ΑΝΔΡΕΑΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ: ΥΠΗΡΞΑΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ, ΔΙΑΠΛΟΚΗ ΚΑΙ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

«Οι οποιεσδήποτε θριαμβολογίες είναι επιπόλαιες, αχρείαστες και άνευ αντικειμένου», δηλώνει στη «Σ» ο Ανδρέας Θεοφάνους, Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας

Η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά προβλήματα. Μετά την απώλεια πλούτου και τη σοβαρή οικονομική συρρίκνωση έχει επέλθει μια σταθεροποίηση σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα

Για να προχωρήσουμε στη σωστή κατεύθυνση απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο αλλά και εμπνευσμένη και αποτελεσματική ηγεσία

Ο Ανδρέας Θεοφάνους, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Η Σημερινή», αναφέρει πως «υπήρξαν οικονομικά εγκλήματα, διαπλοκή καθώς και λανθασμένες πολιτικές». «Δεν είναι τυχαίο», προσθέτει, «που σήμερα κυριαρχεί η απαξίωση. Τολμώ, επίσης, να πω ότι σήμερα δεν υφίσταται κοινωνία με την αυστηρή έννοια του όρου. Αντίθετα, είμαστε ένα άθροισμα ιδιωτών. Και η Κύπρος εξακολουθεί να βιώνει μια βαθιά αξιακή κρίση». Αυτούσια η συνέντευξη του Καθηγητή Θεοφάνους στη συνέχεια:

Η Κύπρος είναι κοντά στην έξοδο από το Μνημόνιο. Η Κυβέρνηση αλλά και ξένοι παρατηρητές θεωρούν ότι έχει γίνει ουσιαστική πρόοδος. Εσείς τι νομίζετε;

Η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά προβλήματα. Μετά την απώλεια πλούτου και τη σοβαρή οικονομική συρρίκνωση έχει επέλθει μια σταθεροποίηση σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα. Υφίστανται επίσης υψηλή ανεργία παρά τη δημογραφική αιμορραγία καθώς και φτώχια, μιζέρια και κοινωνικοί αποκλεισμοί. Οι καταστάσεις αυτές οδηγούν σε δύσκολα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά δεδομένα. Ως εκ τούτου, οι οποιεσδήποτε θριαμβολογίες είναι επιπόλαιες, αχρείαστες και άνευ αντικειμένου.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι μετά την τυπική έξοδο από το Μνημόνιο θα συνεχίζεται η επιτήρηση. Απαιτείται προβληματισμός για την πραγματική έξοδο από την υφιστάμενη υφεσιακή κατάσταση. Πάνω απ’ όλα είναι καθοριστικής σημασίας η δημιουργία θέσεων απασχόλησης για τη συγκράτηση των νέων που μεταναστεύουν και του πληθυσμού γενικότερα.

Χωρίς νέο οικονομικό υπόδειγμα

Δεν είναι success story η Κύπρος;

Η Κύπρος είναι success story μόνον όταν συγκριθεί με την Ελλάδα. Δυστυχώς σήμερα επικρατεί στη χώρα μας μια κατάσταση διαρθρωτικής στασιμότητας.

Τρία χρόνια μετά τις εγκληματικές αποφάσεις του Μαρτίου του 2013, η χώρα εξακολουθεί να μην έχει όραμα και πυξίδα. Η Κυβέρνηση εξακολουθεί να προσπαθεί να δημιουργεί εντυπώσεις με μια επικοινωνιακή τακτική. Αυτό δεν αρκεί. Δεν μπορεί μια χώρα να ζει με ψευδαισθήσεις.

Με την υφιστάμενη αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης και την οικονομική φιλοσοφία που ακολουθείται, δεν αναμένω θετικά αποτελέσματα. Δεν πρέπει επίσης να μας διαφεύγει ότι τρία χρόνια μετά τις εγκληματικές αποφάσεις του Eurogroup η Κύπρος δεν έχει ακόμα ένα νέο οικονομικό υπόδειγμα. Σας υπενθυμίζω, για παράδειγμα, ότι το τραπεζικό σύστημα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και την έλλειψη εμπιστοσύνης. Σημειώνω, επίσης, ότι είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να αποπληρωθεί το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος σε συνθήκες ύφεσης και αποπληθωρισμού.

Πώς αξιολογείτε την όλη κατάσταση;

Ομολογώ ότι θα ήθελα να έβλεπα συντονισμένες ενέργειες σε όλα τα επίπεδα. Αντί τούτου εξακολουθούν να υφίστανται μικροπολιτική και σκοπιμότητες σε πολλές εκφάνσεις του δημόσιου βίου. Πολλές φορές λαμβάνονται αποφάσεις ως εάν η Κύπρος να μη βιώνει την υφιστάμενη κρίση. Είναι πολύ σημαντικό εμείς οι ίδιοι να εργασθούμε με συλλογικότητα και ευρύτερες συναινέσεις για μια πραγματικά ανορθωτική πορεία.
Επαναλαμβάνω ότι, παρά τις θριαμβολογίες, η Κύπρος δεν έχει εισέλθει σε μιαν αναπτυξιακή πορεία. Αντί τούτου στην πραγματικότητα υφίσταται μια σταθεροποίηση σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα οικονομικής δραστηριότητας.

Η ευρύτερη περιρρέουσα ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται από ανησυχία, ανασφάλεια και απαισιοδοξία για το μέλλον. Είναι επίσης με έντονο προβληματισμό που επισημαίνω ότι όχι μόνο δεν ενθαρρύνεται αλλά συνειδητά παρεμποδίζεται η συζήτηση ιδεών που αμφισβητούν τα συμβατικά και επικρατούντα ιδεολογήματα.

