Πολλά εκατομμύρια ξοδεύτηκαν μέχρι σήμερα για το ΓεΣΥ, αλλά…
Τι γράφει στην Ετήσια Έκθεσή του ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας και ποιες οι απόψεις των άμεσα εμπλεκομένων

Πέρασαν 28 ολόκληρα χρόνια από την έναρξη του σχεδιασμού για εφαρμογή ενός εθνικού σχεδίου υγείας (ΓεΣΥ) κι ακόμα δεν έγινε κανένα ουσιαστικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Μάλιστα, παρά τον νέο προγραμματισμό για εφαρμογή του Σχεδίου από το 2017, εντούτοις κάτι τέτοιο φαντάζει ανέφικτο, αφού ακόμη δεν έχουν ετοιμαστεί τα νέα νομοσχέδια τόσο για την αυτονόμηση των δημοσίων νοσηλευτηρίων, που θα αποτελέσει τον προπομπό για το ΓεΣΥ, όσο και για τη σταδιακή εφαρμογή του Σχεδίου. H ψήφισή τους μάλιστα φαίνεται να είναι αδύνατη πριν από το τέλος της παρούσας Βουλής, αφού σε πέντε μήνες από σήμερα το Κοινοβούλιο θα τερματίσει τις εργασίες του και θα οδηγηθούμε στις εκλογές για ανάδειξη των νέων αντιπροσώπων των πολιτών.

Ο προγραμματισμός
Παρά το γεγονός, όμως, πως ΓεΣΥ ακούμε και ΓεΣΥ δεν βλέπουμε, το κράτος μετρά συνεχώς ζημιές. Χαρακτηριστικές επί τούτου είναι και οι επισημάνσεις του Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη στην Ετήσια Έκθεσή του για το 2014, η οποία επιδόθηκε προ μηνός στον Πρόεδρο Αναστασιάδη. Όπως αναφέρει στην Έκθεσή του ο κ. Μιχαηλίδης, σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του ΓεΣΥ, το οποίο ετοιμάστηκε το 2005, η εφαρμογή του Σχεδίου αναμενόταν να γίνει στο τέλος του 2008.

Στην έκθεση επαναξιολόγησης της πορείας του Σχεδίου, η οποία ετοιμάστηκε από το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Οικονομικών και υποβλήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο τον Φεβρουάριο 2009, η εισαγωγή του ΓεΣΥ μετατέθηκε για το 2012. Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου τον Ιούνιο 2012, όμως, η εφαρμογή του σχεδίου μετατέθηκε για τα μέσα του 2015.

Οι νέοι σχεδιασμοί
Στη βάση του αναθεωρημένου Μνημονίου του Σεπτεμβρίου 2014, επισημαίνει η Ελεγκτική Υπηρεσία, το Σχέδιο θα ετίθετο σε εφαρμογή σταδιακά σε τρεις φάσεις:
* Φάση Α: Υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας - επισκέψεις σε οικογενειακό ιατρό και παιδιάτρους (ημερ. εφαρμογής 1.7.2015).
* Φάση Β: Εισαγωγή επιπρόσθετων υπηρεσιών υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών από ιατρούς ειδικοτήτων για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη και των εξωνοσοκομειακών φαρμάκων (ημερ. εφαρμογής 1.1.2016).
* Φάση Γ: Πλήρης εφαρμογή του ΓεΣΥ, η οποία θα περιλαμβάνει, επιπρόσθετα, όλες τις υπηρεσίες δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας ιατρικής φροντίδας, εργαστηριακές και κλινικές εξετάσεις, νοσηλεία εσωτερικών ασθενών κ.ά. (ημερ. εφαρμογής 1.7.2016).

Με το αναθεωρημένο Μνημόνιο Συναντίληψης του Ιουνίου 2015, και πάλι η πλήρης εφαρμογή του ΓεΣΥ μετατέθηκε για το 2017. Σύμφωνα με το Μνημόνιο, θα έπρεπε μέχρι τις 30.6.2015 να είχε εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο το νομοσχέδιο για την αυτονόμηση των κρατικών νοσοκομείων και να κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, να ετοιμαστεί οδικός χάρτης για την αυτονόμηση και μέχρι τις 30.9.2015 να ετοιμαστεί σχέδιο αναδιάρθρωσης των κρατικών κέντρων υγείας. Παράλληλα, θα έπρεπε να είχε προχωρήσει η διαδικασία του διαγωνισμού για το μηχανογραφημένο σύστημα, η οποία επίσης παρουσιάζει μεγάλη καθυστέρηση.

