Δεν λέει να τελειώσει ο βραχνάς των μεγάλων υποχρεώσεων
Φέτος πρέπει να αποπληρώσουμε 1139 εκατομμύρια, το 2017 453 εκ. και το 2018 873 εκατομμύρια

Στο 1,1 δισεκατομμύριο ευρώ ανέρχονται τα δάνεια τα οποία το κράτος πρέπει να αποπληρώσει φέτος, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά σε εγχώρια ομόλογα. Η φετινή χρονιά είναι από τις δυσκολότερες σε βάρος χρέους, με το 2017 και το 2018 να δίνουν ανάσες στην Κυβέρνηση, ενόψει ενός δυσβάστακτου ποσού που πρέπει να αποπληρωθεί το 2019 και το οποίο ανέρχεται στα 2155 εκατομμύρια ευρώ.

Τα στοιχεία δόθηκαν από το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, το οποίο ανακοίνωσε προχθές το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του δημοσίου χρέους. Σύμφωνα με το ΓΔΔΧ το 2016 θα πρέπει να πληρωθεί χρέος €1139 εκ., το 2017 €453 εκ. και το 2018 €873 εκ. Το μεγαλύτερο μέρος αποπληρωμών του χρέους για το 2016 αφορά εγχώρια ομόλογα (€764 εκ.) και ακολουθούν τα άλλα δάνεια (€205 εκ.) και χρεόγραφα εξωτερικού (€170 εκ.).

Σημειώνεται ότι ο εγχώριος δανεισμός του κράτους στηρίζεται συνήθως στους εγχώριους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, τις τράπεζες δηλαδή. Αρκετές έχουν αυξημένη ρευστότητα και αναμένεται ότι θα υπάρξει συμφωνία για αναχρηματοδότηση.

Και το ρωσικό που θα μας «έσωζε» από την Τρόικα…
Όπως και φέτος έτσι και του χρόνου, το μεγαλύτερο μέρος των αποπληρωμών είναι επίσης εγχώριος δανεισμός, ενώ από το 2018 αρχίζουν να υπάρχουν μεγάλες αποπληρωμές «άλλων δανείων», που ενδεχομένως να σχετίζονται με την αποπληρωμή του ρωσικού δανείου ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων, το οποίο συνήφθη επί διακυβέρνησης Χριστόφια.

Το σύνολο του δημοσίου χρέους της Κυπριακής Δημοκρατίας ανήλθε στο τέλος Δεκεμβρίου 2015 στα €18684 εκ. Το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου του δημοσίου χρέους αφορά τα δάνεια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (€7182 εκ.), χρεόγραφα εξωτερικού (€3372 εκ.), άλλα δάνεια (€5608 εκ.) και εγχώρια ομόλογα (€2522 εκ.). Όπως ανακοίνωσε πρόσφατα το Υπουργείο Οικονομικών, στόχος είναι η διατήρηση ρευστού ενός δισεκατομμυρίου για μείωση των κινδύνων, ενόψει της λήξης του προγράμματος στήριξης τον ερχόμενο μήνα, γεγονός που ίσως δυσκολέψει την έξοδο της Κύπρου στη διεθνή αγορά. Αν δεν γίνουν ιδιωτικοποιήσεις ημικρατικών, το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί μέχρι το 2020 στο 91% του ΑΕΠ, ενώ αν ιδιωτικοποιηθούν ημικρατικοί, το χρέος θα μειωθεί στο 80%. Στο τέλος του 2015, το δημόσιο χρέος ανερχόταν στο 105%.

Πάνω από δυο δις το 2019
Το 2017 οι υποχρεώσεις της Κύπρου ανέρχονται στα 453 εκατομμύρια και είναι επιβαρυμένες με επιτόκια από 4.50% μέχρι και 5.60%.
Το 2019, όπως φαίνεται από τα στοιχεία του ΓΔΔΧ, λήγει χρέος ύψους 2155 εκατομμυρίων. Το χρέος εξωτερικού που πρέπει να πληρωθεί το 2019 ανέρχεται σε 566 εκ., ο εσωτερικός δανεισμός ανέρχεται στα 682 εκατομμύρια, ο δανεισμός από το ΔΝΤ και τον ΕΜΣ φτάνει τα 102 εκ. και τα άλλα δάνεια τα 805 εκατομμύρια.
Τα εσωτερικά αξιόγραφα είναι επιβαρυμένα με επιτόκιο μέχρι 4.50%. Η ημερομηνία λήξης τους είναι η 26η Ιουνίου, η αμέσως επόμενη μέρα της λήξης μεγάλου εξωτερικού δανείου. Η Κύπρος δηλαδή θα πρέπει μέσα σε δύο μέρες να αποπληρώσει ή να αναχρηματοδοτήσει, αν το επιτύχει, δάνεια εκατοντάδων εκατομμυρίων.

