Η προστασία των δανειοληπτών και οι ηθικοί κίνδυνοι στο επίκεντρο των συζητήσεων για την τιτλοποίηση των δανείων
Η Οικονομική Επιτροπή αναμένει διευκρινίσεις σε μια σειρά θεμάτων από τη Νομική Υπηρεσία

Προχωρεί η διαμόρφωση του κατάλληλου νομικού πλαισίου για την πακετοποίηση και την απελευθέρωση της αγοροπωλησίας δανείων από τράπεζες και άλλες εταιρείες. Στη διαδικασία της τιτλοποίησης που προωθείται, θα προβλέπεται η πακετοποίηση δανείων που έχουν χορηγηθεί σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, καθώς και η έκδοση ειδικών ομολόγων, σύμφωνα με όσα δήλωσε εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας, στη χθεσινή συνεδρίαση που πραγματοποίησε η Επιτροπή Οικονομικών. Στην εν λόγω νομοθεσία εισάγονται αυστηρές ρυθμίσεις για δάνεια κάτω του ενός εκατομμυρίου, τα οποία αποτελούν το 96% του συνόλου των δανείων στη χώρα.

Τα οφέλη
Στόχος της νέα νομοθεσίας που συζητείται είναι η δημιουργία νέων ανεξάρτητων, ειδικών εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων από τις τράπεζες, στις οποίες θα περάσει σταδιακά η κυριότητα και η διαχείριση των τιτλοποιημένων δανείων. Με τον τρόπο αυτόν, αφενός οι επισφαλείς απαιτήσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων θα περάσουν στη διαχείριση εξειδικευμένων φορέων, οι οποίοι θα υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς και νομικές διατάξεις που θα περιορίζουν τον καιροσκοπισμό, αφετέρου τα ιδρύματα θα καταφέρουν να απαλλάξουν το ενεργητικό τους από τα «επικίνδυνα στοιχεία», βελτιώνοντας λογιστικά τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και φερεγγυότητας και, κατά συνέπεια, τους ισολογισμούς τους. Παράλληλα, θα δοθεί η δυνατότητα σε κοινό και θεσμικούς να επενδύσουν πάνω στα ομόλογα που θα προκύψουν από τη διαδικασία της τιτλοποίησης. Έτσι, θα δημιουργηθεί ένα νέο πεδίο ευκαιριών για προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και η δυνατότητα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αντλούν επιπλέον χρηματοδότηση με την έκδοση των ομολόγων.

Διευκρινίσεις
Γραπτές διευκρινίσεις αναμένει η Επιτροπή Οικονομικών από τη Νομική Υπηρεσία όσον αφορά το νομοσχέδιο για την αγοραπωλησία των δανείων. Κάποια από τα μέλη της Επιτροπής τάσσονται υπέρ της άποψης ότι η ψήφιση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου θα πρέπει να περιμένει, μέχρι την κατάθεση του νομοσχεδίου για την πακετοποίηση δανείων.

Εντελώς αντίθετο με την πώληση των δανείων είναι το ΑΚΕΛ, ενώ ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ επιμένουν στην αναγκαιότητα της διασφάλισης του δικαιώματος του δανειολήπτη, να μπορεί να διαπραγματευτεί και να αγοράσει ο ίδιος το δάνειό του, με την Εκπρόσωπο του Συνδέσμου Τραπεζών να κάνει λόγο για «ηθικό κίνδυνο», με κάποιους που αποπληρώνουν τα δάνειά τους να σταματήσουν τις πληρωμές, ώστε να έχουν πεδίο διαπραγμάτευσης», με τα ΜΕΔ να εκτοξεύονται.