Ο νέος ορίζοντας υλοποίησης
Σύμφωνα, πάντως, με τη Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας, Χριστίνα Γιαννάκη, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση, την υλοποίηση όλων των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων και τα αποτελέσματα της αναλογιστικής μελέτης (Άρθρο 3.2 του Μνημονίου όπως επικαιροποιήθηκε και εγκρίθηκε στις 11/09/2015), το ΓεΣΥ θα μπορούσε να υλοποιηθεί το συντομότερον εντός του 2017. Το Υπουργείο Υγείας προτίθεται να το υλοποιήσει σε δύο φάσεις.

* Η πρώτη φάση θα περιλαμβάνει την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, εξωτερικά ιατρεία ειδικών ιατρών, τα φάρμακα και τα κλινικά εργαστήρια.
* Η δεύτερη φάση θα περιλαμβάνει την ενδονοσοκομειακή περίθαλψη, το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων, τα ασθενοφόρα και τους άλλους επαγγελματίες υγείας.

«Από τις μέχρι σήμερα εξελίξεις φαίνεται ότι δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του ΓεΣΥ εντός των χρονοδιαγραμμάτων που τέθηκαν. Το Υπουργείο Υγείας δεν έχει σαφείς ενδείξεις πότε θα αρχίσει η υλοποίηση του ΓεΣΥ, ενώ αναμένεται από τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) να προωθήσει την ετοιμασία του λογισμικού, το οποίο αποτελεί τη βάση για τη σωστή λειτουργία του ΓεΣΥ. Μέχρι την ημερομηνία ολοκλήρωσης του ελέγχου, ο ΟΑΥ δεν είχε ακόμη τελειώσει με τον ανταγωνιστικό διάλογο και δεν είχε προκηρύξει προσφορά, ενώ κατά την τελευταία αξιολόγηση της Τρόικας για ετοιμασία επικαιροποιημένου Μνημονίου, φαίνεται να συμφωνήθηκαν αλλαγές στον χρόνο υλοποίησης», εξηγεί ο κ. Μιχαηλίδης.

Άλλες καθυστερήσεις
Παράλληλα, ο Γενικός Ελεγκτής διαπιστώνει πως «καθυστερήσεις σε σχέση με την υλοποίηση του ΓεΣΥ παρουσιάζονται και σε άλλα θέματα, όπως στον καθορισμό του ποσοστού των συνεισφορών, όπου χρειάζεται μεταξύ άλλων να γίνει διαπραγμάτευση με τους συνεισφορείς (εργοδότες και εργοδοτουμένους), στον καθορισμό των αποζημιώσεων των γιατρών και των νοσηλευτηρίων, κ.λπ. Όσον αφορά την προκήρυξη της προσφοράς από τον ΟΑΥ για το λογισμικό το οποίο αποτελεί τη βάση για τη σωστή λειτουργία του ΓεΣΥ, τα έγγραφα του διαγωνισμού έχουν ολοκληρωθεί και εκδόθηκε η πρόσκληση για υποβολή προσφορών από τους συμμετέχοντες.

Θεωρούμε εκ των ων ουκ άνευ ότι ουδεμία σύμβαση θα υπογραφτεί για το λογισμικό πριν υπάρξει απόλυτη βεβαιότητα για την εφαρμογή του ΓεΣΥ και ικανοποιητική ακρίβεια ως προς τον χρόνο εφαρμογής του. Ο ΟΑΥ σε συνεργασία με τον Υπ. Οικονομικών και το Υπ. Υγείας έχει προχωρήσει στη σύσταση τεχνικής επιτροπής, η οποία έχει επεξεργαστεί τέσσερα πιθανά σενάρια για την αναθεώρηση των εισφορών και των συμπληρωμών για το ΓεΣΥ. Αναμένεται η διαπραγμάτευσή τους με τις διάφορες κατηγορίες εισφορέων», προσθέτει.

Ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας
Παράλληλα, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης τονίζει πως η τροποποίηση της νομοθεσίας, για να καταστεί δυνατή η αυτονόμηση των κρατικών νοσηλευτηρίων, εκκρεμεί από το 2007. Το αρχικό νομοσχέδιο, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων για τροποποίηση του περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμου αρ. 89 (I) του 2001, αποσύρθηκε λόγω σοβαρών διαφωνιών μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων και ζητήθηκε όπως κατατεθεί νέο νομοσχέδιο. Το νέο νομοσχέδιο υποβλήθηκε στο Υπουργείο Υγείας τον Δεκέμβριο 2013.

