Κίνδυνοι από δημοσιονομική χαλάρωση και πάγωμα μεταρρυθμίσεων
Συμφωνούν όλοι οι θεσμοί για την οικονομία και τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει, σε περίπτωση που δεν παραμείνουμε σε τροχιά συμμόρφωσης

Μετά τις επισημάνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Μηχανισμού Στήριξης για την ανάγκη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, αλλά και τους φόβους για δημοσιονομική χαλάρωση, και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο καταλήγει στις ίδιες εκτιμήσεις σε χωριστή έκθεση/αξιολόγηση που ετοίμασε για την κυπριακή οικονομία. Η έκθεση ετοιμάστηκε μετά την πρόσφατη επίσκεψη του κλιμακίου της Τρόικας στην Κύπρο, για επισκόπηση της πορείας της οικονομίας μετά την έξοδο από το μνημόνιο.

Μάλιστα, το ΔΝΤ παρατηρεί και επιδείνωση της διαρθρωτικής θέσης της Κύπρου μετά το 2015 και σημειώνει ότι η πρόοδος σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις έχει σταματήσει σε μεγάλο βαθμό.

«Η προώθηση της ατζέντας μεταρρυθμίσεων -τονίζεται- θα αυξήσει την ικανότητα αντιμετώπισης εξωτερικών κραδασμών και τη δημιουργία βιώσιμων ευκαιριών απασχόλησης μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος».

Στην αξιολόγηση σημειώνεται επίσης ότι «έμφαση πρέπει να δοθεί στην επίσπευση των δικαστικών μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση της νομικής επιβολής των εμπορικών απαιτήσεων και την επιτάχυνση των δικαστικών διαδικασιών, την επανεκκίνηση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και τον εξορθολογισμό των επιχειρησιακών διαδικασιών για την προσέλκυση νέων τομέων υπηρεσιών».

Η οικονομική ανάκαμψη
Στην έκθεσή του το ΔΝΤ αναφέρει ότι από την έξοδο από το μνημόνιο, η οικονομική ανάκαμψη της Κύπρου έχει αποκτήσει μια δυναμική, οι θέσεις ρευστότητας των τραπεζών έχουν βελτιωθεί, οι αναδιαρθρώσεις των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) έχουν επιταχυνθεί και το δημοσιονομικό πρωτογενές πλεόνασμα αυξήθηκε. Ταυτόχρονα, όμως, τονίζει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση έχει επιτευχθεί κυρίως λόγω των θετικών μακροοικονομικών συνθηκών και ζητά όπως μέρος του πρωτογενούς ισοζυγίου αποταμιευθεί ή διοχετευθεί σε επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη.

Οι μεταρρυθμίσεις και τα ΜΕΔ
«Σε διαρθρωτική βάση -τονίζεται- η κατάσταση έχει επιδεινωθεί», ενώ παράλληλα καταγράφεται και το γεγονός ότι παραμένουν υψηλά τα επίπεδα ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, καθώς και το ότι οι μεταρρυθμίσεις έμειναν στάσιμες. Το ΔΝΤ δεν παραλείπει να ασκήσει και κριτική, με έμμεσο όμως τρόπο, στις εποπτικές Αρχές για κίνητρα που παρέχουν στις τράπεζες για χαμηλές προβλέψεις.

«Η Κύπρος -κατά το ΔΝΤ- θα πρέπει να επιταχύνει τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, να μειώσει το δημόσιο χρέος και να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις».

Απαραίτητη θεωρεί επίσης το ΔΝΤ την αποφασιστική πρόοδο για την εξυγίανση των ιδιωτικών ισολογισμών, καθώς και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σύνεσης και την ολοκλήρωση εκκρεμών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για να οικοδομηθεί ανθεκτικότητα, να μειωθεί ο κίνδυνος ανεπιθύμητων σοκ για τους ισολογισμούς και να αυξηθεί η δυναμική της οικονομικής ανάπτυξης.

