Δημοσιεύθηκε η νέα οδηγία της Κ.Τ. με έμφαση στη δυνατότητα αποπληρωμής

Δεν θα λαμβάνονται υπόψη κυρίως οι εξασφαλίσεις αλλά τα εισοδήματα του δανειολήπτη

ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ συνοφειλέτης ο εγγυητής

Βαρύτητα στη δυνατότητα του δανειολήπτη να πληρώνει τις δόσεις του και όχι στις εξασφαλίσεις που αυτός μπορεί να προσφέρει, δίνει η νέα οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας (ΚΤ), η οποία δημοσιεύθηκε χθες και απλοποιεί τις διαδικασίες παραχώρησης δανείων.

Με σχόλια της Τρόικας

Η νέα οδηγία της Κεντρικής προς τις τράπεζες «για τις διαδικασίες χορήγησης νέων και αναθεώρησης υφιστάμενων πιστωτικών διευκολύνσεων», αντικαθιστά την υφιστάμενη, η οποία είχε εκδοθεί το 2013 και σ’ αυτήν έχουν ενσωματωθεί τα σχόλια της Τρόικας, αλλά και οι απόψεις των εμπλεκόμενων φορέων, όσες μπορούσαν φυσικά να περιληφθούν.

Στη νέα οδηγία προς τις τράπεζες υπάρχει μια γενική απλοποίηση των διαδικασιών χορήγησης δανείων, ενώ βασικό στοιχείο της είναι ότι το κριτήριο χορήγησης δανείου πρέπει να είναι η ικανότητα αποπληρωμής του δανειολήπτη και όχι οι εξασφαλίσεις, οι οποίες θεωρούνται πλέον δευτερεύον κριτήριο.

Οι προσωπικές εγγυήσεις

Σε σχέση με προσωπικές εγγυήσεις, η ΚΤ προτρέπει τις τράπεζες να μη ζητούν προσωπικές εγγυήσεις εάν ικανοποιηθούν από την ικανότητα αποπληρωμής του πρωτοφειλέτη. Οι τράπεζες θα πρέπει να αξιολογούν την ικανότητα αποπληρωμής του δανειολήπτη και θα μπορούν να χορηγούν πιστωτικές διευκολύνσεις, χωρίς εξασφαλίσεις, αν κρίνουν ότι είναι ικανοποιητική η ικανότητα αποπληρωμής.

Προτρέπονται επίσης οι τράπεζες να θεωρούν τον εγγυητή ως συνοφειλέτη, όταν στηρίζονται στο εισόδημα του εγγυητή για τη χορήγηση ενός δανείου. Υπάρχουν επίσης οδηγίες προς τις τράπεζες για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να μετρούν την ικανότητα αποπληρωμής του δανειολήπτη, όπως είναι, μεταξύ άλλων, το ύψος των εσόδων του δανειολήπτη σε σχέση με το ποσό του δανείου και το ποσοστό εσόδων έναντι των εξόδων.

Ο σκοπός της νέας οδηγίας

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κ.Τ., σκοπός της οδηγίας είναι:

- Να θεσπίσει τις βέλτιστες πρακτικές, τις οποίες οφείλουν να εφαρμόζουν τα πιστωτικά ιδρύματα για την παραχώρηση νέων και κατά την αναθεώρηση υφιστάμενων εξυπηρετούμενων δανείων.

- Να παρέχει παραδείγματα των δικαιολογητικών, τα οποία οι τράπεζες πρέπει να εξετάζουν κατά πόσο πρέπει να λαμβάνονται κατά τη διαδικασία αξιολόγησης της αίτησης για παραχώρηση νέας πιστωτικής διευκόλυνσης ή αναθεώρησης υφιστάμενων εξυπηρετούμενων πιστωτικών διευκολύνσεων, εφαρμόζοντας πάντοτε την αρχή της αναλογικότητας λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα και τους κινδύνους για κάθε περίπτωση και ασκώντας κριτική για την πληρότητα και επάρκεια των πληροφοριών που είναι άμεσα διαθέσιμες.

- Να ενσωματώσει τις ελάχιστες απαιτήσεις αναφορικά με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών, όπως αυτές προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών σχετικά με την αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας της 19ης Αυγούστου 2015.

Δευτερεύουσα πηγή η εξασφάλιση

Ειδικότερα, σύμφωνα με το κείμενο της οδηγίας, «βασική αρχή για την αξιολόγηση της χορήγησης νέας και για την αναθεώρηση υφιστάμενης πιστωτικής διευκόλυνσης είναι ο προσδιορισμός της ικανότητας αποπληρωμής του δανειολήπτη».

«Η αξία των εξασφαλίσεων», αναφέρεται, «δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αξιολόγηση από το πιστωτικό ίδρυμα της αίτησης για παροχή πιστωτικής διευκόλυνσης. Η εξασφάλιση χρησιμοποιείται μόνο ως δευτερεύουσα πηγή αποπληρωμής και ως τέτοια θα πρέπει να αξιολογείται. Η εξασφάλιση από μόνη της δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποτελεί κριτήριο για την έγκριση πιστωτικής διευκόλυνσης και δεν μπορεί από μόνη της να αιτιολογήσει την έγκριση οποιασδήποτε πιστωτικής διευκόλυνσης. Οι εξασφαλίσεις θεωρούνται μόνο ως εναλλακτική διέξοδος του πιστωτικού ιδρύματος σε περίπτωση αθέτησης και όχι ως η πρωταρχική πηγή αποπληρωμής».

