Η Κύπρος περιλαμβάνεται στους δέκα πιο ενεργούς διαμεσολαβητές της «Κομπίνας του Παναμά»
Δημοσιογράφοι από 78 χώρες, που εξέτασαν ένα τεράστιο όγκο απόρρητων εγγράφων μιας μεγάλης δικηγορικής εταιρείας, αποκαλύπτουν εκατοντάδες περιπτώσεις ξεπλύματος βρόμικου χρήματος και φοροδιαφυγής, στις οποίες εμπλέκονται νυν και πρώην ηγέτες χωρών, αλλά και διάσημοι αθλητές. Τι αποκαλύπτεται μέχρι στιγμής για την Κύπρο

Ένα ακόμη μέγα σκάνδαλο φοροδιαφυγής, με έντονο κυπριακό ενδιαφέρον, που αφορά εκατοντάδες διεθνείς προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων και ηγέτες χωρών, βλέπει το φως της δημοσιότητας από την Κυριακή και ήδη άρχισε να προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στο φορολογικό, τραπεζικό και πολιτικό σύστημα ανά το παγκόσμιο.

Τα 11,5 εκατομμύρια αρχεία, που θα μείνουν στην ιστορία ως τα «Έγγραφα του Παναμά» (Panama Papers), αποτελούν τη μεγαλύτερη διαρροή πληροφοριών στην ιστορία της δημοσιογραφίας και αποκαλύπτουν ότι, πέραν των χιλιάδων ανωνύμων, πλήθος αρχηγών κρατών, πολιτικοί, εκατομμυριούχοι, αστέρες του αθλητισμού, διασημότητες, εγκληματικά δίκτυα και άτομα που αποτελούν αντικείμενο διεθνών κυρώσεων έχουν προσφύγει σε υπεράκτιες (offshore) εταιρείες για να κρύψουν τις περιουσίες τους.

Τα έγγραφα καταδεικνύουν πώς η δικηγορική εταιρεία Mossack Fonseca βοήθησε πελάτες της να ξεπλύνουν βρόμικο χρήμα, να αποφύγουν κυρώσεις και φόρους. Η συγκεκριμένη εταιρεία μπορεί να έχει ως βάση τον Παναμά, αλλά έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο μέσω ενός δικτύου 600 ανθρώπων σε 42 χώρες.

Τα έγγραφα, που αφορούν την περίοδο 1977-2015, ήλθαν στην κατοχή της γερμανικής εφημερίδας «Suddeutsche Zeitung», η οποία εν συνεχεία τα μοιράστηκε με τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ), η οποία αποτελείται από 107 οργανισμούς μέσων ενημέρωσης σε 78 χώρες. Ο Ζεράρ Ράιλ, επικεφαλής της ICIJ, δήλωσε ότι η διαρροή θα είναι πιθανώς το μεγαλύτερο χτύπημα που έχει δεχθεί ποτέ ο κόσμος των υπεράκτιων εταιρειών εξαιτίας του όγκου των εγγράφων.

Στη φόρα στα ονόματα
Μεταξύ των χιλιάδων ονομάτων και ομάδων συμφερόντων περιλαμβάνονται πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Πρωθυπουργός της Ισλανδίας Ζίγκμουντουρ Ντέιβιντ Γκουνγκλάγκσον, μέλη της οικογένειας του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο, μέλη των οικογενειών και συνεργάτες του Αιγύπτιου πρώην προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ, του πρώην ηγέτη της Λιβύης Μουαμάρ Καντάφι και του Σύρου προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ.

Συνολικά δώδεκα ηγέτες περιλαμβάνονται μεταξύ των 143 πολιτικών, των οικογενειών τους και στενών συνεργατών που αναφέρονται στα «Έγγραφα του Παναμά». Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και το όνομα του εκλιπόντος πατέρα του Βρετανού Πρωθυπουργού Κάμερον, Ίαν Κάμερον, ο οποίος φέρεται να είχε χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες της Mossack Fonseca ως χρηματιστής. Σημειώνεται ωστόσο σε βρετανικά δίκτυα ότι δεν διατυπώνεται κάποια κατηγορία παρανομίας στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς οι πρακτικές φοροαποφυγής ή ελαχιστοποίησης φόρου τουλάχιστον στη Βρετανία είναι κατά κανόνα νόμιμες.

Από Πλατινί μέχρι Λιονέλ Μέσι
Επίσης η υπόθεση εμπλέκει και αθλητές, όπως ο Αργεντινός ποδοσφαιριστής σούπερ-σταρ Λιονέλ Μέσι, και διεθνείς μεγαλοπαράγοντες του αθλητισμού, όπως ο Μισέλ Πλατινί. Το ICIJ αναφέρεται σε «σχεδόν 20 παίκτες υψηλού επιπέδου, στο παρελθόν ή στο παρόν, που εκπροσωπούν ορισμένες από τις μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές ομάδες του κόσμου, ανάμεσα στις οποίες η Μπαρσελόνα, η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και η Ρεάλ Μαδρίτης».