Η ικανότητα αποπληρωμής του δανείου
Στη συνέχεια, η έκθεση αναφέρεται και στην ανάπτυξη, τονίζοντας ότι «μεσοπρόθεσμα αναμένεται να παραμείνει έντονη, αν και μετριάστηκε σταδιακά από τον ταχύ ρυθμό του περασμένου έτους. Για το 2017, η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται γύρω στο 2,5% λόγω της συνεχούς στήριξης από την εξωτερική ζήτηση και την εξωτερική χρηματοδότηση.

Στη συνέχεια, η ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί οριακά, καθώς αυξάνεται η αποπληρωμή του χρέους του ιδιωτικού τομέα και θα σταθεροποιηθεί σε μόλις πάνω από 2% από το 2020. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ικανότητα της Κύπρου να αποπληρώσει το Ταμείο αναμένεται να είναι ικανοποιητική, υποστηρίζεται, από αρκετά μεγάλα δημοσιονομικά πρωτογενή πλεονάσματα, το προφίλ λήξης του δημόσιου χρέους και τις πιθανές περαιτέρω ενέργειες για την εξαγορά χρεογράφων».

Παρά ταύτα, το ΔΝΤ δεν παραλείπει να τονίσει ότι η ικανότητα αποπληρωμής του δανείου που μας έδωσε ενδεχομένως να αποδυναμωθεί, αν η δημοσιονομική πειθαρχία διαβρωθεί ή αν αυξηθούν οι κίνδυνοι στους ισολογισμούς των τραπεζών. Περαιτέρω τονίζει την ανάγκη για αποφασιστική μείωση του δημοσίου και του ιδιωτικού χρέους, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης σε βασικά μακροοικονομικά μεγέθη και τις δεσμεύσεις πολιτικής, προκειμένου να σημειωθεί ισορροπημένη, βιώσιμη ανάπτυξη και στήριξη των ισολογισμών, σημειώνοντας ότι αυτό απαιτεί προσπάθεια σε τρεις βασικούς τομείς, την επιτάχυνση της αντιμετώπισης των ΜΕΔ, τη μείωση του δημοσίου χρέους και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.

Τα κόκκινα δάνεια και οι τράπεζες
Σημειώνεται ότι οι αναδιαρθρώσεις έχουν αποκτήσει δυναμική το 2016, αλλά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν πολύ υψηλά και ένα μέρος τών προηγουμένως αναδιαρθρωμένων δανείων τείνουν να καταστούν ξανά μη εξυπηρετούμενα.

«Τα υψηλά μη εξυπηρετούμενα δάνεια -αναφέρει το ΔΝΤ- αποδυναμώνουν επίσης τα κέρδη των τραπεζών. Η πρόοδος των αναδιαρθρώσεων μεταξύ των τραπεζών ήταν άνιση, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις διαφορές στη δομή των χαρτοφυλακίων δανείων τους, την ένταση με την οποία διάφορα νομικά και άλλα εργαλεία έχουν χρησιμοποιηθεί, καθώς και στις δυνατότητες των τραπεζών για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Οι τράπεζες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν περαιτέρω να μην αναβάλουν τις αναδιαρθρώσεις με την προσδοκία ότι οι μελλοντικές αυξήσεις του ΑΕΠ και των τιμών ακινήτων θα βελτιώσουν αυτόνομα τα ποσοστά ανάκτησης».

Τονίζεται ότι οι τράπεζες θα πρέπει να επικεντρωθούν σε διαρκή και βιώσιμη αντιμετώπιση των δανείων, μεταξύ άλλων, μέσω λύσεων που μειώνουν το χρέος του δανειολήπτη σε προσιτά επίπεδα. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι θα πρέπει να αντιμετωπιστούν επιχειρησιακά εμπόδια για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, όπως ρυθμιστικά κίνητρα για την ενθάρρυνση των τραπεζών να καθυστερήσουν την αναγνώριση των ζημιών ή τη διάθεση των εξασφαλίσεων.

