Το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους καταγράφει τους στόχους για ρευστότητα
Δημιουργία γέφυρας με την περίοδο μετά τη λήξη του μνημονίου και τη σταθερή επάνοδο στη διεθνή αγορά

Η διατήρηση αποθεμάτων σε ρευστό της τάξης του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ μετά τη λήξη του μνημονίου τον ερχόμενο μήνα και μέχρι η Κύπρος να επανακτήσει σταθερή πρόσβαση στη διεθνή αγορά είναι ο στόχος του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΓΔΔΧ). Ο στόχος της διατήρησης της ρευστότητας αυτής προς το παρόν καλύπτεται για τη φετινή χρονιά, ενώ το σύνολο των ρευστών διαθεσίμων για την περίοδο 2017-2020 θα αναθεωρείται σε ετήσια βάση.

Στοιχεία για την οικονομική κατάσταση στον δημοσιονομικό τομέα έδωσε το ΓΔΔΧ, μέσω της δημοσιοποίησης της Μεσοπρόθεσμης Στρατηγικής Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους για την περίοδο 2016-2020, στην οποία τονίζεται ότι η διατήρηση αποθεμάτων αποσκοπεί να αντισταθμίσει τους όποιους κινδύνους στη διαχείριση του δημοσίου χρέους. Αποσκοπεί επίσης στη δημιουργία της γέφυρας για τη μετά το μνημόνιο εποχή και ειδικότερα μέχρι η Κύπρος να διασφαλίσει σταθερή πρόσβαση στη διεθνή αγορά.

Θα έχουμε ένα δις
Όπως αναφέρεται στην έκθεση του ΓΔΔΧ, το αποθεματικό ρευστών διαθεσίμων για το 2016 δεν θα είναι μικρότερο του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, το οποίο αντιπροσωπεύει ένα ρεαλιστικό ποσό των ετήσιων χρηματοδοτικών αναγκών μεσοπρόθεσμα.

«Οι πιθανοί κίνδυνοι -σημειώνεται- μέχρι να διασφαλιστεί η σταθερή πρόσβαση στις αγορές, θα μετριαστούν μέσω της αύξησης των ρευστών διαθεσίμων και τον περιορισμό του κινδύνου που αφορά τη συναλλαγματική ισοτιμία και το επιτόκιο», και τονίζεται ότι ένα υψηλότερο επίπεδο ρευστών διαθεσίμων θα προστατεύσει από περιόδους αστάθειας της αγοράς.

Το ΓΔΔX αναφέρει στην έκθεσή του ότι μπορεί το παράθυρο ευκαιρίας για την έκδοση νέων τίτλων να μην ταιριάζει πάντα με το χρονοδιάγραμμα των χρηματοδοτικών αναγκών, ωστόσο ένα «αποθεματικό ρευστότητας μπορεί να παρέχει ευελιξία σε προσωρινές διαταραχές στις αγορές κεφαλαίων».

Δεν παραλείπει, ωστόσο, να σημειώσει ότι μπορεί η στρατηγική επιλογή για διατήρηση υψηλών ρευστών διαθεσίμων να είναι σημαντική για τη μείωση του κινδύνου ρευστότητας, προϋποθέτει όμως δημοσιονομικό κόστος και καταγράφει την ανάγκη αυτή η πρακτική να παρακολουθείται στενά και να συνοδεύεται από επενδυτική πολιτική για πλεονάζουσα ρευστότητα, έτσι ώστε να μετριάζεται η επίπτωση του κόστους.

Τα δάνεια που περιμένουν εξόφληση
Στην έκθεση του ΓΔΔΧ γίνεται καταγραφή και των δανειακών υποχρεώσεων της Κύπρου, και αναφέρεται ότι το μέσο σταθμικό κόστος του χρέους το 2015 εκτιμάται στο 2,7%, ποσοστό που βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2010. Αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι ο δανεισμός προέρχεται από την Τρόικα, δηλαδή τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Πρόκληση για το ΓΔΔΧ παραμένει η συγκέντρωση λήξεων δανείων την περίοδο 2019-2020. Στην περίοδο αυτή λήγει το 20% περίπου του συνολικού χρέους, δηλαδή τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ. Από τα δάνεια αυτά, τα 2,3 δισεκατομμύρια λήγουν στο εννιάμηνο από τα μέσα του 2019 έως τις αρχές του 2020.
Με βάση τους ποσοτικούς στόχους που έχουν τεθεί, στόχος είναι οι λήξεις του μακροπρόθεσμου χρέους, μετά την περίοδο 2019, να περιοριστούν στα €2,2 δισεκατομμύρια.

Πώς θα τα πληρώσουμε
Για τους τρόπους με τους οποίους το ΓΔΔΧ σκοπεύει να αντιμετωπίσει την πρόκληση αναφέρεται η χρήση τεχνικών διαχείρισης χρέους, όπως ανταλλαγή ή επαναγορά.
«Είναι σημαντικό να διατηρηθούν χαμηλά τα ληξιπρόθεσμα χρέη για να κρατηθεί μία μέτρια εξάρτηση από τις αγορές», αναφέρει το ΓΔΔΧ, προσθέτοντας πως ευρύτερα, ο στόχος είναι η μείωση τόσο των λήξεων χρέους σε συγκεκριμένα έτη, όσο και η συγκέντρωση λήξεων του χρέους σε διαδοχικά έτη. Αναφέρει επίσης ότι στόχος είναι η διατήρηση του βραχυπρόθεσμου χρέους (διάρκειας μέχρι 12 μήνες) μεταξύ 1% και 4% του συνολικού χρέους και τουλάχιστον 96% σε μακροπρόθεσμο χρέος (διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους).

