Ένα σκληρό διαζύγιο με τις Βρυξέλλες προανήγγειλε χθες η Πρωθυπουργός της Βρετανίας
«Δεν θα είμαστε με το ένα πόδι μέσα και το άλλο έξω. Δεν θα ακολουθήσουμε το παράδειγμα άλλων χωρών», διεμήνυσε η Τερέζα Μέι, δηλώνοντας, όμως, πως θα επιδιώξει μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Την έντονη φημολογία των προηγούμενων ημερών, ότι δηλαδή η κυβέρνηση της Βρετανίας ετοιμάζεται για ένα σκληρό Brexit, επιβεβαίωσε χθες η Πρωθυπουργός της Βρετανίας Τερέζα Μέι. Σε ομιλία της ενώπιον του βρετανικού κοινοβουλίου, κατά τη διάρκεια του οποίου ανέπτυξε για πρώτη φορά τους σχεδιασμούς για έξοδο της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανακοίνωσε την αποχώρηση της χώρας της από την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και την επιδίωξη μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ.

Όπως τόνισε, «δεν θα είμαστε με το ένα πόδι μέσα και το άλλο έξω. Δεν θα ακολουθήσουμε το παράδειγμα άλλων χωρών». Την ίδια ώρα, παρέμεινε αμετακίνητη στο θέμα της ελεύθερης μετανάστευσης και της νομοθετικής δικαιοδοσίας της ΕΕ στις συμβατικές υποχρεώσεις των χωρών μελών της ΕΕ, από τις οποίες θέλει να αποδεσμευθεί η Μεγάλη Βρετανία. Οι βρετανικές θέσεις είναι ασύμβατες με τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της Βρετανίας στην Τελωνειακή Ένωση, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν προτίθεται να παραμείνει εντός αυτής με τη μορφή που έχει αυτή η ένωση σήμερα. Η Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας διατύπωσε τη βούληση να συνάψει μια εκτεταμένη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ.

Ακόμη αναφέρθηκε σε μεταβατική περίοδο, την οποία αποκαλεί implementation phase (φάση εφαρμογής), μετά την προβλεπόμενη από τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες διετή περίοδο διαπραγμάτευσης.

Να είναι «ξεκάθαρο»
Ειδικότερα κατά την ομιλία της τόνισε, μεταξύ άλλων, πως το Brexit σημαίνει έξοδο από την ενιαία αγορά, διαμηνύοντας πως είναι υπέρ ενός «ξεκάθαρου» διαζυγίου από την ΕΕ, ώστε η χώρα της να ανακτήσει τον έλεγχο της μετανάστευσης, τερματίζοντας έτσι τις εικασίες ότι το Λονδίνο μπορεί να ζητούσε ένα «ήπιο Brexit».

Η ομιλία της Τερέζα Μέι, πολυαναμενόμενη εδώ και μήνες για να αποσαφηνιστεί η αοριστία, χαιρετίσθηκε από τους ευρωσκεπτικιστές και ανέβασε αμέσως την ισοτιμία της στερλίνας, η οποία είχε σημειώσει πτώση την προηγουμένη. «Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί μέρος της ενιαίας αγοράς», δήλωσε η Μέι, αποκαλύπτοντας τις προτεραιότητές της όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν.

Ενώ προέβλεπε να αρχίσει τη διαδικασία του διαζυγίου έως τα τέλη Μαρτίου, προοίμιο των συνομιλιών που αναμένεται να διαρκέσουν δύο χρόνια, ανακοίνωσε επίσης ότι θα υποβάλει την τελική συμφωνία στην ψήφο του βρετανικού κοινοβουλίου, όπως ζητούσαν πολλοί βουλευτές.

Για τη Μέι, η παραμονή στην ενιαία αγορά των 500 εκατομμυρίων καταναλωτών είναι ασύμβατη με την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα του Λονδίνου: τον έλεγχο της μετανάστευσης. «Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μια χώρα ανοικτή και ανεκτική, όμως το μήνυμα του λαού ήταν πολύ σαφές: το Brexit πρέπει να μας επιτρέψει να ελέγχουμε τον αριθμό των Ευρωπαίων που έρχονται στο Ηνωμένο Βασίλειο», υπογράμμισε χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες.