Σημειώνεται πως ο Λιονέλ Μέσι, που αναμένεται να δικαστεί μαζί με τον πατέρα του τον Μάιο στη Βαρκελώνη για μια υπόθεση φοροδιαφυγής, εμφανίζεται στα «αρχεία του Παναμά» ως συνιδιοκτήτης μαζί με τον πατέρα του μιας εταιρείας με έδρα τον Παναμά: της Mega Star Enterprises. Το όνομά του εμφανίζεται για πρώτη φορά στα αρχεία της Mossack Fonseca στις 13 Ιουνίου 2013, δηλαδή μία ημέρα αφού το οικονομικό τμήμα της εισαγγελίας της Βαρκελώνης άσκησε δίωξη για φοροδιαφυγή σε βάρος του ποδοσφαιριστή. Τα αρχεία δείχνουν πως στις 23 Ιουνίου 2013 ο Μέσι και ο πατέρας του ήταν επίσημα ιδιοκτήτες της εταιρείας αυτής.

Άλλοι διάσημοι παίκτες, όπως ο Χιλιανός επιθετικός Ιβάν Σαμοράνο ή ο Αργεντινός Γκαμπριέλ Χάινσε, πρώην αμυντικός της Παρί Σεν Ζερμέν και της Oλυμπίκ Μαρσέιγ, αναφέρονται επίσης κάθε φορά για θέματα διαχείρισης των δικαιωμάτων εικόνας. Έτσι, ο Χάινσε ίδρυσε το 2005 μια εταιρεία με έδρα τις Παρθένες Νήσους, στην οποία καταβάλλονταν οι πληρωμές της εταιρείας Puma. Επίσημος ιδιοκτήτης της εταιρείας ήταν η μητέρα του. Τα έγγραφα δείχνουν ακόμη πώς η ισπανική ομάδα Ρεάλ Σοσιεδάδ πλήρωνε πολλούς από τους ξένους παίκτες της από το 2000 έως το 2008 μέσω εξωχώριων εταιρειών που είχαν συσταθεί σε φορολογικούς παραδείσους.

«Φορολογικός παράδεισος» η Κύπρος
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, τα έγγραφα του Παναμά καταδεικνύουν ότι βρισκόμαστε ανάμεσα στις δέκα πιο ενεργές χώρες που διαμεσολαβούσαν ως φορολογικοί παράδεισοι. Στην Κύπρο εμπλέκονται 3.636 εταιρείες, 109 πελάτες, 142 τελικοί δικαιούχοι και 2.011 μετόχοι.

Ιδιαίτερη έμφαση, μεταξύ άλλων στοιχείων, δίνεται από τη βρετανική εφημερίδα «Guardian» -που μετέχει στην ICIJ- στο νήμα του χρήματος που οδηγεί από τη Ρωσία μέσω Ελβετίας και Κύπρου σε στενούς συνεργάτες και προσωπικούς φίλους του Προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η ρωσική τράπεζα Bank Rossiya, που σημειώνεται από τη βρετανική εφημερίδα ότι θεωρείται στενά συνδεδεμένη με τον Πούτιν, μετέφερε συνολικά τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο δολάρια στην offshore εταιρεία Sandalwood Continental, η οποία συστήθηκε στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους από τη Mossack Fonseca, κατόπιν διαμεσολάβησης Ελβετών δικηγόρων. Πρόκειται για εταιρεία με την οποία συνδέεται στενός φίλος του Ρώσου προέδρου, ο τσελίστας Σεργκέι Ρολντούγκιν, ο οποίος φέρεται αναμεμιγμένος σε μια σειρά ύποπτων εταιρειών και δοσοληψιών.

Τα χρήματα αυτά, σημειώνει ο «Guardian», δόθηκαν στην εταιρεία μέσω «τεράστιων ανασφάλιστων δανείων» από τη Russian Commercial Bank (RCB) που βρίσκεται στην Κύπρο και είναι θυγατρική της ρωσικής κρατικής τράπεζας VTB, καθώς και από άλλες κρατικές τράπεζες. «Δεν υπάρχει εξήγηση στους φακέλους, αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους οι τράπεζες συμφώνησαν να χορηγήσουν τέτοιες ανορθόδοξες πιστωτικές γραμμές», σχολιάζει η βρετανική εφημερίδα.

Το 2010 και το 2011 η Sandalwood χορήγησε τρία δάνεια συνολικού ύψους 11,3 εκατομμυρίων δολαρίων σε άλλη εξωχώρια εταιρεία με το όνομα Ozon, η οποία έχει υπό την ιδιοκτησία της το πολυτελές θέρετρο σκι Igora στην επαρχία Λένινγκραντ. Η Ozon φέρεται να ανήκει στον επικεφαλής της Bank Rossiya Γιούρι Κοβάλτσιουκ και μια εταιρεία καταχωρισμένη στην Κύπρο, ενώ ο Πρόεδρος Πούτιν θεωρείται θαμώνας του θέρετρου Igora, όπου μάλιστα πάντρεψε την κόρη του Κατερίνα 18 μήνες μετά τα δάνεια.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το «Vice news», συνδέεται με την Κύπρο μέσω της εταιρείας Prime Assets Partners limited, που εκπροσωπείται από κυπριακό δικηγορικό γραφείο. Το δικηγορικό γραφείο ωστόσο αναφέρει ότι η εν λόγω εταιρεία δεν έχει σχέση με τις πολιτικές δραστηριότητες του Ποροσένκο, αλλά με το πλάνο αναδιάρθρωσης της πώλησης εταιρείας που διατηρούσε στο παρελθόν. Όσον αφορά στην ελληνική «συμμετοχή» στη λίστα, στα έγγραφα εμφανίζεται και το όνομα του στενού συνεργάτη του Αντώνη Σαμαρά, Σταύρου Παπασταύρου.

