην Κύπρο, είναι υπέρμετρα αυστηρή σε σύγκριση με άλλες χώρες».

Οι ανησυχίες

Ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Δημήτρης Γεωργιάδης, καταθέτει στη «Σ» την προσωπική του άποψη και εκφράζει ανησυχίες από την εφαρμογή του Σχεδίου Πολιτογράφησης. Στην επιχειρηματολογία του προβάλλει το φαινόμενο της «ολλανδικής ασθένειας», σύμφωνα με την οποία η ενίσχυση μιας νέας, συνήθως, οικονομικής δραστηριότητας επηρεάζει αρνητικά άλλους τομείς και κάποιες φορές τούς «σκοτώνει». Το φαινόμενο δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητικό, αρκεί ο «νεκρός» τομέας να αντικατασταθεί από έναν νέο, ο οποίος θα προσφέρει διαχρονικά περισσότερη προστιθέμενη αξία, καλύτερες και περισσότερες θέσεις εργασίας και έσοδα στο κράτος. Η Κύπρος, σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη, είχε βαδίσει στα μονοπάτια της «ολλανδικής ασθένειας» στο παρελθόν.

- Από γεωργική οικονομία μετατράπηκε αρχικά σε τουριστική.

- Ακολούθως υπήρξε συνδυασμός τουριστικής οικονομίας και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Δεδομένου ότι πάντα υπάρχουν ρίσκα και πάντα χρειάζεται επιφυλακτικότητα, επισημαίνει, η ανάληψη επιχειρηματικών κινδύνων δεν πρέπει να περιορίζεται αχρείαστα. Παρά ταύτα, σημειώνει, πρέπει να αποφεύγονται, να περιορίζονται ή τουλάχιστον να μην ενθαρρύνονται προσωρινές ή ευμετάβλητες δραστηριότητες.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Γεωργιάδη, «τέτοια παραδείγματα προσωρινών ή ευμετάβλητων εισροών εσόδων, λόγω αλλαγών στις συνθήκες της αγοράς ή λόγω πολιτικών αποφάσεων τρίτων, μπορεί να είναι η "έκρηξη" στον κατασκευαστικό τομέα από το Σχέδιο Πολιτογράφησης και η εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων».

«Όταν η οικονομία», προσθέτει, «βρίσκεται σε ύφεση και χρειάζεται επενδύσεις, η ενθάρρυνση ακόμη και προσωρινών δραστηριοτήτων πιθανότατα να μην έχει σημαντική αρνητική επίπτωση. Αν αυτό όμως συνεχιστεί και επιταχυνθεί, τότε δύσκολα θα τερματιστεί και αναπόφευκτα άλλοι τομείς θα πληγούν. Τα άτομα που επωφελούνται αποκτούν περισσότερη δύναμη και επιχειρήματα. Σε πολιτικό επίπεδο γίνεται όλο και πιο δύσκολο να πείσει κάποιος ότι η ευφορία, που όλοι λίγο πολύ βιώνουν ή στοχεύουν να βιώσουν, δεν είναι πλασματική και πρόσκαιρη. Το ζήσαμε την περίοδο της χρηματιστηριακής «φούσκας» το 1999-2000 και πιο πρόσφατα με τη «φούσκα» ακινήτων-δανεισμού. Οι λίγες φωνές που προειδοποιούσαν παραγνωρίζονταν», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Πλήγμα στην ξενοδοχειακή βιομηχανία»

Ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου επικαλείται και συγκεκριμένο παράδειγμα για να εξηγήσει την πηγή των ανησυχιών του. «Μπορώ να υποθέσω, χωρίς να είμαι ειδικός, ότι οι ξενοδοχειακές μονάδες, ειδικότερα στη Λεμεσό, όπου χρήζουν αναβάθμισης, ήδη καταβάλλουν αυξημένο κόστος με αρνητικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητά τους. Θα πρέπει να ανταγωνιστούν, στην προσέλκυση προσωπικού, τον τομέα ανέγερσης διαμερισμάτων, τα οποία προορίζονται για κατοίκους τρίτων χωρών, που επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση στην Ε.Ε.

Ο νέος τομέας είναι διατεθειμένος να καταβάλει, σαφώς, αυξημένα ημερομίσθια. Επίσης, το κόστος γης αυξάνεται και η γη που θα μπορούσε να καταλήξει στην τουριστική βιομηχανία με μακροχρόνια οφέλη πιθανόν να πωληθεί για διαμερίσματα με μεγάλο αλλά προσωρινό κέρδος. Από την άλλη, αν τα διαμερίσματα αυτά θα κατέληγαν σε άτομα που θα έφερναν άλλες κερδοφόρες επενδυτικές δραστηριότητες στην Κύπρο και που θα επέτρεπαν τη διαφοροποίηση της οικονομίας, θα ήταν θετική εξέλιξη», αναφέρει.

«Κίνδυνοι και ευκαιρίες»

Κατά τον Δημήτρη Γεωργιάδη, σ’ αυτό το πλαίσιο θα κριθούν οι πολιτικοί και σημαντικότερα η οικονομία. «Εάν είναι μια οικονομία ευέλικτη, η οποία προσφέρει σταθερότητα και μπορεί να ελίσσεται γρήγορα, να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται ευκαιρίες προς όφελος όλων των πολιτών ή εάν κερδοσκοπεί και άρα θα περνά από έντονους κύκλους "φούσκας" και ύφεσης με ελάχιστους να επωφελούνται κατά τη "φούσκα" και πολλούς να πληρώνουν κατά την ύφεση».

Χάρης: «Καμιά "φούσκα" στα ακίνητα»

Ο Υπουργός Οικονομικών θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο να προκύψει «φούσκα» στον τομέα των ακινήτων χωρίς υπερδανεισμό προς αυτόν τον τομέα. «Παρόλα αυτά και παρά το γεγονός ότι απέχουμε πολύ από φαινόμενα "φούσκας", το σχέδιο τυγχάνει παρακολούθησης. Μέχρι προχθές μιλούσαμε για την ασταμάτητη πτώση, στον τομέα των ακινήτων στην Κύπρο. Τώρα, δεν κατάλαβα πότε προλάβαμε και έχουμε ξεκινήσει να μιλάμε για μια νέα «φούσκα», αναφέρει.