ΚΑΤΗΓΟΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ «ΚΟΥΡΕΜΑ» ΤΟΥ 2013

Άρχισε η διαδικασία της Διαιτησίας ενώπιον του Διεθνούς Κέντρου Επίλυσης Διαφορών εξ Επενδύσεων

* Προσφυγή Ελλήνων επενδυτών με το επιχείρημα ότι παραβιάστηκαν οι διμερείς συμφωνίες

* Οι επενδυτές διεκδικούν αποζημιώσεις από το κυπριακό κράτος για ζημιές 206 εκατ. ευρώ

Μια μεγάλη νομική μάχη δίνει η Κύπρος στην Ουάσιγκτον αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο το κυπριακό κράτος ενεργοποίησε το «Bail in» (Διάσωση με Ίδια Μέσα) στις κυπριακές τράπεζες, τον Μάρτιο του 2013.

Επενδυτές από την Ελλάδα, 650 τον αριθμό, προσέφυγαν εναντίον της Κύπρου στο Διεθνές Κέντρο Επίλυσης Διαφορών εξ Επενδύσεων (International Center for the Settlement of Investment Disputes CSID), ισχυριζόμενοι ότι παραβιάστηκαν οι Διμερείς Συμφωνίες για Προστασία των Επενδύσεων («BIT’S») με την Ελλάδα και το Λουξεμβούργο.

Οι επενδυτές διεκδικούν αποζημιώσεις από το κυπριακό κράτος για τα χρήματα που απώλεσαν στην Κύπρο, ως ιδιώτες, ως εκπρόσωποι εταιρειών, ως καταθέτες και ομολογιούχοι. Επιχειρηματολογώντας αναφέρουν ότι έχουν δεχθεί μεγάλες ζημιές μετά την απόφαση για «κούρεμα» των ανασφάλιστων καταθέσεών τους και, όπως ισχυρίζονται οι δικηγόροι τους, λόγω των επιπτώσεων που δέχθηκαν οι κυπριακές τράπεζες βρέθηκαν να κατέχουν μετοχές, με απομειωμένη αξία κατά 99%, ως «εύλογη αποζημίωση» αντί για μετρητά.

Διακριτική μεταχείριση

Με το κυπριακό «bail in» οι Έλληνες επενδυτές θεωρούν ότι έτυχαν διακριτικής μεταχείρισης από το κυπριακό κράτος, και έχασαν εκατομμύρια ευρώ. Οι ιδιώτες και θεσμικοί καταθέτες και ομολογιούχοι διεκδικούν αποζημιώσεις για ζημιές που εκτιμώνται στα 206 εκατ. ευρώ.

Η απόφαση της «δεσμευτικής διαιτησίας» (binding arbitration) είναι δεσμευτική, εκτελεστέα, δεν υπόκειται σε κανένα ένδικο μέσο και εκδίδεται μέσα σε τρία χρόνια. Η μάχη στις ΗΠΑ θα δοθεί από τον νομικό οίκο Grant & Eisenhofer, που διαθέτει πείρα σε δικαστικές διεκδικήσεις επενδυτών στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, σε συνεργασία με το ελληνικό δικηγορικό γραφείο kyroslawoffices. Οι πολίτες που συμμετέχουν στη διαδικασία αυτή, που είναι ομαδική, είναι Έλληνες με ελληνική υπηκοότητα, εταιρείες με ελληνική έδρα και οι εταιρείες στις οποίες ο true beneficiary είναι Έλληνας υπήκοος. Οι επηρεαζόμενοι έχουν το δικαίωμα, εάν το επιθυμούν, να επιλέξουν κι άλλη νομική διαδικασία εναντίον του κυπριακού κράτους, αλλά πρέπει να παραιτηθούν από του δικαιώματος αυτού στα κυπριακά Δικαστήρια.

