ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΜΑΣ ΝΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΚΑΤΑ 40% ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΓΛΟΥΣ, Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΡΜΑΙΟ ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΤΟ ΗΒ

Εκτιμήσεις οικονομικών παραγόντων συγκλίνουν υπέρ δυσμενών επιπτώσεων στην Κύπρο

Ο Αν. Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ Κώστας Χριστοφίδης αναλύει το οικονομικό τοπίο δυο εβδομάδες πριν το δημοψήφισμα: Η εικόνα μετά την υποτίμηση της στερλίνας δεν είναι ευνοϊκή για κανέναν

Οι δημόσιες συζητήσεις για το ενδεχόμενο εξόδου της Βρετανίας, γνωστό και ως Βrexit, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καταλήγουν στο συμπέρασμα πως μια τέτοια εξέλιξη θα έχει αρνητικές οικονομικές -και όχι μόνον- επιπτώσεις, τόσο στο ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις χώρες μέλη της ΕΕ. Όλες οι απόψεις συγκλίνουν, επίσης, στο γεγονός ότι η σημαντικότερη επίπτωση στο ενδεχόμενο Brexit θα προέλθει από την αναμενόμενη υποτίμηση της στερλίνας έναντι του ευρώ, γεγονός που αυτόματα καθιστά ακριβότερα τα ευρωπαϊκά προϊόντα και υπηρεσίες για τους Βρετανούς πολίτες.

Απομακρυσμένο μεν, αλλά…

Σύμφωνα με τον διεθνή οίκο αξιολόγησης Fitch, ένα Brexit θα μπορούσε να βλάψει τις αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας άλλων χωρών μελών με στενές εμπορικές, ή οικονομικές σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ), μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες. Ο οίκος έχει ήδη δηλώσει ότι θα επανεξετάσει την αξιολόγηση της Βρετανίας, που σήμερα βρίσκεται στη βαθμίδα ΑΑ + με σταθερή προοπτική, αν η εκστρατεία για έξοδο κερδίσει στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου, σενάριο πάντως το οποίο θεωρείται απομακρυσμένο.

Εάν όμως συμβεί, κάτι τέτοιο θα προκαλέσει εκτεταμένη αβεβαιότητα στο σύνολο του ευρωπαϊκού μπλοκ, σε επίπεδο κυβερνήσεων και επιχειρήσεων, οι οποίες θα κληθούν να λειτουργήσουν κάτω από δύσκολες συνθήκες μετά τη διαδικασία απόσχισης.

«Δεν περιμένουμε ότι θα υπάρξει άμεσα αρνητικός αντίκτυπος στην αξιολόγηση άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Εντούτοις θα υπάρξουν μεσοπρόθεσμα επιπτώσεις», ανέφεραν πρόσφατα σε κείμενό τους οι Fitch.

Συζητήσεις

Οι συζητήσεις για ενδεχόμενο Brexit, για το οποίο θα διεξαχθεί δημοψήφισμα στο ΗΒ την Τετάρτη 23 Ιουνίου, έχουν ενταθεί τις τελευταίες μέρες και στην Κύπρο, μια και η χώρα μας αναμένεται να επηρεασθεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομολόγων και οικονομικών παραγόντων, σε μεγάλο βαθμό, αφού το κύριο προϊόν της οικονομίας μας, ο τουρισμός, εξαρτάται κατά 40% περίπου από τους Βρετανούς τουρίστες.

Την περασμένη Τρίτη έγινε μια συζήτηση που συνδιοργάνωσαν το Ινστιτούτο Ορκωτών Λογιστών της Αγγλίας και της Ουαλίας (ICAEW), ο Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ) και ο Κύπρο-Βρετανικός Επιχειρηματικός Σύνδεσμος. Και σε αυτή τη συζήτηση διεφάνη ότι η Κύπρος θα επηρεασθεί αρνητικά σε οικονομικό επίπεδο από ενδεχόμενο Brexit.