1,825 εκατομμύρια το 2020
Κάπως «καλύτερη» θα είναι η κατάσταση το 2020, αφού τα αξιόγραφα εσωτερικού και εξωτερικού που θα λήξουν ανέρχονται στο 1,8 δις. Τα 636 εκατομμύρια είναι μέρος εξωτερικού δανεισμού που έγινε στις 3 Φεβρουαρίου 2010 και φέρουν επιτόκιο 4.6%.

Τα δισεκατομμύρια του Χαρίλαου Σταυράκη
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις 2 Φεβρουαρίου 2010, ο τότε Υπουργός Οικονομικών Χαρίλαος Σταυράκης είχε εξαγγείλει την επιτυχή έκδοση αξιογράφων ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ και είχε πει ότι η γεωγραφική κατανομή της ζήτησης ήταν 65% από ξένους επενδυτές και 35% από ντόπιους. Ο πρώην Υπουργός είχε δηλώσει με ικανοποίηση ότι με το 1 δις της έκδοσης εκείνης, η Κυβέρνηση θα κάλυπτε όλες τις ανάγκες της μέχρι και τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς.

Γνώριζε καλά τι έλεγε. Την 1η Νοεμβρίου η Κύπρος πήρε δάνειο άλλο ένα δισεκατομμύριο, με τα 863 εκατομμύρια να προέρχονται από τη διεθνή αγορά. Πρόκειται για το δάνειο που πληρώσαμε την 1η Νοεμβρίου 2015.

Ο Χαρίλαος Σταυράκης είχε χαρακτηρίσει μεγάλη επιτυχία εκείνο τον δανεισμό, στηριζόμενος στο «εξαιρετικά ανταγωνιστικό», όπως το είχε χαρακτηρίσει, επιτόκιό του της τάξης του 3,84%, συγκρίνοντας με τα προηγούμενα επιτόκια με τα οποία είχε δανειστεί η Κυπριακή Δημοκρατία έξι μήνες πριν, τον Φεβρουάριο του 2010 δηλαδή, που ήταν της τάξης του 4,7%.

Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε για να ανακοινώσει την επιτυχία του δανεισμού του Νοέμβρη του 2010, και όταν ρωτήθηκε γιατί η Κύπρος χρειάσθηκε δυο δισεκατομμύρια δανεικά μέσα σε λίγους μόνον μήνες, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών είχε απαντήσει ότι θα εκαλύπτοντο όλες οι μεσοπρόθεσμες ανάγκες της Κύπρου για τους επόμενους δώδεκα μήνες.

Χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής
Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, η οποία κυκλοφόρησε το 2015, η μέση σταθμική διάρκεια του δημόσιου χρέους της Κύπρου είναι οκτώ χρόνια.
«Αν και κατά μέσο όρο -σημειώνεται- η διάρκεια του χρέους είναι πολύ ικανοποιητική, ένα σημαντικό μερίδιο του χρέους (περίπου 40%) λήγει εντός πέντε ετών, με τα έτη 2019-2020 να παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα συσσωρευμένα ποσά αποπληρωμών. Όπως και στο παρελθόν, οι μεγαλύτερες λήξεις πηγάζουν από τα ομόλογα ΕΜΤΝ. Το μακρύτερο σημείο λήξεως του δημόσιου χρέους βρίσκεται στο έτος 2039».

Η οφειλή στη Ρωσία
Στην ίδια έκθεση αναφέρεται, επίσης, ότι τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, του 2013, έχουν χρόνο αποπληρωμής μεταξύ 2017 και 2024. Τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας έχουν μέση διάρκεια 15 έτη και οι δόσεις που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα λήγουν μεταξύ 2025-2031. Με βάση τους αναθεωρημένους όρους, το διακρατικό δάνειο από τη Ρωσική Ομοσπονδία ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο είχε συνάψει η κυβέρνηση Χριστόφια το 2011, αποπληρώνεται σε ισόποσα ποσά μεταξύ των ετών 2018-2021.