Διμερής συμφωνία Κύπρου - Ελλάδας

Σύμφωνα με τις αποφάσεις/σχετική νομολογία των Διεθνών Διαιτητικών Δικαστηρίων (μεταξύ άλλων και του ICSID στο οποίο έχουν προσφύγει οι επενδυτές), για να είναι η απαλλοτρίωση περιουσίας νόμιμη και να μην επιδέχεται προσβολής, «θα πρέπει να γίνεται για λόγους υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, με νόμιμη διαδικασία, με την καταβολή άμεσης, επαρκούς και αποτελεσματικής αποζημιώσεως» (Διμερής Συμφωνία Ελλάδας - Κύπρου 2100/9).

Σύμφωνα με τα νομικά επιχειρήματα, «η Κυβέρνηση της Κύπρου παραβίασε τις πρόνοιες της Διμερούς Σύμβασης για την Προστασία των Επενδυτών μεταξύ Κύπρου και άλλων χωρών, έτσι οι ξένοι επενδυτές μπορούν να ενάγουν την Κυπριακή Δημοκρατία για παράνομη διακριτική μεταχείριση κατά των ξένων επενδυτών, αφού η συμφωνία "διάσωσης" αντιμετωπίζει προνομιακά τις επενδύσεις κατοίκων της Κύπρου σε βάρος των ξένων επενδυτών».

Η αίτηση Διαιτησίας

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2015 κατατέθηκε η αίτηση Διαιτησίας (Request for Arbitration -«RFA») στη Γενική Γραμματεία του ICSID. Στην αίτηση καταγράφονται μια σειρά από παραβιάσεις της Διμερούς Συμφωνίας Κύπρου και Ελλάδας.

Στις 18 Νοεμβρίου 2015, υποβλήθηκε συμπληρωματική αίτηση διαιτησίας στην οποία συμπεριλήφθηκαν και άλλοι αιτητές, μεταξύ των οποίων και ένας από το Λουξεμβούργο.

Σύμφωνα με τις διαδικασίες του ICSID, με την υποβολή του αιτήματος Διαιτησίας, επιλέγεται Τριμελές Διαιτητικό Όργανο. Οι αιτητές επέλεξαν έναν Διαιτητή, η Κυβέρνηση της Κύπρου άλλον Διαιτητή και διορίστηκε και τρίτος ο οποίος θα αναλάβει και τον ρόλο του Προέδρου του Διαιτητικού Οργάνου. Οι επενδυτές επέλεξαν ως διαιτητή τον καθηγητή Orrego Vicuna, από τη Χιλή και η Κύπρος τον καθηγητή Marcelo Kohen, από την Αργεντινή.

Μετά από προσπάθειες που διήρκεσαν έξι μήνες, δεν επήλθε συμφωνία για να καθοριστεί Επιδιαιτητής-Πρόεδρος. Με τη σύσταση της Γραμματείας του ICSID διορίστηκε πρόεδρος ο καθηγητής Donald McRae. Με τον διορισμό του καθηγητή το Τριμελές Διαιτητικό Όργανο συστάθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2016 και άρχισε η διαδικασία της Διαιτησίας.

Σύμφωνα με τις διαδικασίες πραγματοποιήθηκε η πρώτη σύσκεψη με τους νομικούς συμβούλους των αντίδικων μερών για συζήτηση διαδικαστικών θεμάτων, προγραμματισμό και για τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν στο πλαίσιο της Διαιτησίας.

Διαδικασία σε δύο στάδια

Όπως πληροφορούμαστε, η Κύπρος επιθυμεί να θέσει τη διαδικασία σε δύο στάδια:

Πρώτο, να αποφασιστεί εάν το Διαιτητικό Όργανο έχει δικαιοδοσία για τα αιτήματα αποζημίωσης.

Δεύτερο, να αποφασισθεί η υπαιτιότητα της Κύπρου, το ύψος των αποζημιώσεων των αιτητών.

Η κυπριακή πλευρά στα επιχειρήματά της δηλώνει πως δεν μπορεί μια μεγάλη ομάδα αιτητών να υποβάλλει από κοινού τα αιτήματά της και ότι το Τριμελές Διαιτητικό Όργανο δεν έχει δικαιοδοσία στην υπόθεση.