«Επιτέλους λίγη σαφήνεια»
«Θέλουμε μια νέα δίκαιη σύμπραξη (...) όχι ένα καθεστώς εν μέρει μέλους ή συνδεδεμένου μέλους της ΕΕ, που θα μας άφηνε κατά το ήμισυ μέσα ή κατά το ήμισυ έξω», επέμεινε η Μέι, τασσόμενη επίσης υπέρ μιας «νέας συμφωνίας» τελωνειακής ένωσης. Η Μέι δήλωσε, πάντως, ότι θα επιδιώξει «να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή πρόσβαση» στην ενιαία αγορά, καθώς το 44% των βρετανικών εξαγωγών το 2015 πήγαν στην ΕΕ.

Και για να αποφευχθεί «μια υπερβολικά βίαιη αλλαγή», πρότεινε «τη σταδιακή εφαρμογή» της συμφωνίας που θα επιτευχθεί με την ΕΕ στο τέλος των διαπραγματεύσεων για την έξοδο της Βρετανίας. «Η επιτυχία της ΕΕ είναι προς το συμφέρον του Ηνωμένου Βασιλείου», είπε.

Η Βρετανία θα παραμείνει συνεπώς «ο καλύτερος φίλος των Ευρωπαίων εταίρων μας», υποσχέθηκε, προειδοποιώντας τους Ευρωπαίους να μη θελήσουν να τιμωρήσουν τη χώρα της. «Θα είστε πάντα ευπρόσδεκτοί σ’ αυτή τη χώρα, όπως ελπίζουμε ότι και οι πολίτες μας θα εξακολουθήσουν να είναι ευπρόσδεκτοι σ' εσάς», είπε η Συντηρητική Πρωθυπουργός ενώπιον των πρεσβευτών των 27 χωρών της ΕΕ, που είχαν κληθεί στο Λάνκαστερ Χάουζ.

Όμως η Βρετανία θα γίνει επίσης «μια χώρα που κοιτάζει και πέραν των συνόρων της Ευρώπης», πρόσθεσε, πλέκοντας το εγκώμιο του σχεδίου για ένα «μεγάλο εμπορικό έθνος σε παγκόσμια κλίμακα».

«Ανοικτή στον κόσμο»
Έπειτα από μήνες αβεβαιότητας σχετικά με τις προθέσεις της, η χθεσινή ομιλία της Μέι σηματοδοτεί επίσης μια αληθινή ρήξη, καθώς βάζει τη χώρα στην οδό ενός «σκληρού» Brexit. Και κινδυνεύει να σκοντάψει στην αδιαλλαξία άλλων Ευρωπαίων ηγετών, με πρώτη τη Γερμανίδα Καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ, που αρνούνται μια «Ευρώπη αλά καρτ». Μερικές ώρες πριν από την ομιλία της Μέι, η Πρωθυπουργός της Πολωνίας Μπεάτα Σίντλο επανέλαβε την προτίμησή της σε ένα «ήπιο» Brexit, το οποίο να εγγυάται «τα δικαιώματα των Πολωνών και Ευρωπαίων πολιτών».

Επίσης, ο Αυστριακός Υπουργός Εξωτερικών Γεργκ Σέλινγκ δήλωσε, από την πλευρά του, ότι «το Brexit θα πάρει πέντε χρόνια μάλλον, παρά δύο». «Ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς θα συμβεί», πρόσθεσε. «Οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαίρονται που έχουν λίγες περισσότερες λεπτομέρειες για τις ερχόμενες διαπραγματεύσεις», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άναντ Μένον, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο King's College του Λονδίνου. «Όμως», πρόσθεσε, «θα είναι λιγότερο χαρούμενοι με τις απειλές» που εκτόξευσε η Μέι, κυρίως όταν είπε ότι η Βρετανία θα είναι ελεύθερη να προτείνει ένα «ανταγωνιστικό» σύστημα φορολόγησης.

Κι ενώ η Τερέζα Μέι ανέλυε το πώς θα εξέλθει η Βρετανία από την ΕΕ, η Πρωθυπουργός της Σκοτίας Νίκολα Στέρτζον τόνιζε πως η Σκοτία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο, αν απορριφθούν οι επιθυμίες της για τις νέες εμπορικές σχέσεις της Βρετανίας μετά την αποχώρησή της από την ΕΕ.