Τα ακίνητα

Μια ενδεχόμενη αποχώρηση του ΗΒ από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα προκαλούσε χιονοστιβάδα εξελίξεων, με συνέπειες που σήμερα δεν είναι όλες ορατές, προειδοποίησε επίσης ο διεθνολόγος Δρ Μιχάλης Σταυρινός, ο οποίος, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, μίλησε για αρνητικές επιπτώσεις, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και στην ίδια τη συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS) εξάλλου δημοσίευσε νέο έγγραφο με τίτλο «RICS EU Referendum Paper», που εξετάζει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της παραμονής και της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Σύμφωνα με το RICS, νέα στοιχεία δείχνουν ότι υπήρξε μια σταθερή υποχώρηση της διεθνούς ζήτησης για γραφεία, καταστήματα και βιομηχανικά ακίνητα στο ΗΒ, από τότε που επιβεβαιώθηκε το δημοψήφισμα, το δεύτερο εξάμηνο του 2015, ενώ σημειώνει ότι οι διεθνείς επιχειρήσεις αναβάλλουν τις επενδύσεις στη Βρετανία, στον απόηχο της αβεβαιότητας της παραμονής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).
Κ. Χριστοφίδης: Πρώτα απ' όλα ο τουρισμός

Για μια συνοπτική ανάλυση των επιπτώσεων ενός Brexit στην κυπριακή οικονομία, ζητήσαμε τις απόψεις του οικονομολόγου Κώστα Χριστοφίδη, Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ), ο οποίος ευθύς εξαρχής μίλησε για αρνητικές επιπτώσεις, ενώ στη συνέχεια τις περιέγραψε ανά τομέα.

«Η πιθανή έξοδος του Ηνωμένου Βασίλειου από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην οικονομία του ΗΒ όσο και στους άλλους οικονομικούς εταίρους της χώρας», είπε ο κ. Χριστοφίδης.

Σημειώνοντας ότι το ενδεχόμενο Brexit έχει προ πολλού προκαλέσει συζητήσεις αλλά και αβεβαιότητα σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία καθώς ουδείς μπορεί να προβλέψει επακριβώς τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες, ο κ. Χριστοφίδης σημείωσε και τα ακόλουθα:

Δεν υπάρχει εμπειρία

«Πέρα από τις οποιεσδήποτε κοινωνικές ή/και πολιτικές συνέπειες από μια τέτοια απόφαση, αναμένεται να επηρεαστεί η οικονομία και οι επιχειρήσεις σε όλες τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. Λόγω του ότι για πρώτη φορά ένα κράτος-μέλος αποχωρεί από την Ε.Ε., δεν υπάρχει προηγούμενη εμπειρία για τις επιπτώσεις αλλά και τον τρόπο διαχείρισής τους. Πολλά θα εξαρτηθούν από τον συντεταγμένο τρόπο αποχώρησης του ΗΒ και από τις διμερείς συμφωνίες που αναμένεται να συνάψει με άλλες χώρες αλλά και με την Ε.Ε. σε πολλά θέματα. Με την έξοδό του από την Ε.Ε. εκτιμάται ότι το ΗΒ θα επιδιώξει μια μορφή ιδιαίτερα στενής πολιτικοοικονομικής σχέσης και συνεργασίας με την Ε.Ε., γιατί αυτό υπαγορεύει το συμφέρον, κατά την άποψή μου, της βρετανικής οικονομίας και όχι μόνον».

Η υποτίμηση της στερλίνας

Μιλώντας ειδικότερα για την αναμενόμενη υποτίμηση της στερλίνας αν το ΗΒ εξέλθει της ΕΕ, ο Αν. Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ τόνισε:

«Για την Κύπρο, η σημαντικότερη επίπτωση στο ενδεχόμενο Brexit θα προέλθει από την αναμενόμενη υποτίμηση της στερλίνας έναντι του ευρώ, που αυτόματα καθιστά ακριβότερα τα κυπριακά προϊόντα και υπηρεσίες για τους Βρετανούς πολίτες. Ως αποτέλεσμα αυτού, επηρεάζονται αρνητικά διάφοροι κλάδοι της οικονομικής δραστηριότητας της Κύπρου που εξάγουν ή απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό στη βρετανική αγορά.

