Τα πάνω κάτω φέρνει το νέο διεθνές λογιστικό πρότυπο 9 στις τράπεζες
Ο τρόπος υπολογισμού των προβλέψεων για απομείωση δανείων πρέπει να καλύπτει ζημιές σε σχέση και με γεγονότα που έχουν γίνει αλλά και μέρος των ζημιών που αναμένεται να επισυμβούν μελλοντικά

Η υιοθέτηση από την 1η Ιανουαρίου 2018 τού διεθνούς λογιστικού προτύπου 9, το οποίο θα αντικαταστήσει το πρότυπο 39, έχει βάλει τα δύο πόδια των τραπεζών σε ένα παπούτσι, αφού με το νέο πρότυπο αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των προβλέψεων για απομείωση δανείων, ώστε να καλύπτει ζημιές σε σχέση με γεγονότα που έχουν πραγματοποιηθεί αλλά και μέρος των ζημιών που αναμένεται να επισυμβούν στο μέλλον.

Τράπεζα Κύπρου και Ελληνική
Τα πρώτα μηνύματα για τις επιδράσεις του νέου προτύπου άρχισαν ήδη να φθάνουν στην Κύπρο από τους Ευρωπαίους επόπτες, αυξάνοντας τις ήδη μεγάλες απαιτήσεις τους για διαφύλαξη κεφαλαίων. Θα πρέπει όμως να λεχθεί ότι η Τράπεζα Κύπρου έχει ήδη ανακοινώσει αυξημένες προβλέψεις. Συγκεκριμένα, η BOCY ανακοίνωσε στα αποτελέσματα εννιαμήνου ότι τα αυξημένα της λειτουργικά κέρδη «διοχετεύτηκαν για την ταχύτερη μείωση των κινδύνων στον ισολογισμό μέσω αυξημένων προβλέψεων, μία τάση η οποία αναμένουμε να συνεχιστεί και το 2017».

Η Ελληνική Τράπεζα προειδοποίησε στις 30 Δεκεμβρίου ότι τα οικονομικά της αποτελέσματα για το τέταρτο τρίμηνο του 2016 αναμένεται να παρουσιάσουν απόκλιση, την οποία αποδίδει τόσο στη διαγραφή αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων όσο και στην υιοθέτηση του προτύπου 9.

Αλλάζει η μεταβλητότητα των αποτελεσμάτων
Με βάση έρευνα της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής, το νέο πρότυπο ενδέχεται να αλλάξει τη μεταβλητότητα των αποτελεσμάτων των ευρωπαϊκών τραπεζών και να αυξήσει τις προβλέψεις τους. Για τη συντριπτική πλειοψηφία των τραπεζών της Ευρωζώνης που συμμετείχαν στη δειγματοληπτική έρευνα της ΕΤΑ, το νέο πρότυπο υπολογίζεται να αυξήσει τις προβλέψεις κατά 18% κατά μέσον όρο και μέχρι 30% σε ορισμένες περιπτώσεις.

Πάντως οι ευρωπαϊκές τράπεζες διεξάγουν αγώνα δρόμου για να είναι έτοιμες, ώστε μέχρι το τέλος αυτής της χρονιάς να εφαρμόσουν το νέο πρότυπο. Έχουν μάλιστα δημιουργήσει ειδικές ομάδες για την εφαρμογή του προτύπου, οι οποίες συνεργάζονται με εξωτερικούς ελεγκτές και συμβούλους.

Όπως αφήνεται να νοηθεί, ορισμένες τράπεζες δεν διατηρούν όλα τα αναγκαία ιστορικά στοιχεία για να υπολογίσουν τις μελλοντικές ζημιές, ενώ άλλες δυσκολεύονται να τα συγκεντρώσουν. Για τη δεύτερη ομάδα, τις τράπεζες δηλαδή που δυσκολεύονται να συγκεντρώσουν τα στοιχεία, θα δοθούν από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) κάποιες παράμετροι, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουν για κάθε κατηγορία δανείων. Πάντως η ΕΤΑ εμφανίζεται καθησυχαστική καθώς οι πραγματικές επιδράσεις του νέου προτύπου στις τράπεζες θα φανούν σε βάθος χρόνου.

Αιτία τα κόκκινα δάνεια
Ο SSM έχει ήδη προειδοποιήσει τις τράπεζες να προχωρήσουν σε αυξημένες προβλέψεις, κυρίως λόγω του μεγάλου όγκου μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν στους ισολογισμούς τους. Αυτό φάνηκε ήδη στα αποτελέσματα του τρίτου τριμήνου και στην καθήλωση των κερδών τους σε οριακά επίπεδα.

Σημειώνεται, επίσης, ότι ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός έχει αυξήσει τον εποπτικό πήχη των τραπεζών στα επίπεδα του 14-14,25%, από 11,75-12,25% που ήταν πέρσι. Η αύξηση αυτή έχει φέρει τις δύο κυπριακές τράπεζες που είναι εισηγμένες στο ΧΑΚ, την τράπεζα Κύπρου και την Ελληνική δηλαδή, πολύ κοντά στο νέο εποπτικό όριο.

Το τελευταίο διάστημα ο SSM επανέλαβε τις συστάσεις σε συστημικές τράπεζες για πρόσθετες προβλέψεις με ορίζοντα και το 2017.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι εκτός από την ουσιαστική επίδραση στα αποτελέσματα των τραπεζών, η υιοθέτηση του νέου προτύπου συνεπάγεται και μεγάλο διοικητικό κόστος για τις τράπεζες.

Τι αλλάζει με το νέο πρότυπο
Η εισαγωγή του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικών Αναφορών 9 (ΔΠΧΑ 9) από την 1η Ιανουαρίου 2018 επιφέρει σημαντικές αλλαγές, μεταξύ άλλων, στη μέθοδο υπολογισμού από τα πιστωτικά ιδρύματα, των ζημιών από την απομείωση χορηγήσεων. Το ΔΠΧΑ 9 προνοεί ότι ο υπολογισμός θα γίνεται με βάση τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές, σε αντίθεση με το υφιστάμενο Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39, με το οποίο ο υπολογισμός γίνεται με βάση τις ζημιές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές αφορούν πιθανές ζημιές που ενδεχομένως να προκύψουν στο μέλλον. Το πρότυπο ορίζει δύο χρονικές περιόδους υπολογισμού αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών: Τον ένα χρόνο και τη διάρκεια ζωής της χορήγησης.

Η περίοδος που θα πρέπει να χρησιμοποιείται καθορίζεται με βάση τον πιστωτικό κίνδυνο της χορήγησης. Δηλαδή, χορηγήσεις σε αθέτηση ή που παρουσιάζουν σημαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο από την ημερομηνία παραχώρησής τους, υπάγονται στον υπολογισμό αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για τη διάρκεια ζωής της χορήγησης.

Αντιθέτως, για χορηγήσεις που εξυπηρετούνται κανονικά και παρουσιάζουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο, ο υπολογισμός θα καλύπτει περίοδο δώδεκα μηνών.

Με βάση τα πιο πάνω, ο υπολογισμός των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών προϋποθέτει την επανεξέταση από τα πιστωτικά ιδρύματα, των υφιστάμενων δεδομένων, πολιτικών και διαδικασιών και τον καθορισμό βασικών παραμέτρων και παραδοχών, που πιθανό να επηρεάσουν σημαντικά το ποσό των ζημιών από την απομείωση χορηγήσεων.