ΑΥΤΑ ΠΟΥ Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΑΔΙΚΩΣ ΦΟΡΤΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕLΑ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ

Μπορούσε να κάνει κάτι, πέραν του κουρέματος των καταθέσεων και της υπογραφής του μνημονίου, για να σώσει τουλάχιστον τον τραπεζικό τομέα που αποτελεί το οξυγόνο της οικονομίας; Αυτοί που είναι σε θέση να γνωρίζουν τα πράγματα καλύτερα από τον καθένα μας, λένε πως, ναι

«Κάποιος να απαντήσει γιατί δεν τα διεκδικούμε»

Ουδείς αμφισβητεί ότι ο Νίκος Αναστασιάδης παρέλαβε ένα χάος, όταν αναλάμβανε την προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας τον Μάρτιο του 2013. Ουσιαστικά παρέλαβε μια οικονομία χρεοκοπημένη και τη δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα του τόπου κλινικά νεκρή και φορτωμένη με δισεκατομμύρια, δανεικά από την ΕΚΤ. Ο ίδιος, στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε την περασμένη εβδομάδα, είπε χαρακτηριστικά ότι όταν ανέλαβε, «το κράτος ήταν έτοιμο να καταρρεύσει και να οδηγηθεί σε άτακτη χρεοκοπία».

Μπορούσε να κάνει κάτι, πέραν του κουρέματος των καταθέσεων και της υπογραφής του μνημονίου, για να σώσει τουλάχιστον τον τραπεζικό τομέα που αποτελεί το οξυγόνο της οικονομίας; Αυτοί που είναι σε θέση να γνωρίζουν τα πράγματα καλύτερα από τον καθένα μας, λένε πως, ναι. Ο Πρόεδρος μπορούσε να είχε πετύχει την επιστροφή στην Κύπρο και στην οικονομία της των 10, τουλάχιστον, δισεκατομμυρίων που η Λαϊκή χρωστούσε στον ELA. Αν το επιδίωκε με σθένος, σίγουρα τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα σήμερα, αφού η Τράπεζα Κύπρου, η οποία φορτώθηκε την ευθύνη να αποπληρώσει το χρέος στην ΕΚΤ, δεν θα ήταν υποχρεωμένη να βγάζει κάθε τόσο από τα ταμεία της δισεκατομμύρια για να της τα δίνει. Θα τα έβγαζε για να τα δίνει στην αγορά, ώστε να υπάρξει πραγματική ανάπτυξη.

Η κλινικά νεκρή Λαϊκή

Είναι σε όλους γνωστά τα γεγονότα που προηγήθηκαν, αλλά και που ακολούθησαν τον Μάρτη του 2013. Είναι επίσης στη μνήμη όλων χαραγμένη η περίφημη δήλωση του τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας (ΚΤΚ) Πανίκου Δημητριάδη, αμέσως μετά την εκλογή Αναστασιάδη, ότι η Λαϊκή εκρατείτο στον αναπνευστήρα (με οξυγόνο τα δισεκατομμύρια του ELA), μέχρι να γίνουν οι προεδρικές εκλογές, αφήνοντας να νοηθεί ότι η κυβέρνηση Χριστόφια δεν ήθελε να φορτωθεί την ευθύνη για την κατάρρευση της Λαϊκής.

Όπως αποκάλυψε πρόσφατα η εφημερίδα μας, ο Γενικός Ελεγκτής βρήκε στην έρευνα που διενήργησε ότι η Λαϊκή είχε ζητήσει και πάρει 70(!) φορές δανεισμό από τον ELA μέσα σε τρία μόνον χρόνια. Το ύψος του είχε ξεπεράσει τα 9,5 δις, αλλά κανείς δεν φρόντισε να σταματήσει αυτήν τη γάγγραινα, που ήταν περισσότερο από φανερό ότι οδηγούσε την τράπεζα σε θάνατο. Την πιο πάνω αποκάλυψη γνώριζε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης πολύ καλά. Περιέχεται και αυτή, όπως και άλλες συγκλονιστικές, στην έκθεση την οποία ζήτησε και του ετοίμασαν συνεργάτες του εδώ και δύο σχεδόν χρόνια. Είχε ζητήσει ο Πρόεδρος να εντοπισθούν, να συλλεγούν και να καταγραφούν τα στοιχεία που οδήγησαν τη Λαϊκή σε κατάρρευση.

Η έκθεση είναι στα χέρια του

Η έκθεση ετοιμάστηκε. Είχε τίτλο «Πώς η κακοδιοίκηση μιας τράπεζας οδήγησε στην κατάρρευση της οικονομίας». Μάλιστα δημοσιεύθηκε στην εγκυρότατη εφημερίδα «Νew York Times» και στη συνέχεια και από την εφημερίδα μας, αλλά και από άλλες κυπριακές εφημερίδες.

