Σημαντικός ο αριθμός όσων επιλέγουν τη στρατηγική χρεοκοπία σε βάρος των συνεπών οφειλετών
Η επιλογή για την πώληση δανείων είναι μέσα στα σχέδια των τραπεζών, ως εργαλείο διεξόδου από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν

Δύο μελέτες, τις οποίες έχει ετοιμάσει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, καταλήγουν σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα σε σχέση με το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δάνειων, το οποίο ταλανίζει τόσο τον τραπεζικό τομέα όσο και τους οφειλέτες, οι οποίοι βρίσκονται σε πραγματικά δύσκολη κατάσταση εξαιτίας της αδυναμίας τους να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Η πρώτη μελέτη εξέτασε τη μακροοικονομική πτυχή του προβλήματος και η δεύτερη αυτή των νοικοκυριών. Πάντως και στις δύο περιπτώσεις έχουν διαπιστωθεί ενδιαφέροντα στοιχεία σε σχέση κυρίως με την επιλογή της λεγόμενης στρατηγικής χρεοκοπίας, της επί σκοπώ δηλαδή μη εξυπηρέτησης ενός δανείου από τον οφειλέτη, με πρόφαση την οικονομική κρίση.

Δεν δικαιολογείται το ύψος
Το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, συνολικά, φτάνει τα 27 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που δεν δικαιολογείται πλήρως, σύμφωνα με το συμπέρασμα της πρώτης μελέτης της Κεντρικής. Κι αυτό διότι αρκετές επιχειρήσεις φάνηκε ότι θα μπορούσαν να αρχίσουν να ανταποκρίνονται έστω και μερικώς, και να εξυπηρετούν μέρος των δανείων τους, κάτι όμως που αποφεύγουν να το κάνουν, επικαλούμενες την οικονομική κρίση και τη μείωση του κύκλου εργασιών τους.

Τα νοικοκυριά
Σε σχέση με τα νοικοκυριά, η μελέτη έδειξε και πάλι ότι σημαντικό ποσοστό των οφειλετών αποφεύγουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ενώ θα μπορούσαν να το κάνουν. Μπορεί μεν να έχουν δει τα εισοδήματά τους να μειώνονται, όχι όμως σε τόσο μεγάλο βαθμό που να απαγορεύει την εξυπηρέτηση των δανείων τους. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι μειώσεις δεν ξεπερνούν το 10%-15%, το δε εισόδημα το οποίο μένει στο πορτοφόλι τους αρκεί και για την κάλυψη των δόσεων και για αξιοπρεπή διαβίωση.

Ξέρουν οι τράπεζες ποιοι μπορούν να πληρώνουν
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι, όπως δήλωσε πρόσφατα ο εκτελεστικός σύμβουλος της Κεντρικής Τράπεζας Γιώργος Συρίχας, από το σύνολο των κόκκινων δανείων εξυπηρετούνται τώρα το 72%, όμως τα κεφάλαια που εισπράττουν οι τράπεζες ανταποκρίνονται στο 58% με 60% των ποσών τα οποία θα έπρεπε να εισπράττουν, αν οι δόσεις πληρώνονταν κανονικά. Αυτό οφείλεται κυρίως στις συμφωνίες για αναδιαρθρώσεις, με τις οποίες οι οφειλέτες καταβάλλουν μικρότερες των υποχρεώσεών τους πληρωμές.

Ένα άλλο σημείο το οποίο σημείωσε, μιλώντας τόσο στο συνέδριο όσο και στην εφημερίδα μας ο Γιώργος Συρίχας, είναι το γεγονός ότι οι τράπεζες γνωρίζουν πολύ καλά ποιοι οφειλέτες μπορούν αλλά αποφεύγουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
«Πιστεύω -είπε- ότι οι τράπεζες θα πρέπει να κινηθούν για να απαιτήσουν συμμόρφωση των πελατών τους με τις δανειακές συμβάσεις τους».