ΚΤΚ: Αξιολογεί τις πληροφορίες
Για το θέμα εξέδωσε ανακοίνωση χθες η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου, αναφέροντας ότι «αξιολογεί πληροφορίες που ενδεχομένως αφορούν το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου». Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση αναφέρει: «Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ), σε σχέση με δημοσιεύματα που αναφέρονται σε διαρροή εγγράφων, γνωστά ως Panama Papers, ανακοινώνει ότι αξιολογεί τις πληροφορίες στον βαθμό που ενδεχομένως να αφορούν το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου και προβαίνει, όπου χρειάζεται, στις δέουσες ενέργειες».
ΠΗΓΕΣ: ICIJ, ΕΘΝΟΣ, ΚΥΠΕ, BBC.

Σωρεία διεθνών αντιδράσεων
Η Αυστραλία ήταν η πρώτη που αντέδρασε ότι θα ξεκινήσει επίσημη έρευνα για τις offshore εταιρείες των «ελίτ» της χώρας. Ακολούθησε ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, ο οποίος καλωσόρισε τις αποκαλύψεις. Μάλιστα, έκανε λόγο για «καλή είδηση», που θα βοηθήσει να ενισχυθούν τα φορολογικά έσοδα.

«Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι θα διενεργηθούν έρευνες, βάσει των πληροφοριών που έρχονται στο φως, θα ανοιχθούν υποθέσεις και θα γίνουν δίκες», ανέφερε ο Ολάντ στο περιθώριο επίσκεψής του σε μια εταιρεία σε προάστιο του Παρισιού.

Σύμφωνα με το βρετανικό «Sky News», τα «έγγραφα του Παναμά» περιέχουν στοιχεία και για δώδεκα πολιτικούς της χώρας. Μάλιστα, ορισμένα ξένα δημοσιεύματα εμπλέκουν ακόμα και το όνομα του Ντέιβιντ Κάμερον. «Είναι ιδιωτική υπόθεση», σχολίασε εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού, ερωτηθείς εάν η οικογένεια Κάμερον έχει επενδύσει σε offshore εταιρείες.

Κυβερνητική εκπρόσωπος είχε δηλώσει νωρίτερα ότι όλα τα δεδομένα θα «εξεταστούν» και πως οι Αρχές της χώρας θα λειτουργήσουν γρήγορα και σωστά. Από την πλευρά του, το Βερολίνο εξέφρασε την ελπίδα ότι οι αποκαλύψεις αυτές θα δώσουν ώθηση στον αγώνα κατά του ξεπλύματος χρήματος και της φορολογικής απάτης. «Τα κράτη που ευνοούν τέτοιες πρακτικές θα αναγνωρίσουν ότι αυτές δεν έχουν μέλλον» τόνισε χθες ο Μάρτιν Γιέγκερ, εκπρόσωπος Τύπου του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Ανώτατος εκπρόσωπος της ουκρανικής εισαγγελίας ανακοίνωσε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει δει στοιχεία, που να αποδεικνύουν ότι ο Πέτρο Ποροσένκο έχει διαπράξει κάποιο οικονομικό έγκλημα.

RCB Bank: «Ενεργούμε πάντοτε με διαφάνεια»
Η RCB Bank, ως θέμα πολιτικής, δεν παραχωρούσε και ούτε παραχωρεί δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις, αναφέρεται σε ανακοίνωση της τράπεζας, σε απάντηση αναφορών σε ΜΜΕ, τις οποίες η τράπεζα χαρακτηρίζει ως αβάσιμες. Η Τράπεζα σημειώνει ότι πάντοτε ενεργεί με διαφάνεια και ότι σύμφωνα με τις ισχύουσες νομοθεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας, ουδέποτε αποκαλύπτει σε τρίτους, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ και όχι μόνο, οποιεσδήποτε πληροφορίες σχετικά με πελάτες της, τις δραστηριότητες και τις συναλλαγές τους.

Σημειώνει επίσης ότι ακολουθεί αυστηρά τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και στις καθημερινές της δραστηριότητες εφαρμόζει διαδικασίες υψηλότατου επιπέδου, που αφορούν την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες και οι διαδικασίες της Τράπεζας υπόκεινται σε συνεχή λεπτομερή έλεγχο από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ της Κυβέρνησης και της Τρόικας, έλεγχος διενεργήθηκε και από την Deloitte Ιταλίας, καταλήγει η ανακοίνωση της τράπεζας.