Το μέγεθος βέβαια των επιπτώσεων εξαρτάται από το εύρος της υποτίμησης της στερλίνας αλλά και το χρονικό διάστημα μέχρι τη σχετική σταθεροποίηση της ισοτιμίας, καθώς και το ύψος της. Δεν πρέπει, πάντως, να παραγνωρίζεται το γεγονός πως οι όποιες αρνητικές επιπτώσεις για τη χώρα μας θα παρατηρηθούν σε κάποιο βαθμό και σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης, ανάλογα με τον βαθμό εξάρτησης και της οικονομικής σχέσης καθεμιάς από αυτές με τη βρετανική αγορά».

Το 40% είναι Άγγλοι τουρίστες

Όπως είπε ο Κ. Χριστοφίδης, σύμφωνα με στοιχεία του 2015, το 40% περίπου των τουριστικών αφίξεων στην Κύπρο προέρχεται από το ΗΒ, με μεγάλη συνεισφορά στα τουριστικά μας έσοδα.

«Από την υποτίμηση της στερλίνας -τόνισε- το τουριστικό μας προϊόν θα είναι πλέον ακριβότερο για τους Βρετανούς πολίτες με αρνητικές συνέπειες, το μέγεθος των οποίων είναι δύσκολο ή/και αδύνατο να υπολογισθεί. Με ανάλογο τρόπο οι Βρετανοί, μόνιμοι κάτοικοι στην Κύπρο, θα βρίσκουν τη διαμονή τους πιο ακριβή απ' ό,τι προηγούμενα».

Η αγορά ακινήτων

Η μείωση της αγοραστικής δύναμης των Βρετανών λόγω νέας ισοτιμίας της στερλίνας ίσως μειώσει το ενδιαφέρον τους για αγορά ακινήτων στην Κύπρο. Σύμφωνα όμως με τον Αν. Διευθυντή της ΟΕΒ, ταυτόχρονα «η Κύπρος θα προσφέρεται ενδεχομένως ως επιλογή για αριθμό Βρετανών που αγοράζοντας κατοικία θα μπορούν να αποκτήσουν άδεια παραμονής ή κυπριακού (ευρωπαϊκού) διαβατηρίου. Αυτό όμως θα ισχύσει εφόσον δεν συμφωνηθεί απαλλαγή από θεωρήσεις διαβατηρίων μεταξύ ΗΒ και Ε.Ε.».

Εισαγωγές και εξαγωγές

Όπως είπε ο Κ. Χριστοφίδης, «το ΗΒ αποτελεί σημαντικό εμπορικό εταίρο της Κύπρου, τόσο για εισαγωγές (8.8% του συνόλου) όσο και για εξαγωγές προϊόντων (περίπου 6.8% του συνόλου). Για το 2015, οι εξαγωγές προϊόντων στο ΗΒ ανήλθαν στα €120 εκ. (€37 εκ. επανεξαγωγές) και οι εισαγωγές €451εκ. Οι κυριότερες κατηγορίες εξαγωγών κυπριακών προϊόντων κατά το 2015 ήταν γαλακτοκομικά (€45 εκ.) και λαχανικά (€13εκ.). Οι εισαγωγές από το ΗΒ ήταν οχήματα (€79 εκ.) μαργαριτάρια, πολύτιμος λίθος και μέταλλα (€69 εκ.), και ποτά και οινοπνευματώδη (€25 εκ.)». Και συνέχισε:

«Οι κυπριακές εξαγωγές προϊόντων προς το H.B. θα επηρεαστούν δυσμενώς από την ενδεχόμενη υποτίμηση της στερλίνας. Θεωρώ σχεδόν βέβαιο πως θα υπογραφεί συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ε.Ε. και ΗΒ, αφού το εμπορικό ισοζύγιο είναι υπέρ του ΗΒ και επομένως δεν θα ήθελε να επιβάλλονται εισαγωγικοί δασμοί στα βρετανικά προϊόντα. Σε αντίθεση, η υποτίμηση της στερλίνας καθιστά τις εισαγωγές από τη Βρετανία φθηνότερες και αυτό θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των βρετανικών προϊόντων στην Κύπρο».