Δημόσιο χρέος, ιδιωτικοποιήσεις και ΓεΣΥ
Για το δημόσιο χρέος αναφέρεται ότι η επιτάχυνση της μείωσής του θα βοηθήσει να δημιουργηθεί ένα συνετό απόθεμα και να διασφαλιστεί η πτωτική πορεία του χρέους, σε περίπτωση δυσμενών σοκ. Τα πρόσφατα δημοσιονομικά αποτελέσματα έχουν προκύψει από τις κυκλικές εξελίξεις, παρά την αρκετά μεγάλη αποδυνάμωση της διαρθρωτικής θέσης από το 2015.
Απαραίτητη θα είναι, επίσης, η προφύλαξη από δημοσιονομικές αποκλίσεις, μεταξύ άλλων από το εθνικό σχέδιο υγείας καθώς και από μισθούς και δαπάνες για κοινωνικούς σκοπούς.

Η επανεκκίνηση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δημόσιου χρέους. Η ολοκλήρωση εκκρεμών μεταρρυθμίσεων στους τομείς της φορολογικής διοίκησης και διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και η υιοθέτηση του πακέτου των νομοσχεδίων για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης θα βοηθήσει επίσης τη διασφάλιση των δημόσιων οικονομικών μεσοπρόθεσμα.

ΔΗΣΥ: Να γίνουν οι αλλαγές
Την έκθεση του ΔΝΤ σχολίασε χθες, με ανακοίνωσή του, ο ΔΗΣΥ σημειώνοντας ότι η Κύπρος βρίσκεται σε εγρήγορση, όχι όμως ανησυχία.

«Θα πρέπει να δείξουμε προσοχή -αναφέρεται στην ανακοίνωση- για να διαφυλάξουμε το κεκτημένο των ισορροπιών των δημοσιονομικών όσο και των ισορροπιών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και αυτή είναι η πολιτική του ΔΗΣΥ: Φροντίζοντας την ανάπτυξη και φροντίζοντας να ανταποδώσουμε στους πολίτες για τις θυσίες που έχουν κάνει, ταυτόχρονα δεν θα θέσουμε σε κίνδυνο την ισορροπία που θα επιτρέψει να έχουμε μία διαρκή και βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Το ζήτημα εξάλλου των προβλέψεων και των αριθμών σχετικά με τις δημοσιονομικές επιδόσεις της Κύπρου έχει λυθεί οριστικά με την παρουσία του Υπουργού Οικονομικών στο τελευταίο Eurogroup».

Ο ΔΗΣΥ υπογραμμίζει και την ανάγκη λήψης, εκ μέρους της Κυβέρνησης, εκείνων των μέτρων που θα επιταχύνουν την πορεία της ανάπτυξης και θα την εμβαθύνουν σε όλους τους τομείς της οικονομίας.

«Με αυτή την οπτική βλέπουμε και την ανάγκη για τις υπόλοιπες αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην κυπριακή οικονομία. Συμφωνούμε με τις συστάσεις που γίνονται από τους εταίρους μας για τις ανολοκλήρωτες μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις που οφείλουμε ακόμα στον πολίτη, αλλά θα θέλαμε ιδιαίτερα το τραπεζικό σύστημα και η Κεντρική Τράπεζα να λάβουν υπ' όψιν και τις προτάσεις που κάνει το ΔΝΤ για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ΜΕΔ.

Πρέπει η Κεντρική Τράπεζα μαζί με το τραπεζικό σύστημα να μελετήσουν και να θέσουν σε εφαρμογή τις συστάσεις που κάνει ο Διεθνής Οργανισμός, για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικότερα το πρόβλημα των ΜΕΔ, αφού το πρόβλημα το άλλο μεγάλο της ανεργίας θα το αντιμετωπίσουμε με την εμβάθυνση της αναπτυξιακής πορείας», καταλήγει ο ΔΗΣΥ.