Η Στέρτζον χαρακτήρισε «οικονομικά καταστροφικό» για το Ηνωμένο Βασίλειο το σχέδιο που παρουσίασε η Πρωθυπουργός της Βρετανίας και υπενθύμισε ότι η Σκοτία είχε ψηφίσει κατά του Brexit στο δημοψήφισμα. Η ίδια έχει υποβάλει σειρά προτάσεων στη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με τη θέση της Σκοτίας στο θέμα αυτό.

«Ενώ οι συζητήσεις γύρω από αυτές τις προτάσεις συνεχίζονται και ενώ η Πρωθυπουργός (Μέι) επανέλαβε σήμερα (χθες) ότι δεσμεύεται να λάβει υπ' όψιν της το σχέδιό μας, δεν έχουμε δει ακόμη αποδείξεις ότι η φωνή της Σκοτίας εισακούεται ή ότι λαμβάνονται υπ' όψιν τα συμφέροντά μας.

Δεν μπορεί να επιτραπεί στην κυβέρνηση του ΗΒ να μας βγάλει από την ΕΕ και την ενιαία αγορά, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στην οικονομία μας, τις θέσεις εργασίας, το επίπεδο διαβίωσης και τη φήμη μας ως μιας ανοιχτής, ανεκτικής χώρας, χωρίς να έχει η Σκοτία τη δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ αυτού και ενός διαφορετικού μέλλοντος. Με τα σχόλιά της σήμερα η Πρωθυπουργός (Μέι) το μόνο που κατάφερε ήταν να καταστήσει πιο πιθανή αυτήν την επιλογή», κατέληξε η Στέρτζον.

«Επιτέλους λίγη περισσότερη σαφήνεια»
Σε μία πρώτη αντίδραση, ο Αντικαγκελάριος και Υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ χαιρέτισε τις ανακοινώσεις που έκανε η Πρωθυπουργός της Βρετανίας Τερέζα Μέι για το Brexit, λέγοντας ότι έφεραν λίγη περισσότερη σαφήνεια στα σχέδια του Λονδίνου για την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Είναι καλό που υπάρχει επιτέλους τώρα λίγη περισσότερη σαφήνεια για την κατεύθυνση που ακολουθεί η Βρετανία» ανέφερε ο Γκάμπριελ σε μηνύματα που έστειλε σε δημοσιογράφους.

«Είναι επίσης σαφές ότι δεν θα υπάρξει κάποια επιλεκτική εφαρμογή (σ.σ. του Brexit). Όποιος επιθυμεί την πρόσβαση στην κοινή αγορά θα πρέπει επίσης να είναι μέλος της πολιτικής ένωσης», υπογράμμισε. Ο Γκάμπριελ υπενθύμισε ότι οι διαπραγματεύσεις με τη βρετανική κυβέρνηση δεν θα ξεκινήσουν μέχρι να υποβάλει η Βρετανία το επίσημο αίτημα αποχώρησής της από την ΕΕ.

«Είναι επίσης καλό που η Βρετανίδα Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι θέλει να συνεχίσει τη στενή συνεργασία της με την ΕΕ. Η Βρετανία θα παραμείνει τμήμα της Ευρώπης και φίλη χώρα με την οποία θέλουμε να έχουμε στενή συνεργασία και την οποία χρειαζόμαστε για να μας βοηθήσει να επιλύσουμε τα παγκόσμια προβλήματα της εποχής μας», κατέληξε.

Από πλευράς του, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ έγραψε στο twitter πως η ομιλία της Βρετανίδας Πρωθυπουργού Τερέζα Μέι ήταν «τουλάχιστον πιο ρεαλιστική», επισημαίνοντας ότι τα υπόλοιπα 27 μέλη της ΕΕ παραμένουν ενωμένα και έτοιμα να διαπραγματευτούν. «Λυπηρή διαδικασία, σουρεαλιστική εποχή, αλλά τουλάχιστον πιο ρεαλιστική ανακοίνωση για το Brexit», έγραψε ο Τουσκ, ο οποίος θα επιβλέψει τις διαπραγματεύσεις της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ εκ μέρους των υπολοίπων χωρών μελών.

«Οι 27 της ΕΕ είναι ενωμένοι και έτοιμοι να διαπραγματευτούν μετά το άρθρο 50», πρόσθεσε αναφερόμενος στις διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν, αφού η Μέι προσφύγει επισήμως στο συγκεκριμένο άρθρο της Συνθήκης της Λισαβόνας, για να ξεκινήσει η διαδικασία της αποχώρησης.