Τα επιτόκια

Ο Κ. Χριστοφίδης αναφέρθηκε και σε αύξηση των επιτοκίων. Είπε ότι και το Δημοσιονομικό Συμβούλιο αλλά και ξένοι οίκοι διατύπωσαν πρόσφατα την εκτίμηση πως το Brexit θα οδηγήσει σε αύξηση των επιτοκίων σε όλη την Ευρωζώνη, «κάτι που θα επηρέαζε αρνητικά τόσο τη ζήτηση για ομόλογα που εκδίδονται ή είναι εγγυημένα από την Κυπριακή δημοκρατία, όσο και το κόστος χρηματοδότησης του δημοσίου και της οικονομίας γενικότερα. Αυτό το ενδεχόμενο ως κυπριακή οικονομία θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να το διαχειριστούμε», σημείωσε.

Τέλος, αναφορά έκανε και στους Κύπριους φοιτητές στο ΗΒ και τα μειωμένα δίδακτρα που καταβάλλουν ως πολίτες της Ε.Ε., καθώς και στους Κύπριους εργαζόμενους που εργάζονται ή αναζητούν εργασία στο ΗΒ. Και αυτοί, όπως τόνισε, πιθανόν να αντιμετωπίσουν κάποια προβλήματα που εξαρτώνται από τις αποφάσεις του ΗΒ ή/και τις σχετικές ειδικές συμφωνίες που ίσως υπογραφούν με την Ε.Ε.

Τι συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο

Όπως προαναφέραμε, την περασμένη Τρίτη το Ινστιτούτο Ορκωτών Λογιστών της Αγγλίας και της Ουαλίας (ICAEW), ο Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ) και ο Κύπρο-Βρετανικός Επιχειρηματικός Σύνδεσμος συνδιοργάνωσαν συζήτηση με θέμα το Brexit.

Kύριος ομιλητής στην εκδήλωση ήταν ο περιφερειακός διευθυντής του ICAEW Μάρτιν Μανούτζι, ο οποίος, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι ο οικονομικός αντίκτυπος της παραμονής, αλλά ίσως ακόμα περισσότερο της εξόδου, είναι άγνωστος.

«Σύμφωνα με τις τελευταίες οικονομικές μας προβλέψεις -σημείωσε- ήδη βλέπουμε επιβράδυνση των επενδύσεων των επιχειρήσεων και της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, που οφείλεται σε μια σειρά από ζητήματα, στην αβεβαιότητα στις χρηματοπιστωτικές διεθνείς αγορές αλλά και σε αβεβαιότητα σε σχέση με το δημοψήφισμα», ανέφερε.

Ο κ. Μανούτζι παρουσίασε στοιχεία σχετικά με την απασχόληση, το εμπόριο και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στο ΗΒ.

Για την απασχόληση, είπε ότι υπάρχουν κάτι παραπάνω από τρία εκατομμύρια υπήκοοι τρίτων χωρών στο ΗΒ και το ποσοστό εκείνων που ανοίγουν δικές τους επιχειρήσεις είναι στην πραγματικότητα υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο για τους υπηκόους του ΗΒ. Πρόσθεσε πως τίποτε δεν καταδεικνύει ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που ζουν στο ΗΒ παίρνουν περισσότερα επιδόματα από τους υπηκόους της χώρας.

Για το εμπόριο, τόνισε ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του ΗΒ, με τις εισαγωγές να αντιστοιχούν στο 60% του ΑΕΠ.

«Η ΕΕ -είπε- είναι η κύρια πηγή των άμεσων ξένων επενδύσεων που πραγματοποιούνται στο ΗΒ τα τελευταία δέκα χρόνια, αν και έχουν μειωθεί με ταχείς ρυθμούς. Η οικονομική επιτυχία των βρετανικών επιχειρήσεων σε αγορές εκτός ΕΕ θα είναι επωφελής, αλλά λέμε ξεκάθαρα ότι δεν είναι απαραίτητο να φύγουμε από την ΕΕ για να είμαστε επιτυχείς σε άλλες αγορές».

Ο Μάρτιν Μανούτζι τόνισε ακόμα ότι το ΗΒ κατέχει το 24% της δραστηριότητας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της ΕΕ.

