Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ

Χάρης Γεωργιάδης: «Θα ήταν πράξη επικίνδυνη και ανεύθυνη, αν επιτρέπαμε ξανά τον εκτροχιασμό της οικονομίας μας»

«Πιστεύω ότι όλοι έχουμε διαπιστώσει ότι στην οικονομία δεν χωρούν ούτε οι δογματισμοί ούτε η στείρα άρνηση, ούτε και βεβαίως οι επιλογές του λαϊκισμού. Χρειαζόμαστε συνέπεια στην οικονομική πολιτική και επιλογές ευθύνης»

«Αν δεν έχουμε ωριμάσει, αν δεν έχουμε μάθει από τα λάθη μας, μια παράταση του προγράμματος γι' ακόμα λίγους μήνες δεν πρόκειται να μας σώσει»

«Δεν θεωρώ ότι η Κύπρος, με τον θετικό ρυθμό ανάπτυξης που έχει πλέον εξασφαλίσει, θα έπειθε τους εταίρους της ότι επ’ αόριστον θα πρέπει να απολαμβάνει τη δική τους στήριξη»

Θα μπορούσαμε να μιλάμε ώρες με τον Υπουργό Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη. Όσα έχει να πει δεν μας αφορούν μόνο εμάς αλλά και το μέλλον των παιδιών μας. Ο χρόνος μιας συνέντευξης με τον Υπουργό δεν μπορούσε να ήταν απεριόριστος. Σταθήκαμε, λοιπόν, στα θέματα της επικαιρότητας:

Οικονομία και ανάκαμψη, οικονομική πτυχή της λύσης του Κυπριακού, ευθύνες για λάθη και παραλείψεις, λίστα Λαγκάρντ, φυσικό αέριο και δάνεια. Πολλά δάνεια, που πρέπει να αποπληρωθούν σύντομα. Ένα από αυτά, ύψους ενός δισεκατομμυρίου, θα το πληρώσουμε σε δέκα μόλις μέρες.

Μιλώντας για περισσότερο από μια ώρα, ο Χάρης Γεωργιάδης φάνηκε αισιόδοξος ότι όλα θα πάνε καλύτερα. Δεν απέκρυψε, όμως, και πολλές ανησυχίες του, κυρίως αυτή που έχει να κάνει με νοοτροπίες που, αν δεν αλλάξουν, θα μας πάρουν πάλι πίσω χάριν της εξυπηρέτησης σκοπιμοτήτων.

Τον Υπουργό απασχολεί και το καυτό θέμα της οικονομικής πτυχής της λύσης του Κυπριακού σε ό,τι έχει σχέση με τους Τουρκοκυπρίους και την απόλυτη υποχρέωσή τους να συμμορφωθούν με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, αναφέροντας πως είναι υπέρτατη ανάγκη να τα αλλάξουν όλα, όπως κάναμε κι εμείς. Και τις τράπεζες και τις νοοτροπίες στα «δημόσια» οικονομικά και άλλα πολλά. Η συνέντευξη άρχισε όπως ήταν φυσικό με τα περί ανάκαμψης της οικονομίας…

Λελογισμένα και σταδιακά

Ο προϋπολογισμός του 2016 προβλέπει αυξημένες δαπάνες, γεγονός που αποδεικνύει ότι οδεύουμε προς οικονομική ανάπτυξη.

Δεν θα έλεγα ότι πάμε σε ανάπτυξη, επειδή προβλέπονται αυξημένες δαπάνες. Έχουμε ούτως ή άλλως πετύχει την έξοδο από την ύφεση και την επάνοδο σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Αυτό έγινε νωρίτερα και με μεγαλύτερο ρυθμό απ’ ό,τι αρχικά αναμενόταν.

Όμως, χωρίς αμφιβολία, η δημοσιονομική εξυγίανση επιτρέπει τη διαμόρφωση των δημοσιονομικών με τέτοιον τρόπο, που όχι μόνο δεν θα επιβαρύνουν πια την πορεία ανάκαμψης, αλλά, αντιθέτως, θα τη στηρίζουν.

Το γεγονός πως ενώ έχουμε έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, δεν χρειάζονται φόροι κι επιβαρύνσεις αλλά αντιθέτως υπάρχει κάποιο περιθώριο γι’ αυξημένες πρωτογενείς δαπάνες, κυρίως αναπτυξιακές, σίγουρα υποστηρίζει την πορεία ανάκαμψης της κυπριακής οικονομίας.