Οι λύσεις στο τραπέζι
Εντός του συνεδρίου, το οποίο διοργάνωσε το Υπουργείο Οικονομικών και το ΚΕΒΕ σε συνεργασία με τη Cyprus Economic Society, έγινε συζήτηση και για τις διάφορες λύσεις τις οποίες μελετούν οι τράπεζες, ώστε να μπορέσουν να ξεπεράσουν τα προβλήματα που τους δημιουργούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Μια από αυτές είναι και η επιλογή της σύστασης «δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων». Πρόκειται ουσιαστικά για τη λύση της πώλησης των προβληματικών δανείων σε τρίτους, μια λύση όμως η οποία αναμένεται ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις, παρά το γεγονός ότι έχει περάσει και από τη Βουλή.

Οι σκέψεις που γίνονται προς αυτήν την κατεύθυνση εκπηγάζουν από το γεγονός ότι τα υφιστάμενα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους οι τράπεζες άρχισαν να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, όπως φαίνεται από τον αυξημένο ρυθμό των αναδιαρθρώσεων.

Ειδικότερα γι’ αυτό το θέμα, ο εκτελεστικός σύμβουλος της Κεντρικής ανέφερε ότι βασικά δύο είναι τα εργαλεία στη διάθεση των τραπεζών: Οι αναδιαρθρώσεις και η πώληση δανείων. Δεν παρέλειψε, επίσης, να πει ότι με βάση τις δύο μελέτες τις οποίες εκπόνησε η Κεντρική, είναι φανερός και ο αριθμός των στρατηγικών χρεοκοπιών.

Εκποιήσεις και πωλήσεις
Στο θέμα των στρατηγικών χρεοκοπιών αναφέρθηκε, μιλώντας στο ίδιο συνέδριο, και ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Τράπεζας Bert Pijls, ο οποίος σχολίασε τον ηθικό κίνδυνο τον οποίο αυτές προκαλούν. Ο Bert Pijls αναφέρθηκε και στο πολύ υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων προς τις συνολικές χορηγήσεις (49,6%) και ως προς το ΑΕΠ (136,7%), τονίζοντας ότι αυτό καταδεικνύει το μέγεθος και το βάθος του χαρτοφυλακίου των προβληματικών δανείων στην Κύπρο, σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.

Αναφερόμενος στις προκλήσεις σημείωσε μερικές, όπως για παράδειγμα αυτή της διαδικασίας των εκποιήσεων και της πώλησης περιουσιακών στοιχείων, τη δημόσια συζήτηση που γίνεται για τα θέματα αυτά, την πρόκληση του νέο ρυθμιστικού καθεστώτος, του περιβάλλοντος εργασίας στις τράπεζες και της γραφειοκρατίας στο δικαστικό σύστημα.

Ο Bert Pijls εξήγησε ότι το υψηλό ποσοστό των κόκκινων δανείων συμπιέζει την κερδοφορία των τραπεζών και περιορίζει τη χορήγηση νέων δανείων, ενώ παραδέχθηκε ότι η δημιουργία μιας δευτερογενούς αγοράς για τα μη εξυπηρετούμενα θα διευκολύνει τη διάθεση δανείων, θα μειώσει τον φόρτο ανακτήσεων για τις τράπεζες, ενώ θα ελευθερώσει κεφάλαια και πόρους για τη στήριξη των νέων δανείων. Τέλος μίλησε και για λύσεις που αφορούν σε πώληση και ενοικίαση οικιών, και απόκτηση συμμετοχής σε ακίνητα.

*Από πλευράς Τράπεζας Κύπρου, ο επικεφαλής του συγκροτήματος για την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων είπε ότι οι οφειλέτες οι οποίοι συνεργάζονται ανταμείβονται, ενώ όσοι αρνούνται να το πράξουν τυγχάνουν μηδενικής ανοχής.

Σταθερά τα ΜΕΔ στην Κύπρο
Ο επικεφαλής της μονάδας εθνικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Filip Keereman ανέφερε ότι, σε ορισμένες από τις οκτώ χώρες του προγράμματος, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώνονται, αλλά όχι ακόμη στην Κύπρο με αποφασιστικό τρόπο. Δεν παρέλειψε να σημειώσει ότι η αύξηση των προβλέψεων από πλευράς τραπεζών δημιουργεί ανάγκες για αυξημένη κερδοφορία αλλά και αυξημένη κεφαλαιακή βάση, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα, αφού δεν είναι ακόμα αυτή η κατάσταση στην Κύπρο.