Η Εκπρόσωπος τόνισε ότι, αν κληθούν οι τράπεζες να εξασφαλίσουν κεφάλαια, το κόστος θα καλυφθεί από τους επενδυτές, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι τα δάνεια θα πωληθούν με προσφορές. «Οι περίπλοκες διαδικασίες θα μειώσουν τις τιμές των δανείων και θα αποτρέψουν πιθανούς επενδυτές», πρόσθεσε. Επιπλέον, έκανε σαφές ότι ο Σύνδεσμος Τραπεζών εκφράζει διαφωνίες με το νομοσχέδιο και ακόμα μεγαλύτερες διαφωνίες με συγκεκριμένους βουλευτές. Ανέφερε, επίσης, ότι τα συμβόλαια των τραπεζών με τους δανειολήπτες περιλαμβάνουν όρο για πώληση του δανείου και σχεδόν αποκλείεται να έχει περιληφθεί σε αυτά δέσμευση για μη πώληση, ενώ σε όσα συμβόλαια δεν περιλαμβάνεται ο συγκεκριμένος όρος, θα ισχύει ό,τι ισχύει με τα περισσότερα δάνεια.

Ενημέρωση από την ΚΤ
Κατά τη συζήτηση και μετά από απαίτηση βουλευτών, η εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας έδωσε λεπτομέρειες για το νομοσχέδιο που αφορά στην πακετοποίηση, το οποίο, όπως τόνισε χαρακτηριστικά, θα παρέχει εξουσίες στις εταιρείες που θα αγοράζουν δάνεια και στις τράπεζες οι οποίες θα πακετοποιούν τα δάνεια για να εκδίδουν ομόλογα, μέσω των οποίων θα γίνεται η διαδικασία της επένδυσης. Στο νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί, προβλέπεται ότι για τα δάνεια ύψους μέχρι 1 εκατομμυρίου ευρώ, η πακετοποίηση δανείων θα μπορεί να διενεργείται από αδειοδοτημένες τράπεζες και εταιρείες, ενώ οι εταιρείες που θα προβαίνουν στην πακετοποίηση θα εκδίδουν το ειδικό ομόλογο έναντι των περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται κάτω από το πακέτο δανείων (πχ ακίνητα για τα στεγαστικά) και στο οποίο θα μπορεί να επενδύσει οποιοσδήποτε.

Καθυστέρηση και ευθυνοφοβία
Στις δηλώσεις που έκανε, μετά το πέρας της συνεδρίασης της Επιτροπής, ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Πρόεδρος ΔΗΚΟ Νικόλας Παπαδόπουλος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι στόχος του ΔΗΚΟ είναι η προστασία των δανειοληπτών, αλλά και η βελτίωση των ισολογισμών των τραπεζών, εκφράζοντας παράλληλα την κατανόηση για τα προβλήματα που υπάρχουν με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ).

Ο κ. Παπαδόπουλος δήλωσε ότι οι προτάσεις του ΔΗΚΟ, που θα κατατεθούν με τη μορφή τροπολογιών, περιλαμβάνουν τη διατήρηση της δικαιοδοσίας των Κυπριακών Δικαστηρίων στα δάνεια που έχουν συναφθεί, τη μη πώληση δανείων σε εταιρείες τουρκικών συμφερόντων για την προστασία του εθνικού συμφέροντος, καθώς και την ανάγκη για διευκρινίσεις σχετικά με το όριο του ενός εκατομμυρίου και αν αυτό αφορά συνολικά ποσά ή απαίτηση μίας μόνο τράπεζας. Στις προτάσεις που θα κατατεθούν, σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, περιλαμβάνεται επίσης η διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης των δανείων που εμποδίζει τις διαδικασίες δανεισμού, τη δυνατότητα εξαγοράς (με σχετικές εκπτώσεις) του δανείου από τον ίδιο τον δανειολήπτη πριν από την αγοραπωλησία.