Να αναμένουμε κάποιες ελαφρύνσεις;

Ναι, σταδιακά και λελογισμένα, όπως ήδη έχουμε αρχίσει να πράττουμε. Να σας θυμίσω πως πρόσφατα ετοιμάστηκε κι έχει στο μεγαλύτερο μέρος της εγκριθεί η φορολογική μεταρρύθμιση, με σειρά στοχευόμενων φορολογικών κινήτρων και ελαφρύνσεων, με στόχο την ενθάρρυνση των νέων επενδύσεων, της νέας οικονομικής δραστηριότητας. Περιλαμβάνει, επίσης, φορολογικές ελαφρύνσεις για τον τομέα των ακινήτων, ο οποίος είχε πληγεί ίσως περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον.

Επιπρόσθετα, πρόσφατα, με τον ίδιο προσεκτικό και λελογισμένο τρόπο, εισηγηθήκαμε αυξημένη έκπτωση στον φόρο ακίνητης ιδιοκτησίας. Με αυτόν τον τρόπο, τον λελογισμένο και προσεκτικό, όχι μόνο δεν θα επιβαρύνουμε τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, αλλά θα προσπαθήσουμε να περιορίσουμε το βάρος το οποίο επωμίζονται.

Οι ελαφρύνσεις, όμως, που έχουν εγκριθεί αφορούν κυρίως σε επιχειρήσεις. Προτίθεστε να προσφέρετε κάποιες ελαφρύνσεις στα νοικοκυριά;

Δεν συμφωνώ ότι οι ελαφρύνσεις αφορούν μόνο επιχειρήσεις. Η φορολογία της ακίνητης περιουσίας πληρώνεται και από πολίτες, καθώς και οι μεταβιβάσεις στον τομέα ακινήτων. Θεωρώ, όμως, ότι η ενθάρρυνση των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας είναι μια ορθή προσέγγιση, επειδή μέσα από την ενθάρρυνση αυτή θα ενισχυθεί ο θετικός κύκλος ανάκαμψη-ανάπτυξη-αυξημένα έσοδα στο κράτος. Ο κύκλος αυτός έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργείται περιθώριο για νέες ελαφρύνσεις, που με τη σειρά τους θα ενθαρρύνουν περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα κ.ά. Εκτιμώ πως έχουμε φτάσει σε ένα σημείο, το οποίο μας επιτρέπει να τερματίσουμε τον φαύλο κύκλο των ελλειμμάτων, των επιβαρύνσεων, των μέτρων και της ύφεσης, και να δημιουργήσουμε ένα θετικό κύκλο ανάπτυξης, εξυγίανσης, δημιουργίας ευκαιριών και περιορισμού τελικά των επιβαρύνσεων.

Η οικονομία πάει καλύτερα

Μας λέτε, λοιπόν, πως πάμε καλά. Η αντιπολίτευση λέει ότι είναι οι αριθμοί που ευημερούν και όχι οι άνθρωποι, και κατά κάποιον τρόπο έτσι έχουν τα πράγματα.

Πρώτον, να πω ότι δεν θεωρώ ότι η οικονομία πάει καλά. Η κυπριακή οικονομία πάει καλύτερα και υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά, που καταδεικνύει και επιβεβαιώνει ότι έχουμε ακόμα δρόμο να διανύσουμε. Από τη μια επιβεβαιώνεται ότι βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο μέσα από τη βελτίωση των δεδομένων, αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο σημείο εκείνο που θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει καλή την κατάσταση της οικονομίας.

Σίγουρα κάποιος συμπολίτης μας που εξακολουθεί να είναι χωρίς δουλειά, δεν έχει διαπιστώσει βελτίωση στα δικά του δεδομένα. Το γεγονός, όμως, ότι η οικονομία συνολικά έχει επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, δεν συρρικνώνεται αλλά μεγεθύνεται, σίγουρα συνεπάγεται όφελος, σίγουρα είναι καλύτερη η κατάσταση σε σχέση με όσους δραστηριοποιούνται σε τομείς που δεν έχουν ιδιαίτερα επηρεαστεί από την κρίση, αλλά αντιθέτως διατηρούν τη δυναμική τους.

Ποιοι είναι αυτοί οι τομείς που δεν επηρεάστηκαν;

Θα κατονομάσω τρεις: Υπηρεσίες, τουρισμός, ναυτιλία. Σε αυτούς τους τρεις τομείς οφείλεται ουσιαστικά η αρχική ανάκαμψη. Χαρακτηριστικά να αναφέρω ότι αυτήν την εβδομάδα φιλοξενούσαμε στην Κύπρο τους φορείς της εμπορικής ναυτιλίας, που είναι ένας τομέας στον οποίο δεν έχουν χαθεί θέσεις εργασίας, αντιθέτως, δημιουργούνται νέες ευκαιρίες και νέες θέσεις απασχόλησης. Χωρίς αμφιβολία, όμως, για να φτάσουμε στο σημείο που η βελτιωμένη προοπτική θα αγγίξει και τον τελευταίο πολίτη, χρειάζονται πολύ περισσότερα από δύο τρίμηνα θετικού ρυθμού ανάπτυξης.