Τέλος, μίλησε και για την αντιμετώπιση των στρατηγικών χρεοκοπιών, τονίζοντας ότι θα πρέπει να καταστεί αποτελεσματική η χρήση του εργαλείου των εκποιήσεων, αλλά και μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα εισοδήματα των δανειοληπτών.

Οι κίνδυνοι για τις τράπεζες
Σε παρέμβασή του, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της της NCR Corporation Lars Nyberg αναφέρθηκε στη διαφορετική αντιμετώπιση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων από διάφορες χώρες. Είπε ότι για πολλές τράπεζες τα κίνητρα για την πώληση των μη εξυπηρετούμενων δανείων έχουν μειωθεί κατά τα τελευταία χρόνια.

«Αν δεν αναδιαρθρωθούν τα εταιρικά μη εξυπηρετούμενα δάνεια -είπε- επιβραδύνεται η ανάκαμψη της οικονομίας και οι τράπεζες με μεγάλο αριθμό κόκκινων δανείων καθίστανται περισσότερο ευάλωτες σε μελλοντικές κρίσεις».

Τέλος, ο Oliver Wunsch του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου είπε ότι τα υψηλά ποσοστά μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι κοινό χαρακτηριστικό της οικονομικής κρίσης και σημείωσε ότι το υψηλό χρέος παραμένει βασικό εμπόδιο για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και νέων δανείων.

Τέσσερεις προτάσεις νόμου για δανειολήπτες
Χθες η Συμμαχία Πολιτών, με ανακοίνωσή της, κάλεσε τα κοινοβουλευτικά κόμματα να στηρίξουν για μια φορά τους δανειολήπτες και να υπερψηφίσουν τα νομοσχέδια που κατέθεσε χθες στη Βουλή, από κοινού με το Κίνημα των Οικολόγων.

«Με δεδομένο ότι οι πολίτες συνέβαλαν τα μέγιστα και με αιματηρό τρόπο στη διάσωση των τραπεζών», αναφέρεται στην ανακοίνωση, «με δεδομένο ότι η Κυβέρνηση με τη στήριξη συγκεκριμένων κομμάτων έδωσαν υπερεξουσίες στις τράπεζες με το νομοσχέδιο των Εκποιήσεων, του πλαισίου αφερεγγυότητας και της πώλησης δανείων σε ξένα επενδυτικά ταμεία, η Συμμαχία Πολιτών κατέθεσε από κοινού με τους Οικολόγους τέσσερεις προτάσεις νόμου, που αποσκοπούν στην προστασία των δανειοληπτών ως ακολούθως:

-Πρόταση νόμου που τροποποιεί τους περί ελευθεροποίησης του επιτοκίου και συναφών θεμάτων Νόμου, ούτως ώστε να ανασταλούν οι τόκοι υπερημερίας και ο ανατοκισμός για τα επόμενα τρία χρόνια.
-Πρόταση νόμου για τροποποίηση των περί Εταιρειών Νόμου, ούτως ώστε να γίνεται δικαστική νομιμοποίηση των Παραληπτών/Διαχειριστών που διορίζουν οι τράπεζες ομολόγου κυμαινόμενης επιβάρυνσης.
-Πρόταση νόμου για τροποποίηση των περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμων, ούτως ώστε να καταργηθεί το απόλυτο δικαίωμα του Συνεργατισμού, να οδηγεί παραπλανητικά τους δανειολήπτες σε διαιτησίες, με τα γνωστά σε όλους αποτελέσματα.
-Πρόταση Νόμου αναφορικά με τις καταχρηστικές ρήτρες, ούτως ώστε να επεκταθεί το δίκτυο προστασίας τους και σε μη φυσικά πρόσωπα, καθώς και σε όλες τις τραπεζικές συμβάσεις».