Κίνδυνος από τις κρατικές εγγυήσεις
Έναν από τους κινδύνους τους οποίους καταγράφει στην έκθεσή του το ΓΔΔΧ είναι οι άμεσες ενδεχόμενες υποχρεώσεις υπό μορφήν κρατικών εγγυήσεων, αφού το ύψος τους στο τέλος του Ιουνίου του 2015 ανερχόταν σε €3,13 δισ. ή στο 18% περίπου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Κύριοι δικαιούχοι εγγυήσεων είναι η Τράπεζα Κύπρου και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Το ύψος τους φθάνει το 1,3 δισ. ευρώ (41% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων). Οι υπόλοιπες εγγυήσεις ύψους €1,8 δισ. (59% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων) έχουν παραχωρηθεί σε δημόσιους οργανισμούς, τοπικές αυτοδιοικήσεις, φυσικά πρόσωπα, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και ιδιωτικές εταιρείες.
Ανοδικές πιέσεις στο κόστος δανεισμού δυνατόν να ασκήσει η πιθανότητα αποκλεισμού των κυπριακών κρατικών ομολόγων από πράξεις αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και η συμμετοχή στο πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων.

Σημαντικό εργαλείο οι αξιολογήσεις
Σύμφωνα με το ΓΔΔΧ, μετά την εφαρμογή του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, η πιστοληπτική αξιολόγηση βρίσκεται σε ανοδική πορεία από τα μέσα του 2013, με το κυπριακό αξιόχρεο της Κύπρου να αναβαθμίζεται μεταξύ 2 και 5 βαθμίδες σε περίοδο δυόμισι ετών.

«Γενικά η δυναμική που έχει δημιουργηθεί είναι ενθαρρυντική για περαιτέρω αναβαθμίσεις, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν παράγοντες κινδύνου κατά την περίοδο που καλύπτει η στρατηγική», αναφέρει το ΓΔΔΧ, προσθέτοντας πως ένα κρίσιμο σημείο στον ορίζοντα των αξιολογήσεων θα είναι η αποκατάσταση της επενδυτικής βαθμίδας.

Ήδη, όπως σημειώνεται, το ΓΓΔΧ έχει αναπτύξει όλα τα εργαλεία χρηματοδότησης, είτε με εγχώριους κυβερνητικούς τίτλους είτε με ξένους κυβερνητικούς τίτλους. Κύριο μέσο χρηματοδότησης παραμένουν τα κρατικά ομόλογα εξωτερικού και ειδικότερα τα ομόλογα που εκδίδονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρωπαϊκών Μεσοπρόθεσμων Ομολόγων (EMTN). Παράλληλα, θα συνεχιστεί και το πρόγραμμα εκδόσεων Γραμματίων Δημοσίου «σε κάποιο ουσιώδες αλλά όχι υπερβολικά υψηλό επίπεδο», προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος χρηματοδότησης και για σκοπούς διαχείρισης των βραχυπρόθεσμων αναγκών ρευστότητας. Επιπλέον, η ενδεχόμενη χρηματοδότηση από τους Ευρωπαϊκούς Εμπορικούς Τίτλους (ECP) θα λειτουργεί ως δευτερεύουσα βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση και για τη συντήρηση μίας ποικιλίας στις πηγές χρηματοδότησης.

Χάρης: Έχουμε διασφαλίσει ομαλή διευθέτηση δανείων
Να θυμίσουμε ότι σε συνέντευξή του στο τέλος του 2015, στην εφημερίδα μας, ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης είχε δηλώσει ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες του κράτους και για το 2016 και για το 2017, που είναι τα δύο χρόνια μετά την αναμενόμενη ολοκλήρωση του προγράμματος, είναι απόλυτα εξασφαλισμένες.

« Για το 2016 και το 2017 έχουμε προεξοφλήσει σημαντικό μέρος του δανεισμού μας. Αυτό καθιστά ιδιαίτερα εύκολη τη διαχείριση του δημοσίου χρέους για την επόμενη περίοδο. Έχουμε να αποπληρώσουμε 750 εκατομμύρια το 2016 και 750 εκατομμύρια το 2017, με τα περισσότερα λεφτά να προέρχονται από εσωτερικό δανεισμό. Άρα έχουμε καθαρίσει τον δρόμο μέχρι το 2018. Δηλαδή και να μην πάρουμε ούτε ένα ευρώ δανεικό, πάμε μέχρι τότε καθαροί. Δύσκολες χρονιές θα είναι το 2019 και το 2020, επειδή υπάρχουν λήξεις μεγάλων ομολόγων».

Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Υπουργός Οικονομικών είχε ανακοινώσει ότι επετεύχθη ο στόχος της σταδιακής μετακύλισης υποχρεώσεων σε βάθος χρόνου. Για το 2016 ο Χάρης Γεωργιάδης είχε δηλώσει ότι στόχος είναι να υπάρξει μια έξοδος στη διεθνή αγορά.