Ο ρόλος του Κερ και του Π. Δημητριάδη

Στην έκθεση επιρρίπτονται ευθύνες σε διοικητικά στελέχη της ΕΚΤ ότι έδιναν αβέρτα δισεκατομμύρια ΕLA στη Λαϊκή, η οποία δεν πληρούσε τους όρους για να παίρνει τέτοιο δανεισμό. Ουσιαστικά αφήνεται να νοηθεί ότι κάποιοι έσπρωχναν στον γκρεμό την τράπεζα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Τα πιο πάνω στηρίζονται και σε ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ μελών της ΕΚΤ και του τέως διοικητή Π. Δημητριάδη, που περιέχεται και αυτή στην έκθεση προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η ηλεκτρονική αλληλογραφία είναι μεταξύ του εκ των μελών του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ Μπενουά Κερ, με τον τέως διοικητή Δημητριάδη, από την οποία φαίνεται ότι ευθύνες για την κατάρρευση της Λαϊκής, λόγω του υπέρογκου δανεισμού ELA, είχε η ίδια η ΕΚΤ. Η έκθεση κατέδειξε επίσης ότι ευθύνες για την κατάρρευση της Λαϊκής και τη συνεπακόλουθη χρεοκοπία της Κύπρου φέρουν και ο πρώην διοικητής Αθανάσιος Ορφανίδης, αλλά και ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας.

Η Φρανκφούρτη συμβούλευε...

Όπως έγραψαν οι «ΝΥΤ», η ΕΚΤ φέρει ευθύνες για τη συνέχιση της παροχής ΕLA στην υπό χρεοκοπία, τότε, Λαϊκή, αφού ήταν αυτή που συμβούλεψε την ΚΤΚ να φουσκώσει την αξία των εξασφαλίσεων της πρώην Λαϊκής, ώστε να δικαιολογείται η παροχή ELA. «Τον Ιούλιο του 2012 -αναφέρεται στην έκθεση- κορυφαίος αξιωματούχος της ΕΚΤ απέστειλε στον τότε Διοικητή της ΚΤΚ κάποιες συμβουλές, πώς να αποτρέψει χρεοκοπία της Λαϊκής. Το μέλος του εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕKT Μπενουά Κερ συμβούλευσε εναντίον της χρήσης κρατικών ομολόγων, για να εξασφαλίσει η Λαϊκή περισσότερο δανεισμό. Ο κ. Κερ πρότεινε ένα «εναλλακτικό μέτρο», το οποίο ο Κύπριος διοικητής «ίσως ήθελε να εξετάσει».

«Η ΚΤΚ έχει κατ' αρχήν τη δυνατότητα να εφαρμόζει λιγότερο αυστηρές εκτιμήσεις και περικοπές σε σχέση με την προσέγγιση που ακολουθείται από το Ευρωσύστημα στις πιστωτικές πράξεις του», έγραψε ο κ. Κερ σε e-mail. Όπως αναφέρεται, ήταν ο κ. Κερ και η ΕΚΤ, και όχι η Κύπρος, που «έριξαν την ιδέα» να ακολουθηθούν τέτοιες πρακτικές δανεισμού. Ουσιαστικά, η ΕΚΤ είχε προτείνει όπως η ΚΤΚ υπερτιμήσει την αξία των εξασφαλίσεων της Λαϊκής, για να μπορεί να της δοθεί περισσότερο ELA. «Ο Μπενουά Κερ φάνηκε να παραβιάζει βασική αρχή της ΕΚΤ: ότι δεν μπορεί να παρέμβει στη διάσωση μιας χρεοκοπημένης τράπεζας - ή μιας κυβέρνησης», αναφέρεται.

Μέσω email οι παραινέσεις

Όπως επίσης αναφέρεται στην έκθεση, ο Μπενουά Κερ δήλωσε απευθυνόμενος στον Π. Δημητριάδη ότι: «Το εκτελεστικό συμβούλιο προετοιμάζει και ενημερώνει το Διοικητικό Συμβούλιο σε δεκαπενθήμερη βάση σχετικά με τον ELA. Αυτό γίνεται ώστε το Διοικητικό Συμβούλιο να μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα ένστασης, εάν κάτι τέτοιο αποτελεί παρέμβαση στη νομισματική πολιτική. Το e-mail που έχετε είναι μια αντανάκλαση αυτής της διαδικασίας. "Αυτό που διαφαίνεται είναι ότι η ΕΚΤ φαίνεται ότι ήταν πρόθυμη να αγνοήσει τους κανόνες της και να υπαγορεύσει πολιτική σε κυρίαρχες κυβερνήσεις για την πρόληψη μιας ευρύτερης μετάδοση της κρίσης στην Ευρωζώνη.

Έκθεση προς τον Πρόεδρο: Κρατούσαν στη ζωή μια νεκρή τράπεζα

Το κύριο ερώτημα που δίχαζε το δ.σ. της ΕΚΤ, από το φθινόπωρο του 2011 έως τον Μάρτιο του 2013, ήταν κατά πόσο η Λαϊκή ήταν φερέγγυα.

«Συγκλονισμένη από κόκκινα δάνεια και μεγάλες ζημιές από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων -σημειώνεται- η τράπεζα έχανε ήδη καταθέσεις από το 2011, όταν η ΕΚΤ ενέκρινε το σχέδιο της ΚΤΚ για παροχή σε αυτήν ELA. Όλη αυτή την περίοδο, οι δύο πρώην διοικητές της ΚΤΚ επέμεναν ότι η τράπεζα θα μπορούσε να επιστρέψει στα κέρδη, σύμφωνα με παρουσίαση που έκαναν στους συναδέλφους τους στη Φρανκφούρτη.