Ο Πρόεδρος του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ) Φειδίας Πηλείδης είπε ότι το μόνο πράγμα που είναι βέβαιο σε περίπτωση Brexit είναι η αβεβαιότητα. Σύμφωνα με μελέτες, ανέφερε, η Κύπρος θα είναι ανάμεσα στα κράτη μέλη που θα επηρεαστούν αρνητικά, καθώς διατηρούν ισχυρούς επενδυτικούς, εμπορικούς και οικονομικούς δεσμούς με το ΗΒ.

Τέλος, είπε πως το ΗΒ είναι ο δεύτερος πιο σημαντικός εμπορικός εταίρος της Κύπρου, αφού αντιπροσωπεύει το 9% των εισαγωγών και το 7% των εξαγωγών της. Μια έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ θα έχει σημαντικές αρνητικές συνέπειες, ειδικά εάν το ΗΒ δεν καταλήξει σε μια καλή συμφωνία με την ΕΕ. «Οποιαδήποτε εισαγωγή δασμολογικών και μη δασμολογικών δασμών θα είναι επιζήμια», προειδοποίησε.

Ο Πρόεδρος του ΣΕΛΚ Δημήτρης Βάκης προειδοποίησε ότι τυχόν περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων μεταξύ ΕΕ και ΗΒ θα επηρεάσουν τις προσπάθειες της Κύπρου να ενδυναμώσει και να βελτιώσει τον τομέα των επενδυτικών ταμείων, που είναι, όπως είπε, «ένας πολλά υποσχόμενος τομέας».

Σημείωσε ακόμα ότι εάν το ΗΒ εξέλθει της ΕΕ, θα καταστεί έτι δυσκολότερο για την Κύπρο να υπεραμυνθεί της θέσης της κατά της ενιαίας εταιρικής φορολογίας στην ΕΕ, κάτι στο οποίο αντιδρά και το ΗΒ. «Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την Κύπρο σημαντικά, καθώς το επιχειρηματικό μοντέλο της Κύπρου βασίζεται στα φορολογικά πλεονεκτήματα που προσφέρει και επομένως μια κοινή φορολογική βάση θα διαβρώσει το πλεονέκτημα αυτό και θα έχει αντίκτυπο στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και αλυσιδωτές επιπτώσεις στην υπόλοιπη οικονομία».

Μετατόπιση ισορροπίας

Μια έξοδος του ΗΒ από την ΕΕ θα είναι «αρνητική» για την Κύπρο, υποστήριξε και ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Σωφρόνης Κληρίδης, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα αποδυναμώσει περαιτέρω την ΕΕ και «θα δώσει ιδέες σε άλλες χώρες για να ζητήσουν εξαιρέσεις».

Όπως εξήγησε, η Ευρώπη κτίστηκε πάνω σε μια ισορροπία ισχύος, κυρίως μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, με τη Βρετανία να αποτελεί σημαντικό παίκτη. «Εάν αποχωρήσει θα είναι κακό για όλους, διότι το ΗΒ δίνει μια διαφορετική προοπτική - ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα οικονομικά πάντοτε έχει διαφορετική προσέγγιση και υπήρχε μια ισορροπία που λειτουργούσε αρκετά καλά, παρά τα προβλήματα. Αν το ΗΒ αποχωρήσει, νομίζω ότι η ισορροπία στην ΕΕ θα μετατοπιστεί με άγνωστες συνέπειες».

Δεν ανησυχεί ο Κάμερον

Δεν νιώθει ανησυχία για τη φαινομενική μείωση των δυνάμεων του στρατοπέδου της παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις δημοσκοπήσεις ο Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Ντέιβιντ Κάμερον, εν όψει του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου, όπως δήλωσε την περασμένη Τρίτη.

Διοργανώνοντας ωστόσο έκτακτη συνέντευξη Τύπου, επιτέθηκε στους υποστηρικτές της αποχώρησης της Μ. Βρετανίας από την Ε.Ε., κατηγορώντας τους ότι ψεύδονται ανοικτά.

«Δεν ανησυχώ καθόλου. Εκείνο για το οποίο είμαι ανήσυχος είναι ότι οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με επιχειρήματα τα οποία απλώς είναι ψεύτικα», είπε ο Βρετανός Πρωθυπουργός.