Σύνθεση χρέους ανά αρχική διάρκεια
Το βραχυπρόθεσμο χρέος, δηλαδή εκδοθέν χρέος με αρχική διάρκεια έως 12 μηνών, έχει μειωθεί σημαντικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Το μεγαλύτερο μέρος του δανεισμού αυτού γινόταν ιστορικά από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, γεγονός που ουσιαστικά δεν περιείχε κίνδυνο αναχρηματοδότησης. Όταν το 2002 καταργήθηκε ο δανεισμός από την Κεντρική Τράπεζα, όλες οι εκκρεμείς υποχρεώσεις μετατράπηκαν σε ένα μακροπρόθεσμο δάνειο διάρκειας τριάντα ετών, σταθερού επιτοκίου 3%, το οποίο αυτόματα μείωσε το ποσοστό βραχυπρόθεσμου χρέους στο σύνολο του χρέους, από 40% το 2001, στο 15% το 2002.

Η στήριξη της Λαϊκής
Μετά το 2005, το βραχυπρόθεσμο χρέος παρέμεινε κάτω του 10% του συνολικού χρέους. Τα τελευταία δύο χρόνια, το μερίδιο του βραχυπρόθεσμου χρέους παρέμεινε κάτω του 4%. Σημειώνεται ότι η στήριξη στη Λαϊκή Τράπεζα το 2012 δόθηκε μέσω ομολόγου μονοετούς διάρκειας, με δυνατότητα αυτόματης ανανέωσης, ώστε να λήγει το αργότερο το 2017. Έτσι το χρέος αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως μεσοπρόθεσμη υποχρέωση, και δεν συγκαταλέγεται στην έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, ως βραχυπρόθεσμο.
Μετά τη μεταφορά της Λαϊκής Τράπεζας στην Τράπεζα Κύπρου, το ομόλογο ανήκει στα στοιχεία ενεργητικού της τελευταίας.

Άμεσοι οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησης 7,5 δις
Τέλος, η έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, που κυκλοφόρησε προς το τέλος του 2015, αναφέρει και τα εξής:
«Το χρέος που λήγει εντός πέντε ετών παρουσιάζει άμεσους κινδύνους αναχρηματοδότησης, με περίπου 7,5 δισ. ευρώ να λήγουν εντός της περιόδου αυτής. Συγκεκριμένα έτη έχουν λήξεις που ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ έκαστο. Αναγνωρίζοντας ότι ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης είναι το μεγαλύτερο μειονέκτημα του χαρτοφυλακίου χρέους, η βελτίωση της δομής αναχρηματοδότησης βρίσκεται στο επίκεντρο της Μεσοπρόθεσμης Στρατηγικής Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους 2015-2019. Τέλος, η μέση εναπομένουσα διάρκεια του χρέους δείχνει τον μέσο κίνδυνο αναχρηματοδότησης για ολόκληρο το δημόσιο χρέος. Ο δείκτης αυτός έμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος το 2014 στα 8 χρόνια, από 7,9 χρόνια στο τέλος του 2013».

Στην έκτη θέση του Παγκόσμιου Άτλαντα η Κύπρος
Έχοντας δάνεια όπως αυτά περιγράφονται πιο πάνω, η Κύπρος βρισκόταν το 2015 στην έκτη πιο επικίνδυνη θέση διεθνώς του Παγκοσμίου Άτλαντα, τον οποίο δημοσιοποίησε η Τράπεζα της Αμερικής (Bank of America), τον περασμένο Αύγουστο. Ο Άτλας περιλαμβάνει τις χώρες που διατρέχουν τα υψηλότερα ρίσκα από οικονομικής πλευράς.
Με βάση τον Άτλαντα, πρώτη πιο επικίνδυνη χώρα από άποψη εθνικού χρέους είναι η Βενεζουέλα, με τον κίνδυνο χρεοκοπίας στις 5.000 μονάδες βάσης. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Ελλάδα με περίπου 2.300 μονάδες βάσης και ακολουθούν η Ουκρανία, το Πακιστάν, η Αίγυπτος και Κύπρος.