ΣΤΙΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΕΣ, ΟΜΩΣ, ΠΡΕΠΕΙ Ν' ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, τα χρέη στις εταιρείες των αναδυομένων οικονομιών αυξήθηκαν από $900 δις πριν από μια δεκαετία, στα $4,4 τρις το 2015

Όπως αναφέρει η Διεθνής Τράπεζα, η επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης των αναπτυσσομένων χωρών το 2015 ήταν αποτέλεσμα του μειωμένου ρυθμού ανάπτυξης της Κίνας και της ύφεσης που παρουσιάστηκε σε μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, όπως της Βραζιλίας και της Ρωσίας.

Σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις του ΔΝΤ, o ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας για το 2016 αναμένεται να είναι της τάξης του 3,4% και 3,6% το 2017, λιγότερο κατά 0,2 της ποσοστιαίας μονάδας και για τα δύο χρόνια σε σχέση με τις εκτιμήσεις του Οκτωβρίου 2015. Η πρόβλεψη αυτή, όμως, αποκρύπτει σημαντικές αποκλίσεις. Κατά το 2016 η Ευρωζώνη προβλέπεται να αυξηθεί με ρυθμό 1,7% σε σχέση με 1,5% το 2015, ενώ η βρετανική οικονομία προβλέπεται να σημειώσει ρυθμό ανάπτυξης 2,3% και η αμερικανική οικονομία 2,6%, τόσο για το 2016 όσο και για το 2017. Η πρόβλεψη για την ιαπωνική οικονομία είναι ότι θα σημειωθεί σημαντική ανάκαμψη από το 0,6% το 2015 στο 1,2% το 2016.

Με εξαίρεση το 2009, όταν οι αναπτυσσόμενες οικονομίες σημείωσαν αύξηση της τάξης του 3,7%, ο ρυθμός ανάπτυξης των χωρών αυτών κατά το 2015 του 4,3% ήταν ο πιο βραδύς από το 2001. Επίσης, ήταν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες πιο κάτω από τον κατά 6,3% μέσο όρο ρυθμού ανάπτυξης κατά την περίοδο 2000-2008. Προβλέπεται, δε, ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες θα αναπτυχθούν με ρυθμό 4,8% κατά το 2016 και 5,3% κατά το 2017 και το 2018. Εξαιρουμένης της Ιαπωνίας, υψηλό ρυθμό ανάπτυξης αναμένεται να επιτύχουν οι χώρες της Ασίας με μέσο ρυθμό 5,7%. Τον πιο υψηλό ρυθμό ανάπτυξης διεθνώς προβλέπεται να επιτύχει η Ινδία, γύρω στο 7,8%, σε σχέση με 6,3% για την Κίνα. Η Βραζιλία και η Ρωσία, όμως, προβλέπεται να έχουν αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης, της τάξης του 3,5% και 2,3% αντίστοιχα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, κατά το 2015, οι αναδυόμενες οικονομίες αντιμετώπισαν προβλήματα. Ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ τους μειώθηκε για έκτο κατά συνέχεια χρόνο. Σύμφωνα με την Επενδυτική Τράπεζα Goldman Sachs, στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και για πάνω από μια δεκαετία οι αναδυόμενες οικονομίες συνεισέφεραν το 75% του παγκοσμίου ΑΕΠ. Τώρα όμως ένα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι τα χρέη ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το χρέος του ιδιωτικού τομέα των αναδυομένων οικονομιών (νοικοκυριά και εταιρείες) είναι τώρα πιο πάνω από 100% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι πιο υψηλό από τα επίπεδα των αναπτυγμένων οικονομιών κατά την έναρξη της οικονομικής κρίσης του 2008-2009.

Κατά συνέπειαν, σε περίπτωση που τα χρέη είναι σε δολάρια, αυτό καθιστά τις αναδυόμενες οικονομίες τρωτές σε αύξηση των επιτοκίων από τη FED. Και τούτο γιατί οι εταιρείες στις αναδυόμενες οικονομίες θα ξοδεύουν περισσότερα από τα εισοδήματά τους για εξυπηρέτηση των χρεών, έτσι που να επηρεάζονται σοβαρά οι επενδυτικές τους δραστηριότητες. Σύμφωνα με τον Οίκο Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας Standard and Pour’s, το πρόβλημα των χρεών έχει καταστεί οξύ ειδικά στην Κίνα, όπου τα χρέη των εταιρειών έχουν αυξηθεί στο 160% του ΑΕΠ ή στα $16,1 τρις, ποσοστό που αποτελεί το διπλάσιο εκείνου της Αμερικής.

Παράλληλα, οι αναδυόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν και διαρθρωτικά προβλήματα, όπως είναι η υπερβάλλουσα δυναμικότητα και ο μειωμένος δυναμισμός στο διεθνές εμπόριο. Όπως εισηγείται ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Μεξικού, Augustin Carstens, οι Κεντρικές Τράπεζες των αναδυομένων οικονομιών θα πρέπει να ακολουθήσουν την πιο χαλαρή πολιτική των Κεντρικών Τραπεζών των ανεπτυγμένων οικονομιών για να δοθεί ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης των οικονομιών τους.