Σε συνεδρίαση της ΕΤΚ στη Βαρκελώνη στις 3 Μαΐου του 2012 (μόλις δηλαδή ανέλαβε την διοίκηση της Κεντρικής ο Π. Δημητριάδης), ο κ. Κερ σημείωσε μεγάλες απώλειες της Λαϊκής και τόνισε ότι από την ανάλυση της ίδιας της τράπεζας, ο βασικός δείκτης κυρίων ιδίων κεφαλαίων ήταν αρνητικός. Παρ' όλ' αυτά, αποφασίστηκε η έγκριση περαιτέρω ELA.

«Διάσωση από την πίσω πόρτα»

«Όταν οι δείκτες της Λαϊκής επιδεινώθηκαν από την άνοιξη του 2012, ανώτεροι αξιωματούχοι της ΕΚΤ άρχισαν να ανησυχούν ότι παραβίαζαν τους δικούς τους κανόνες εγκρίνοντας σε μία τράπεζα που ήταν σχεδόν αφερέγγυα. Ανάμεσά τους ήταν ο Γενς Βάιντμαν, Πρόεδρος της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας. Το 2012, είχε καταφερθεί ενάντια σε όσα θεωρούσε ότι ήταν 'διάσωση από την πίσω πόρτα' και επίμονα υποστήριξε ότι πρέπει να αποσυρθεί ο δανεισμός προς τη Λαϊκή». Σημειώνεται ότι ο διοικητής Βάιντμαν είχε πει πως «αν ο ELA παρασχέθηκε χωρίς επαρκείς εξασφαλίσεις, είναι σοβαρό θέμα». Ο κ. Δημητριάδης, όμως στην απέλπιδα προσπάθειά του να συνεχισθεί η παροχή ρευστότητας, δεν έλαβε υπ' όψιν τις ανησυχίες του κ. Βάιντμαν. Σε επιστολή του προς τον Πρόεδρο της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, τον Σεπτέμβριο του 2012, εξηγούσε πώς το προσωπικό του είχε επινοήσει ένα σύστημα για αύξηση της αξίας των εν λόγω εξασφαλίσεων.

Οι τεχνικές εκτίμησης

Λίγους μήνες αργότερα, με τα ερωτήματα να αυξάνονται για την «ανορθόδοξη προσέγγιση», ο κ. Δημητριάδης απέστειλε νέα επιστολή στον κ. Ντράγκι για υπεράσπιση των τεχνικών εκτίμησης των εξασφαλίσεων. «Αυτά τα δάνεια είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για την τράπεζα, αλλά και για την Κύπρο και την Ελλάδα», ανέφερε και προειδοποιούσε ταυτόχρονα και για σενάριο καταστροφής, αν αποσύρονταν ο ELA από μια «εξαιρετικά σημαντική συστημική τράπεζα». Τέλος αναφέρεται ότι πριν από το κλείσιμο της Λαϊκής, η τράπεζα και η Κύπρος είχαν απορροφήσει €10 δισ. σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό, εν μέρει χάρη στο σχέδιο που επινόησε ο κ. Κερ.

Η συνάντηση με τον Ντράγκι

Αυτά και άλλα πολλά είναι σε γνώση του Προέδρου Αναστασιάδη. Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που όταν θα συναντούσε τον Μ. Ντράγκι για πρώτη φορά, αρκετοί του ζητούσαν επίμονα να απαιτήσει από την ΕΚΤ να αναλάβει τις ευθύνες της και είτε να διαγράψει τον ELA, είτε να ζητήσει από το Μάριο Ντράγκι να δώσει ανάσες στη χώρα μας, μετατρέποντάς τον σε μακροχρόνιο δανεισμό. Από τη συνάντηση εκείνη δεν φάνηκε ότι προέκυψε οτιδήποτε θετικό, πέραν της δήλωσης ότι θα υπάρξει συνέχεια στις διαβουλεύσεις. Έκτοτε οι δύο άνδρες συναντήθηκαν άλλη μια φορά, επίσημα τουλάχιστον. Για τον ELA, όμως, ούτε λόγος. Τουλάχιστον δημόσια.

Γιατί δεν ζητείται έρευνα από τους θεσμούς;

Καλό θα ήταν να ζητηθεί από τους θεσμούς της ίδιας της ΕΕ να προχωρήσουν σε μια έρευνα, για να διαπιστωθεί αν όντως η ΕΚΤ ενήργησε όπως θα έπρεπε στην περίπτωση της Λαϊκής. Αν δηλαδή ήταν σίγουρη ότι πληρούσε τους όρους για παροχή ELA ή αν έδινε τα δισεκατομμύρια με το τσουβάλι, αδιαφορώντας αν με τον τρόπο αυτό οδηγούσε όχι μόνο τη συγκεκριμένη τράπεζα αλλά και την κυπριακή οικονομία στην καταστροφή.