Επίσης επικαλείται το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και υπερτονίζει ότι το Ευρωπαϊκό Δίκαιο υπερισχύει των Διμερών Συμφωνιών της Κύπρου. Επίσης επικαλείται ότι ορισμένοι αιτητές δεν είναι Έλληνες αλλά Κύπριοι και ότι ορισμένες καταθέσεις και αγορές ομολόγων δεν θεωρούνται ως «επενδύσεις» υπό το πρίσμα των Διμερών Συμφωνιών Προστασίας Επενδύσεων (ΒΙΤ’s) ή των όρων του Διεθνούς Διαιτητικού Οργάνου για την Επίλυση Διαφορών εξ Επενδύσεων.

Οι δικηγόροι των αιτητών απορρίπτουν τις θέσεις της Κύπρου αναφορικά με τη δικαιοδοσία του Διαιτητικού Forum και επικαλούνται «το γεγονός της ορθής συγκρότησης του Τριμελούς Διαιτητικού Οργάνου και της Δωσιδικίας του για την διεκδίκηση των αποζημιώσεών τους από την Κύπρο».

Υπόμνημα σε τρεις μήνες

Εάν το Τριμελές Διαιτητικό Όργανο κάμει αποδεκτό το αίτημα του «διαχωρισμού», η Κύπρος θα κληθεί να υποβάλει ένα σχετικό υπόμνημα στο οποίο θα αναφέρει τις αντιρρήσεις-ενστάσεις της περί της δωσιδικίας τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο του 2017.

Η πλευρά των αιτητών-επενδυτών θα υποβάλει τις απόψεις της, τον Απρίλιο ή Μάιο του 2017. Η Κύπρος θα έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει ακόμη ένα υπόμνημα και στη συνέχεια θα ακολουθήσει προφορική ακρόαση από το Τριμελές Όργανο. Το Τριμελές Όργανο θα εκδώσει και θα κοινοποιήσει την απόφασή του λίγο αργότερα.
Σε περίπτωση που οι επενδυτές κερδίσουν τα ζητήματα της δωσιδικίας, η διαιτητική διαδικασία θα προχωρήσει με τα θέματα της υπαιτιότητας και των αποζημιώσεων.

Εάν απορριφθεί ο διαχωρισμός

Εάν το Τριμελές Διαιτητικό Όργανο δεν αποδεχθεί τον διαχωρισμό των διαδικασιών, τότε η πλευρά των επενδυτών θα υποβάλει υπόμνημα, στο οποίο θα αναφέρονται όλοι οι λόγοι για τους οποίους «η Κύπρος έχει παραβιάσει τις Διμερείς Συμφωνίες με την Ελλάδα και το Λουξεμβούργο». Η Κύπρος θα μπορεί στη συνέχεια να απαντήσει και να θέσει τις ενστάσεις της αναφορικά με τη δωσιδικία του Οργάνου. Οι αιτητές θα μπορούν να απαντήσουν και θα ακολουθήσει προφορική ακρόαση ενώπιον του Οργάνου.

Διαχωρισμός

Σε περίπτωση που οι διαδικασίες τύχουν διαχωρισμού, θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος. Η Κύπρος θα έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει μία ακόμη προσθήκη, της οποίας θα ακολουθήσει μία προφορική ακρόαση από το Τριμελές Όργανο. Το Τριμελές Όργανο θα εκδώσει και θα κοινοποιήσει την απόφασή του λίγο αργότερα.

Εάν κερδίσουν οι επενδυτές…

Σε περίπτωση που οι επενδυτές κερδίσουν τη διαιτητική διαδικασία, το Όργανο θα προχωρήσει στα θέματα της υπαιτιότητας και των αποζημιώσεων.

Η Κύπρος θα έχει μετά τη δυνατότητα να απαντήσει και επίσης να θέσει σε αυτό το στάδιο τις ενστάσεις της επί της δωσιδικίας του Οργάνου.

Στη συνέχεια, οι αιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν και θα ακολουθήσει η προφορική ακρόαση ενώπιον του Οργάνου. Εάν οι διαδικασίες δεν διαχωρισθούν, όλα αυτά τα στάδια θα απαιτήσουν περισσότερο χρόνο.