Ενδεικτικά αναφέρω την προσκόλληση του συστήματος στην Τρόικα και στην πολιτική σκληρής λιτότητας, παρά τα δυσμενή αποτελέσματα όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και σε άλλες χώρες όπου έχει εφαρμοσθεί. Τα δεδομένα αυτά πρέπει να αντιστραφούν.

Πειράματα υψηλού ρίσκου

Πώς αξιολογείτε την πολιτική για τι ιδιωτικοποιήσεις; Τι νομίζετε για την ΑΤΗΚ και την ΑΗΚ;

Προφανώς η δημόσια διοίκηση και αρκετοί ημικρατικοί οργανισμοί αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά προβλήματα. Είναι επίσης κατανοητό ότι θα πρέπει να γίνουν τομές για εξυγίανση και αναβάθμιση της αποδοτικότητάς τους. Όμως, η λύση δεν είναι κατ’ ανάγκην οι ιδιωτικοποιήσεις. Επιπρόσθετα, πρέπει να κατανοήσουμε ότι είναι απαραίτητο όπως οι πελατειακές σχέσεις και η εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων παραμερισθούν από τη δημόσια διοίκηση και τους ημικρατικούς οργανισμούς, περιλαμβανομένων και των κρατικών πανεπιστημίων.

Υπάρχουν φυσικά οι μνημονιακές υποχρεώσεις, αλλά, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα, θεωρώ ότι πρέπει να υπάρξουν δεύτερες σκέψεις. Σε σχέση με τις προσπάθειες που καταβάλλονται για νομικό διαχωρισμό της ΑΗΚ και μεταγενέστερα σε ιδιωτικοποίηση, υπογραμμίζω ότι αποτελούν πειράματα υψηλού ρίσκου. Γιατί να πετύχει στην Κύπρο εφόσον η διεθνής εμπειρία δεν παραπέμπει σε θετικά αποτελέσματα;

Πώς αξιολογείτε τις επιπτώσεις μιας λύσης του Κυπριακού στην οικονομία;

Τους τελευταίους μήνες η Κυβέρνηση δημιουργεί υψηλές προσδοκίες για επίλυση του Κυπριακού και για έξοδο από την οικονομική κρίση ως αποτέλεσμα της λύσης. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο πολύπλοκη. Υπάρχουν δεδομένα τα οποία θα συμβάλουν προς θετικά οικονομικά αποτελέσματα, καθώς και άλλα προς αρνητικά. Υπενθυμίζω και υπογραμμίζω ότι υποδείγματα τα οποία στηρίζονται σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες ως επί το πλείστον δεν έχουν ευοίωνο μέλλον. Θα υπήρχε πραγματική προοπτική εάν η βάση των συνομιλιών στηριζόταν σε ένα ενοποιητικό ομοσπονδιακό μοντέλο.

Εάν υιοθετηθεί το υπό συζήτηση μοντέλο, τότε θα δημιουργηθεί ένα τρικέφαλο κράτος με υψηλό διοικητικό κόστος. Πέραν τούτου, οι πολύπλοκες διαδικασίες λήψης αποφάσεων θα οδηγήσουν σε επιπρόσθετα προβλήματα. Επίσης είναι σημαντικό να δούμε κατά πόσον θα υπάρξουν δωρητές για να συμβάλουν στην επίλυση του περιουσιακού.

Πέραν των οικονομικών δεδομένων τι θεωρείτε προβληματικό;

Πρέπει να κατανοηθεί ότι η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και αξιακή, πολιτική, κοινωνική. Ολόκληρο το πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό σύστημα χρειάζεται ριζικές αλλαγές αλλά και η κοινωνία χρειάζεται νέες προσεγγίσεις. Υπάρχει επίσης και το θέμα των ευθυνών. Για τη σημερινή κατάσταση υπάρχουν πολύ σοβαρές ευθύνες - και για το πώς φθάσαμε στην κρίση αλλά και το πώς λήφθηκαν οι αποφάσεις την κρίσιμη ώρα.

Υπήρξαν οικονομικά εγκλήματα, διαπλοκή καθώς και λανθασμένες πολιτικές. Δεν είναι τυχαίο που σήμερα κυριαρχεί η απαξίωση. Τολμώ επίσης να πω ότι σήμερα δεν υφίσταται κοινωνία με την αυστηρή έννοια του όρου. Αντίθετα, είμαστε ένα άθροισμα ιδιωτών. Και η Κύπρος εξακολουθεί να βιώνει μια βαθιά αξιακή κρίση.

Αποκατάσταση εμπιστοσύνης

Πήραμε διδάγματα από την κρίση;

Φοβάμαι πως όχι αρκετά. Βιώνουμε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Για να προχωρήσουμε στη σωστή κατεύθυνση απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο αλλά και εμπνευσμένη και αποτελεσματική ηγεσία.

Ταυτόχρονα υπογραμμίζω ότι το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα δεν τυγχάνει της εμπιστοσύνης του λαού. Άλλωστε ήταν και είναι μέρος της κρίσης. Συνεπώς, χρειάζεται αλλαγή και ανανέωση. Στο πλαίσιο αυτό είναι καθοριστικής σημασίας να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη, η αξιοπιστία, η αυτοπεποίθηση και η αξιοπρέπεια των Κυπρίων.