Νέα μελέτη παρουσιάζει τι χρειάζεται για να εξασφαλισθεί μια επαρκής σύνταξη
Πολλοί εργαζόμενοι δεν έχουν πλήρη κατανόηση του ύψους των συνταξιοδοτικών τους πόρων και των τελικών ωφελημάτων που ενδέχεται να λάβουν

Οι ανάγκες και οι πόροι χρηματοδότησης, οι κίνδυνοι αλλά και μερικές προτάσεις προς εργαζόμενους και εργοδότες, προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα καλό και βιώσιμο συνταξιοδοτικό πακέτο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στα αποτελέσματα της 2ης έρευνας Real Deal, που διενήργησε η Aon Hewitt για την Κύπρο. Στην έκθεση που δημοσιεύτηκε αναλύεται η οικονομική ετοιμότητα συνταξιοδότησης στατιστικού δείγματος 2.000 εργαζομένων σε κυπριακές επιχειρήσεις, ενώ γίνονται εισηγήσεις σχετικά με τη στρατηγική και την προετοιμασία που θα πρέπει να γίνει από εργαζομένους και εργοδότες, προκειμένου να βελτιστοποιηθεί το αποτέλεσμα.

Το βασικό ερώτημα
Σύμφωνα με την έρευνα, οι επιχειρήσεις πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα με τη στρατηγική ανθρώπινου δυναμικού τους, εάν οι εργαζόμενοί τους δεν προβούν σε έγκαιρο συνταξιοδοτικό προγραμματισμό. Όπως αναφέρεται, πολλοί εργαζόμενοι δεν έχουν πλήρη κατανόηση του ύψους των συνταξιοδοτικών τους πόρων και των τελικών ωφελημάτων που ενδέχεται να λάβουν, κάτι που καθιστά τον συνταξιοδοτικό τους προγραμματισμό δύσκολο και μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή εισοδήματα κατά τη συνταξιοδότηση. Το βασικό ερώτημα παραμένει σταθερό: «θα έχουν οι εργαζόμενοι επαρκείς συντάξεις για να αφυπηρετήσουν, και σε ποιο βιοτικό επίπεδο;».

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης παρέχουν μια ένδειξη για το πόσο οικονομικά προετοιμασμένοι για συνταξιοδότηση θα είναι οι εργαζόμενοι σε κυπριακές επιχειρήσεις. Συνοπτικά, η μελέτη του 2015 καταδεικνύει ότι οι εργαζόμενοι χρειάζονται να συσσωρεύσουν Ιδιωτικούς Συνταξιοδοτικούς Πόρους ίσους με 7 φορές τον τελικό τους ετήσιο μισθό, για να έχουν την κατάλληλη συνταξιοδότηση στα 65 έτη. Επιπλέον, γίνεται σαφές ότι μόνο 1 στους 20 εργαζομένους αναμένεται να συσσωρεύσει Ιδιωτικούς Συνταξιοδοτικούς Πόρους που θα υπερβαίνουν το ποσό που απαιτείται στην ηλικία των 65. Τέλος, ο διάμεσος εργαζόμενος αναμένεται να έχει οικονομική ετοιμότητα συνταξιοδότησης στην ηλικία των 70. Το ποσό αυτό απεικονίζει τα εισοδήματα του εργαζομένου πριν από τη συνταξιοδότηση ρυθμισμένα για τις διαφορές στη φορολογία, τις μειωμένες ανάγκες αποταμίευσης, καθώς επίσης και τον αναμενόμενο πληθωρισμό κατά την περίοδο μετά την αφυπηρέτηση.

Τι γίνεται με τους υπόλοιπους;
Οι εργαζόμενοι που θα αποτύχουν να συσσωρεύσουν τους απαιτούμενους συνταξιοδοτικούς πόρους, σύμφωνα με την έρευνα, κατά πάσα πιθανότητα θα αναγκαστούν να εργαστούν περισσότερο ή να αποδεχθούν ένα χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο στη συνταξιοδότησή τους. Οι ιδιωτικές συνταξιοδοτικές ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με τις περιστάσεις. Είναι όμως έτοιμοι οι σημερινοί εργαζόμενοι να πετύχουν τις συνταξιοδοτικές τους ανάγκες στην αφυπηρέτηση; Όπως αναφέρεται στην έρευνα, περίπου 3 στους 10 των εργαζόμενων που συμμετέχουν σε προγράμματα παροχών Ταμείου Προνοίας του εργοδότη τους για όλη τους σταδιοδρομία αναμένεται να είναι σε καλό δρόμο για να συνταξιοδοτηθούν με εύλογα επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα.

Συγκεκριμένα, μόνο 1 στους 20 προβλέπεται να συσσωρεύσει περισσότερα περιουσιακά στοιχεία από αυτά που χρειάζεται, ενώ μόνο 1 στους 4 των εργαζομένων με πλήρη σταδιοδρομία ως συνεισφέροντες σε Ταμείο, θα φτάσουν αρκετά κοντά στις ανάγκες τους. Έτσι, θα καταφέρουν να σχηματίσουν ένα λογικά επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα, εφόσον προσαρμόσουν τις δαπάνες τους ή συμπληρώσουν τις συνταξιοδοτικές τους αποταμιεύσεις με άλλα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, πέραν των Ταμείων που χρηματοδοτούνται και από τον εργοδότη. Αυτό αφήνει 7 στους 10 εργαζομένους που δεν αναμένεται να έχουν συσσωρεύσει αρκετά για να μπορέσουν συνταξιοδοτηθούν στην ηλικία των 65 ετών. Ακόμη και με προσαρμογές στις δαπάνες τους, οι εν λόγω εργαζόμενοι είτε θα πρέπει να αυξήσουν τις αποταμιεύσεις τους ή να καθυστερήσουν τη συνταξιοδότησή τους.