Ο κ. Παπαδόπουλος διαπίστωσε ότι υπάρχει «μια καθυστέρηση και μια ευθυνοφοβία» από τις τράπεζες να προχωρήσουν σε αναδιαρθρώσεις, προκειμένου τα δάνεια να καταστούν βιώσιμα. «Οι διοικήσεις των τραπεζών φοβούνται να παίρνουν τέτοιες αποφάσεις, γιατί θεωρούν ότι κάποιοι θα τους αποδώσουν ευθύνες, εάν αποδεχθούν τη μείωση οποιωνδήποτε δανείων. Φοβούνται ενδεχομένως την Κεντρική Τράπεζα, φοβούνται ίσως τις διοικήσεις των τραπεζών, ίσως να φοβούνται τους μετόχους τους, φοβούνται τη δημοσιότητα».

Αμφιβολίες για τη συνταγματικότητα
Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής, ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Γιώργος Περδίκης ανέφερε ότι είναι αναγκαίο να ξεκαθαριστεί αν υπάρχουν τυχόν αντισυνταγματικές ρήτρες στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο, καθώς, όπως είπε, και σε αυτήν τη συνεδρίαση αμφισβητήθηκε σοβαρά η συνταγματικότητα του νομοσχεδίου, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να ζητήσει τη γραπτή τοποθέτηση της Νομικής Υπηρεσίας. «Είναι πραγματικά ανησυχητικό το γεγονός ότι το Υπουργείο Οικονομικών μας ενημέρωσε ότι η γνωμάτευση της Γενικής Εισαγγελίας έγινε προφορικά. Έχουμε αμφιβολίες για τη συνταγματικότητα των άρθρων που επηρεάζουν το δίκαιο των συμβάσεων, έχουμε αμφιβολίες για τη συνταγματική ασφάλεια του νομοσχεδίου και εάν θα αμφισβητηθεί αύριο στα δικαστήρια», αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο κ. Περδίκης.

Επιπροσθέτως, ο κ. Περδίκης τόνισε την αναγκαιότητα να εισαχθούν ασφαλιστικές δικλίδες που να διασφαλίζουν τους δανειολήπτες, αλλά και η δημιουργία ενός κυβερνητικού φορέα με τη μορφή ταμείου, «που να μπορεί να αγοράσει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των μη βιώσιμων δανειοληπτών».

Παραβίαση αρχών δικαίου
Η Συμμαχία Πολιτών κατέθεσε τροπολογία, με την οποία θα προβλέπει τη διασφάλιση του δικαιώματος του δανειολήπτη, προκειμένου να έχει τον πρώτο λόγο για την εξαγορά μέσω τιτλοποίησης του δανείου που του έχει χορηγηθεί, καθώς και την τιμή στην οποία θα συμφωνηθεί η αγοροπωλησία μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η Συμμαχία, αναφέρει ότι το κυβερνητικό νομοσχέδιο που συζητείται, για την πώληση δανείων σε τρίτους, «παραβιάζει τις αρχές του δικαίου και τα δικαιώματα των δανειοληπτών οι οποίοι ενώ έχουν κάνει μια σύμβαση με μια τράπεζα, θα βρεθούν χωρίς την έγκρισή τους να χρωστούν σε άγνωστες εταιρείες, πολύ πιθανόν ελεγχόμενες από τον υπόκοσμο, και να έχουν υποθηκευμένα τα σπίτια και τις εταιρείες τους σε αυτές».

Ταυτόχρονα, γίνεται λόγος για παραχώρηση υπερεξουσιών στις τράπεζες, αφήνοντας εκτεθειμένους τους δανειολήπτες, των οποίων η ενυπόθηκη ακίνητη περιουσία, όπως αναφέρεται, «κινδυνεύει να περάσει στα χέρια των hedge funds, τα οποία καραδοκούν να τη ρευστοποιήσουν, με αποτέλεσμα να έχουμε μαζικές εκποιήσεις». Στις προτάσεις της Συμμαχίας περιλαμβάνεται η αναγκαία συγκατάθεση του δανειολήπτη γι' αγοροπωλησία του δανείου του και το κούρεμα των δανείων που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν.