Θετικές οι προοπτικές των κατασκευών και της εμπορίας ακινήτων στην Κύπρο
Οι προκλήσεις, όμως, παραμένουν, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι το μέλλον του τομέα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πορεία της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού τομέα της χώρας

Ο τομέας των κατασκευών και γενικά της εμπορίας ακινήτων αποτελεί έναν από τους σημαντικούς τομείς της κυπριακής οικονομίας. Τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τα πωλητήρια έγγραφα που κατατέθηκαν στο Κτηματολόγιο (συνεχίστηκε και τον Ιανουάριο η αυξητική τάση), τις αιτήσεις για άδειες οικοδομής, καθώς και τον όγκο εργασιών στον τομέα των κατασκευών, καταδεικνύουν ότι ο τομέας σταθεροποιείται, με θετικές προοπτικές. Η βελτίωση της οικονομίας και η ενίσχυση των εισοδημάτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων αναμένεται να ενισχύσει περισσότερο τον τομέα. Υποβοηθητικά ενεργεί και η σταδιακή αύξηση στην παραχώρηση πιστώσεων από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, παρόλο που αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα.

Απομόχλευση και ευκαιρίες
Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει την αγορά είναι σίγουρα η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Στην προσπάθεια απομόχλευσης πολλές επιχειρήσεις και ιδιώτες προχώρησαν είτε στην πώληση ακινήτων με έκπτωση ή στην παραχώρησή τους στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έναντι των χρηματοπιστωτικών διευκολύνσεων (debt to asset swap). Οι αλλαγές στη νομοθεσία που απαλλάσσουν από φόρους και τέλη οποιεσδήποτε μεταφορές ακινήτων από τον δανειολήπτη στον δανειστή έναντι του χρέους βοήθησαν στην ολοκλήρωση τέτοιων διακανονισμών. Επιπλέον, τα χαμηλά καταθετικά επιτόκια οδήγησαν πολλούς συμπολίτες μας στο ψάξιμο «ευκαιριών» στον τομέα των ακινήτων, δηλαδή η καλύτερη τοποθεσία με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.

Επενδυτικό ενδιαφέρον
Όσον αφορά την εξωτερική ζήτηση, αυτή σταδιακά ανακάμπτει, κυρίως λόγω των κινήτρων που παραχωρούνται στους επενδυτές και του γεγονότος ότι η Κύπρος αρχίζει να αποκτά και πάλι επενδυτικό ενδιαφέρον μετά τη διόρθωση των τιμών των ακινήτων και την προοπτική που δημιουργείται από την ανάκαμψη της οικονομίας και των πιθανών εξελίξεων στον τομέα της ενέργειας. Τα προγράμματα πολιτογράφησης και χορήγησης άδειας μετανάστευσης, τα οποία παραμένουν ανταγωνιστικά, ενισχύουν τον κλάδο και το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί το δικαίωμα των γονέων του αιτητή να κάνουν και οι ίδιοι αίτηση για άδεια μετανάστευσης.

Επιπλέον, συνεχίζει το διερευνητικό επενδυτικό ενδιαφέρον όσον αφορά τουριστικές μονάδες, το οποίο έγινε ακόμη πιο έντονο μετά τα τελευταία γεγονότα στην περιοχή μας. Η ανάγκη για βελτίωση του τουριστικού μας προϊόντος είναι υπαρκτή και η ενίσχυση του τομέα με νέες επενδύσεις, είτε για ανακαινίσεις είτε για κατασκευή νέων ξενοδοχειακών μονάδων, αναμένεται να ενισχύσει τον κλάδο.

Όσον αφορά τα επαγγελματικά ακίνητα, σε συγκεκριμένες περιοχές, η ζήτηση φαίνεται να επανακάμπτει. Αυτό κυρίως οφείλεται στο γεγονός ότι εταιρείες του εξωτερικού αποφασίζουν να μεταφέρουν τις έδρες τους στην Κύπρο (δημιουργώντας «substance»), είτε για φορολογικούς σκοπούς είτε για να είναι κοντά στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται, εκμεταλλευόμενες τη γεωγραφική θέση της Κύπρου. Επιπλέον, θετική είναι και η επίδραση στον τομέα των κινήτρων που έχουν δοθεί από την Κυβέρνηση και τη Βουλή, όπως είναι η μη καταβολή φόρου κεφαλαιουχικών κερδών στην περίπτωση που το ακίνητο έχει αγοραστεί μέσα στο 2016. Επιπλέον, για πωλήσεις που υπόκεινται σε ΦΠΑ δεν καταβάλλονται μεταβιβαστικά αν αυτές έχουν γίνει εντός του 2016.

Οι προκλήσεις
Οι προκλήσεις, όμως, παραμένουν, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι το μέλλον του τομέα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πορεία της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού τομέα της χώρας. Η Κύπρος, παρά τη προδιαγραφόμενη έξοδο από το μνημόνιο, παραμένει σε μη επενδυτική βαθμίδα, ενώ το χρηματοπιστωτικό σύστημα, προς το παρόν, παρουσιάζεται αδύναμο να χρηματοδοτήσει μια ισχυρή ανάπτυξη του τομέα, εφόσον ήδη ο ιδιωτικός δανεισμός είναι μεγάλος. Οποιοσδήποτε εκτροχιασμός της πορείας της οικονομίας αναμένεται να πλήξει και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Οι αναδιαρθρώσεις χρηματοπιστωτικών διευκολύνσεων συνεχίζονται, και το δεύτερο εξάμηνο του 2016 θα διαφανεί αν αυτές είναι βιώσιμες, εφόσον θα διαπιστωθεί αν έχουν φύγει από την κατηγορία των μη εξυπηρετούμενων δανείων ή παραμένουν, λόγω αδυναμίας του δανειολήπτη να ανταποκριθεί στις αναδιαρθρωμένες υποχρεώσεις του. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα φαίνεται να προχωρούν στην ανάκτηση υποθηκών έναντι των δανείων, ειδικά μετά την ψήφιση των τροποποιήσεων των νόμων, σύμφωνα με τους οποίους δεν καταβάλλεται οποιοσδήποτε φόρος ή τέλος στην περίπτωση που χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ανακτά υποθήκη έναντι χρέους.

Πιο ενημερωμένοι
Αυτό που γίνεται αντιληπτό είναι ότι ο τομέας των κατασκευών και των ακινήτων αλλάζει, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι οι πιθανοί αγοραστές / επενδυτές είναι πιο ενημερωμένοι και εξετάζουν όλες τις πιθανές εναλλακτικές περιπτώσεις πριν προχωρήσουν στην τελική τους απόφαση. Δυστυχώς, κάποιες από τις κακές πρακτικές του παρελθόντος συνεχίζουν να υπάρχουν, παρά τη σημαντική βελτίωση που υπήρξε στις διαδικασίες. Η παρουσία ενός σταθερού φορολογικού και νομικού περιβάλλοντος ενισχύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, όμως θα πρέπει να γίνουν όλες εκείνες οι ενέργειες ώστε οι διαδικασίες να είναι σύντομες, διαφανείς και ξεκάθαρες, χωρίς να δημιουργούν αχρείαστη ταλαιπωρία.

ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΣΕΜΙΔΗΣ
Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited, [email protected]