Η Διεθνής Τράπεζα προβλέπει ότι κατά το 2016 η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,9% σε σχέση με 2,4% το 2015. Αλλά η πρόβλεψη γι' αυτόν τον ρυθμό ανάπτυξης εξαρτάται και από το κατά πόσον θα σημειωθεί επιτάχυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της Αμερικής και της Ευρωζώνης για να αντιμετωπιστεί η πτώση στην ανάπτυξη της Κίνας, της Βραζιλίας, της Ρωσίας και άλλων χωρών που παράγουν βασικά προϊόντα (commodities), όπως είναι η Νότια Αφρική και χώρες της Λατινικής Αμερικής που αντιμετωπίζουν μείωση στη ζήτηση από την Κίνα.

Η κ. Κριστίν Λαγκάρντ, Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΝΤ, σε ομιλία της στο Παρίσι δήλωσε ότι, μετά από πολλά χρόνια επιτυχίας, οι αναπτυσσόμενες οικονομίες χρειάζεται τώρα να αντιμετωπίσουν σημαντικές αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη. Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με την κ. Λαγκάρντ, αναμένεται να έχει επιπτώσεις και στις αναπτυγμένες οικονομίες. Η κ. Λαγκάρντ, παράλληλα με την παρότρυνση προς τους ασκούντες πολιτική να διατηρήσουν χαλαρή τη νομισματική πολιτική, να χρησιμοποιήσουν τη δημοσιονομική πολιτική και να εισαγάγουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη, ζήτησε λιγότερη εξάρτηση από δανεισμό και μεγαλύτερη χρηματοδότηση από την έκδοση μετοχικού κεφαλαίου.

Και τούτο γιατί η εξάρτηση των εταιρειών σε πιο μακροπρόθεσμες χρηματοδοτήσεις με έκδοση μετοχών θα απαμβλύνει και τις ανησυχίες σε περιπτώσεις που αλλάζουν οι νομισματικές πολιτικές και τα επιτόκια. Η κ. Λαγκάρντ, αναφερόμενη στην πρόσφατη αναταραχή στα χρηματιστήρια της Κίνας, ανέφερε ότι η αλλαγή σε πιο βραδύ και βιώσιμο ρυθμό ανάπτυξης μακροπρόθεσμα είναι θετική, αλλά βραχυπρόθεσμα οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και στις τιμές των βασικών προϊόντων θα είναι αρνητικές, ενώ παράλληλα οδηγεί σε αναταραχή στις χρηματαγορές.

Αναφέρεται ότι κατά την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου πάνω από $2,3 τρις χάθηκαν από τις παγκόσμιες χρηματαγορές, ενώ μέχρι την περασμένη εβδομάδα η αξία των μετοχών που χάθηκε, ανερχόταν στα $4 τρις. Και τούτο ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης της οικονομίας της Κίνας και της υποτίμησης του κινεζικού νομίσματος, πράγμα που οδήγησε στη χειρότερη επίδοση της έναρξης του χρόνου. Έτσι η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας, αναγνωρίζοντας την επίπτωση στις αναπτυγμένες οικονομίες από την επιβράδυνση των αναδυομένων οικονομιών, αποφάσισε ότι προς το παρόν θα αποφεύγει να αυξήσει τα επιτόκια από το ιστορικά χαμηλό επιτόκιο του 0,5%. Αντίθετα, η ΕΚΤ και η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας συνεχίζουν με τα προγράμματά τους της ποσοτικής χαλάρωσης.

Σημαντικός ο ρόλος της Κίνας

Ο σημαντικός ρόλος της Κίνας στο παγκόσμιο εμπόριο σημαίνει ότι ένα υποτιμημένο γιουάν ασκεί πίεση σε αλλά νομίσματα των αναδυομένων και αναπτυσσομένων οικονομιών, για να αποδυναμωθούν έτσι που να μη χάσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Αλλά το πλεονέκτημα αυτό μειώνεται με τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στην αποπληρωμή των διεθνών χρεών σε ξένο νόμισμα με ένα υποτιμημένο ντόπιο νόμισμα. Αναφέρεται ότι πολλές εταιρείες στις αναδυόμενες οικονομίες δανείστηκαν μεγάλα ποσά σε ξένο νόμισμα κατά τα χρόνια της πολύ χαλαρής νομισματικής πολιτικής και χαμηλών επιτοκίων στην Αμερική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, τα χρέη των εταιρειών στις αναδυόμενες οικονομίες αυξήθηκαν από $900 δις, πριν από μια δεκαετία, στα $4,4 τρις το 2015. Η Κίνα, που κατά το 2016 θα προεδρεύει της Ομάδας των είκοσι πιο σημαντικών οικονομιών (G20), όπως αναφέρθηκε σε δημοσιογραφική διάσκεψη στο Πεκίνο θα έχει ως κύριους στόχους κατά τη χρονιά αυτή, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την πιο αποτελεσματική διεθνή διακυβέρνηση και την αύξηση του διεθνούς εμπορίου.

ΛΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).