Σημειώνεται, επίσης, ότι οι πιστωτικές διευκολύνσεις εξασφαλίζονται μόνο ως δίχτυ ασφαλείας σε περίπτωση μελλοντικών δυσμενών αποκλίσεων στην ικανότητα των δανειοληπτών να εξυπηρετήσουν τον δανεισμό τους. Τονίζεται ακόμα ότι τα πιστωτικά ιδρύματα διασφαλίζουν ότι το ποσοστό συνεισφοράς του αιτητή είναι ικανοποιητικό και αντανακλά το επίπεδο κινδύνου της πιστωτικής διευκόλυνσης.

Η ΚΤ τονίζει, επίσης, ότι κατά τη διαδικασία αξιολόγησης της ικανότητας του αιτητή να αποπληρώσει το δάνειό του η τράπεζα πρέπει να δίδει έμφαση στο παρόν εισόδημα και στις μελλοντικές ταμειακές ροές του αιτητή και όχι στις διαθέσιμες εξασφαλίσεις.

Σε περίπτωση που λαμβάνονται προσωπικές εγγυήσεις, οι τράπεζες πρέπει να ενημερώνουν τους ενδεχόμενους εγγυητές ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την εγγύησή τους είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτές του δανειολήπτη.

Αναθεώρηση υφιστάμενων δανείων

Σύμφωνα με το κείμενο της οδηγίας, τα πιστωτικά ιδρύματα:

- Οφείλουν να αναθεωρούν τις πιστωτικές διευκολύνσεις σε τακτά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου του δανειολήπτη και του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιείται.

- Μπορούν να χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένες διαδικασίες για την αναθεώρηση των λογαριασμών των φυσικών προσώπων που παρουσιάζουν τακτικές ταμειακές εισροές στους λογαριασμούς τους.

Στην περίπτωση δανειοληπτών που είναι νομικά πρόσωπα, το πιστωτικό ίδρυμα, με βάση την αξιολόγησή του αναφορικά με την πολυπλοκότητα και τους κινδύνους που εμπεριέχονται, προβαίνει σε αναθεώρηση κάθε χρόνο.

Στην περίπτωση φυσικών προσώπων χωρίς τακτικές εισροές στους λογαριασμούς τους, η αναθεώρηση διεξάγεται, ενδεικτικά, ως ακολούθως:

- Κάθε δύο χρόνια για φυσικά πρόσωπα με συνολικά ανοίγματα ισοδύναμα ή πέραν των €300.000, και

- Κάθε τρία χρόνια για φυσικά πρόσωπα με συνολικά ανοίγματα μικρότερα των 300.000 ευρώ.

Επίσης οι τράπεζες οφείλουν να ενημερώνουν τον δανειολήπτη για την επικείμενη διαδικασία αναθεώρησης και να παρέχουν εύλογη προθεσμία για την υποβολή των σχετικών εγγράφων. Οφείλουν, επίσης, να διασφαλίσουν ότι το βάθος της αναθεώρησης είναι ανάλογο με την κατηγορία του δανειολήπτη, το επίπεδο κινδύνου και το συνολικό ποσό των πιστωτικών του διευκολύνσεων.

- Κατά τη διαδικασία αναθεώρησης οι τράπεζες πρέπει να επαναξιολογήσουν τη δυνατότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει τις πιστωτικές του διευκολύνσεις και προς τις ίδιες και προς άλλα πιστωτικά ιδρύματα, λαμβάνοντας υπόψη και άλλες μη τραπεζικές υποχρεώσεις και δεσμεύσεις, όπως για παράδειγμα φορολογικές υποχρεώσεις.

- Σε περίπτωση υποθηκών επί ακίνητης περιουσίας, τα πιστωτικά ιδρύματα πρέπει να παρακολουθούν το δείκτη «Δανείου προς Αξία».

Οι πληροφορίες για τους δανειζόμενους

Στην οδηγία αναφέρεται ότι οι τράπεζες πρέπει να ζητούν από τους αιτητές δανειολήπτες τις ακόλουθες πληροφορίες:

Φυσικά πρόσωπα - υπάλληλοι:

- Πρωτότυπα εκκαθαριστικά μισθοδοσίας για τους τελευταίους τρεις μήνες και δικαιολογητικά έγγραφα για οποιοδήποτε άλλο σταθερό εισόδημα, για παράδειγμα, εισόδημα διατροφής, έσοδα από τόκους, έσοδα από ακίνητη περιουσία, έσοδα από επιδόματα πρόνοιας.

Φυσικά πρόσωπα - Αυτοεργοδοτούμενοι: Βεβαίωση εισοδήματος από τον λογιστή ή ελεγκτή του αιτητή, ή δήλωση κοινωνικών ασφαλίσεων, αντίγραφο των δηλώσεων ΦΠΑ που υποβλήθηκαν από την ημερομηνία του τελευταίου ισολογισμού, εάν είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα του ΦΠΑ, δικαιολογητικά έγγραφα για οποιοδήποτε άλλο εισόδημα και φορολογική δήλωση.

Σε σχέση με τα νομικά πρόσωπα, προβλέπονται, μεταξύ άλλων, ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις των τριών τελευταίων οικονομικών ετών, όλες οι τριμηνιαίες οικονομικές καταστάσεις του τρέχοντος έτους για τις εισηγμένες εταιρείες, όλοι οι διευθυντικοί λογαριασμοί από την ημερομηνία των τελευταίων οικονομικών καταστάσεων για τις μη εισηγμένες εταιρίες και πρωτότυπο δύο τελευταίων διαθέσιμων εκκαθαριστικών του φόρου εισοδήματος.