«Ο Πρόεδρος του Οργανισμού μάς πληροφόρησε ότι, όσον αφορά τις καθυστερήσεις που παρουσιάζονται στην αναδιοργάνωση/αυτονόμηση των κρατικών νοσηλευτηρίων και στην κοστολόγηση των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται από τα δημόσια νοσηλευτήρια, αυτές αφορούν θέματα που δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Οργανισμού. Μας πληροφόρησε, επίσης, ότι ο Οργανισμός έχει ολοκληρώσει τη 2η φάση του Ανταγωνιστικού Διαλόγου (Απόφαση ΔΣ:3/9/2015) για το Σύστημα Πληροφορικής του ΓεΣΥ και θα καλέσει τις συμμετέχουσες εταιρείες στην υποβολή των προσφορών τους μόλις εξασφαλίσει πιστοποιητικό συμμόρφωσης από το Γενικό Λογιστήριο», προσθέτει ο Γενικός Ελεγκτής.

Δαπάνη εκατομμυρίων από ΟΑΥ
Κι ενώ ο προγραμματισμός για το ΓεΣΥ δεν προχωρεί, το κράτος συντηρεί έναν Οργανισμό που δημιουργήθηκε για την υλοποίηση του Σχεδίου, τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας.

«Όπως έχει αναφερθεί σε προηγούμενες Εκθέσεις μας, από την αρχή της λειτουργίας του Οργανισμού έχουν δαπανηθεί μεγάλα ποσά (περίπου €10,5 εκ.) για την αγορά υπηρεσιών συμβούλων για διάφορα έργα διαδικαστικού χαρακτήρα, όπως παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη στρατηγική εφαρμογής του ΓεΣΥ (€6,3 εκ.), μίσθωση υπηρεσιών για την αγορά συστήματος πληροφορικής (€1,2 εκ.), μίσθωση υπηρεσιών για την ανάπτυξη αναλογιστικού μοντέλου και υπολογισμό των δαπανών υγείας (€2,0 εκ.), ενώ σημαντικά έργα απαραίτητα για την εφαρμογή του ΓεΣΥ, όπως η αναδιοργάνωση/αυτονόμηση των κρατικών νοσηλευτηρίων και η κοστολόγηση των υπηρεσιών υγείας παραμένουν σε εκκρεμότητα», αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία και συνεχίζει:

«Ο Πρόεδρος του Οργανισμού μάς πληροφόρησε ότι οι δαπάνες κρίθηκαν αναγκαίες, ώστε ο Οργανισμός να αναπτύξει την κατάλληλη τεχνογνωσία και να είναι έτοιμος για να προχωρήσει με επιτυχία στην εφαρμογή του ΓεΣΥ».

Οι άλλοι εμπλεκόμενοι κι οι απόψεις τους
Πέραν των πιο πάνω, ο Γενικός Ελεγκτής υποδεικνύει στην Έκθεσή του πως «το Τμήμα Φορολογίας (πρώην ΤΕΠ) και το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων εξέφρασαν την άποψη ότι είναι αδύνατο ν' αντεπεξέλθουν στον επιπρόσθετο όγκο εργασίας που θα απαιτηθεί, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές στα μηχανογραφικά συστήματα και να λειτουργήσει το σύστημα αποκοπής και είσπραξης εισφορών, λόγω έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και οικονομικών πόρων. Τον Οκτώβριο 2013 υπέβαλαν στο Υπουργείο Υγείας τις ανάγκες τους για προσωπικό, ώστε ν' αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους σχετικά με το ΓεΣΥ, καθώς επίσης χρονοδιάγραμμα για την προετοιμασία τους για την είσπραξη και αποκοπή των εισφορών για το ΓεΣΥ.

Σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης για την εφαρμογή του Σχεδίου, τα εν λόγω Τμήματα θα αρχίσουν να ετοιμάζουν τα μηχανογραφικά τους συστήματα μετά την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας. Σημειώνεται ότι ετοιμάστηκε τελικό προσχέδιο των περί Γενικού Συστήματος Υγείας (Διαδικασία είσπραξης, καταβολής και παρακράτησης των εισφορών) Εσωτερικών Κανονισμών του 2013, το οποίο αναμένεται να σταλεί στον Υπουργό Υγείας για έγκριση μετά τη ψήφιση του τροποποιητικού νομοσχεδίου», αναφέρει περαιτέρω ο κ. Μιχαηλίδης.