Πόσο συνεισφέρουν οι εργοδότες;
Οι εργοδότες παρέχουν το 34% του στόχου ιδιωτικών συνταξιοδοτικών αναγκών κατά μέσον όρο. Ωστόσο, αυτό ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό με βάση την ηλικία του εργαζομένου, από το κατά πόσον ο εργοδότης παρέχει ένα Ταμείο Προνοίας και κατά πόσον ο εργαζόμενος δεν έχει ρευστοποιήσει το Ταμείο Προνοίας του κατά την καριέρα του.

Εδώ παρατηρείται ένα αντίθετο του αναμενομένου φαινόμενο, αφού οι παλαιότερες γενιές παρουσιάζονται ότι πρέπει να αποταμιεύουν περισσότερα για να επιτευχθεί η κατάλληλη συνταξιοδότηση σε σύγκριση με νεότερες γενιές. Αυτό κυρίως οφείλεται στη διακοπή της συμμετοχής στο Ταμείο Προνοίας κατά τη διάρκεια της καριέρας, λόγω εξαργύρωσης των ωφελημάτων από διάλυση ή αποχώρηση από προηγούμενους εργοδότες.

Τα ωφελήματα από εισφορές του εργοδότη και του εργαζομένου δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες για τον μέσο συμμετέχοντα, όπως φαίνεται παρακάτω. Οι εργαζόμενοι αναμένεται να έχουν συσσωρεύσει μόνο 1,7 φορές τον μισθό τους, και σε συνδυασμό με τις εισφορές από τον εργοδότη, (2,6 φορές τον μισθό), αφήνει ένα κενό μέσο όρο ίσο με 2,7 φορές του τελικού μισθού κατά τη συνταξιοδότηση.

Τι μπορούν να κάνουν οι εργοδότες;
Όπως δείχνουν τα αποτελέσματα της μελέτης, σχεδόν το 70% των εργαζόμενων δεν προβλέπεται να είναι κοντά στον στόχο συνταξιοδοτικών πόρων. Αυτό τονίζει τη σημασία για τους εργοδότες να βοηθήσουν τους υπαλλήλους τους να αποταμιεύουν περισσότερα και να επενδύουν κατάλληλα για τη συνταξιοδότηση. Ειδικά, οι μελλοντικές δράσεις των εργοδοτών μπορεί να βελτιώσουν τα αποτελέσματα για τα μέλη. Οι ενέργειες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν αυτόματη εγγραφή σε ταμείο του εργοδότη τους, αυτόματη κλιμάκωση των συνεισφορών, καλύτερες επενδυτικές επιλογές των ταμείων, καθώς και μείωση του κόστους που συνδέεται με τη λειτουργία Ταμείου Προνοίας.

Τι μπορούν να κάνουν οι εργαζόμενοι;
Από την πλευρά τους, οι εργαζόμενοι καλούνται να εστιάσουν περισσότεροι στην εκπαίδευση για την επάρκεια συνταξιοδοτικού εισοδήματος και χρηματοοικονομικών γνώσεων, στη στόχευση σε μια ρεαλιστική ηλικία συνταξιοδότησης, στην εξεύρεση τρόπων για να αυξήσουν τα ποσοστά εισφοράς τους, στην αξιοποίηση των υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής καθοδήγησης, συνταξιοδοτικών εργαλείων και ατομικών επενδυτικών επιλογών, όταν διατίθενται λελογισμένη χρήση των Δανείων από Ταμεία Προνοίας, ώστε να υπάρχει μια θετική και σημαντική επίδραση για τη μείωση της διαρροής των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.

Επίσης, θα πρέπει να αποφύγουν να εξαργυρώσουν ωφελήματα με την αλλαγή εργασίας, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει μια πλήρη και συνολική εξάλειψη των αποταμιεύσεων? αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια συνταξιοδότησής τους.

Προτεραιότητα για τους πολιτικούς
ΟΠΩΣ καταδεικνύεται, η εξασφάλιση επαρκούς και βιώσιμου συνταξιοδοτικού εισοδήματος για τους πολίτες της κάθε χώρας πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τους φορείς χάραξης πολιτικής. Οι περισσότερες μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων τις τελευταίες δεκαετίες απέβλεπαν κυρίως στη βελτίωση της βιωσιμότητάς τους, αλλά είναι πλέον προφανές ότι θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα για εκσυγχρονισμό των συστημάτων, ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα επάρκειας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το συνταξιοδοτικό πρόβλημα της Κύπρου δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα υψηλού κόστους και βιωσιμότητας, αλλά και πρόβλημα επάρκειας.

Μετά τις μαζικές διαλύσεις των Ταμείων την περίοδο 2013-2014, το ποσοστό των εργαζομένων στην Κύπρο που έχουν συμπληρωματική συνταξιοδοτική κάλυψη από τον 2° πυλώνα εκτιμάται κάτω του 40%, με το υπόλοιπο να έχουν πρόσβαση μόνο προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δηλαδή αναμένεται να συγκεντρώσουν κάτω από 50% των απαιτούμενων συνταξιοδοτικών πόρων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (Ταμεία Προνοίας και Σύνταξης) είναι καθοριστικός στην επίτευξη του στόχου για επάρκεια του συνταξιοδοτικού συστήματος.