Να σας θυμίσω ότι η κυπριακή οικονομία ήταν σε ύφεση για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια. Συνεπώς, επαναλαμβάνω, είμαστε στον σωστό δρόμο, ακολουθούμε πορεία διόρθωσης, τα πράγματα βελτιώνονται, όμως έχουμε δρόμο να διανύσουμε. Γι’ αυτό, φορτικά επιμένω ότι η προσπάθεια δεν μπορεί ούτε να χαλαρώσει, ούτε να υπάρξει επαναφορά σε εκείνες τις νοοτροπίες, τις πρακτικές και τις πολιτικές που ευθύνονται για τον εκτροχιασμό της οικονομίας.

Επιμήκυνση του μνημονίου

Σας είχαμε όλοι στο στόχαστρο, γιατί ως Υπουργός Οικονομικών παίρνατε όλες τις σκληρές αποφάσεις. Εσείς διαπραγματευόσασταν με την Τρόικα και φωνάζαμε όλοι εναντίον σας ότι υποκύπτατε στις απαιτήσεις της, ότι δεν είχατε αντιστάσεις κλπ. Όμως, η πολιτική που ακολουθήσατε φαίνεται ότι μας βγάζει από το μνημόνιο, τον Μάρτη του 2016. Δεδομένων όσων μας είπατε πιο πριν, συμφωνείτε με αυτούς που λένε πως καλό θα ήταν να μέναμε λίγο ακόμα εντός μνημονίου, μέχρι να «συνετισθούμε» εντελώς;

Όχι! Δεν θα ωφελήσει μια παράταση της υπαγωγής μας σε πρόγραμμα γι’ άλλους έξι ή 12 μήνες. Αυτό που οπωσδήποτε όμως χρειάζεται είναι η συναίσθηση πλέον της δικής μας ευθύνης, να καθορίσουμε και να διασφαλίσουμε την αναπτυξιακή προοπτική της πατρίδας μας. Δεν θεωρώ ότι ένα υπεύθυνο κράτος και μια υπεύθυνη κοινωνία χρειάζεται έλεγχο και κηδεμονία για να πάει μπροστά.

Λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος κατέστησαν αναπόφευκτη την υπαγωγή μας σε πρόγραμμα. Θεωρώ ότι είναι πλέον δική μας ευθύνη, πολιτικών αλλά και πολιτών, να διασφαλίσουμε ότι δεν θα επαναληφθούν ποτέ τα λάθη και οι παραλείψεις του πρόσφατου παρελθόντος. Ότι με συνέπεια, ορθολογισμό και αποφασιστικότητα θα συνεχίσουμε, και μετά την επικείμενη λήξη του μνημονίου, την πολιτική των μεταρρυθμίσεων, της εξυγίανσης, της σταθεροποίησης και των αλλαγών που έχει φέρει χειροπιαστά αποτελέσματα, διαψεύδοντας κατ’ επανάληψιν όσους απαντούσαν με λαϊκίστικες αναφορές και επιλογές άρνησης.

Αν δεν έχουμε ωριμάσει μετά από όσα πάθαμε…

Θεωρείτε, όμως, ότι οι πολιτικοί μας, κατ' αρχήν, έχουν ωριμάσει τόσο ώστε να τηρήσουν και να μείνουν στην πορεία συμμόρφωσης, στην οποία έχουμε μπει λόγω μνημονίου;

Αν δεν έχουμε ωριμάσει, αν δεν έχουμε μάθει από τα λάθη μας, μια παράταση του προγράμματος γι' ακόμα λίγους μήνες δεν πρόκειται να μας σώσει. Θέλω, όμως, να είμαι αισιόδοξος και θέλω να πιστεύω ότι όλοι έχουμε διαπιστώσει ότι στην οικονομία δεν χωρούν ούτε οι δογματισμοί ούτε η στείρα άρνηση, ούτε και βεβαίως οι επιλογές του λαϊκισμού. Χρειαζόμαστε συνέπεια στην οικονομική πολιτική και επιλογές ευθύνης. Θέλω να πω το εξής σε σχέση με την παράταση. Η υπαγωγή μιας χώρας σε πρόγραμμα δεν εξαρτάται από την ίδια.

Πρέπει να υπάρχει και διάθεση εκ μέρους των υπολοίπων κρατών-μελών να συνεχίσουν να προσφέρουν αυτήν την ειδική στήριξη σε έναν εταίρο τους στην Ε.Ε. Δεν θεωρώ ότι η Κύπρος, με τον θετικό ρυθμό ανάπτυξης που έχει πλέον εξασφαλίσει, την εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών που έχει πετύχει, την επανάκτηση της εμπιστοσύνης και τη σταθεροποίηση της οικονομίας, θα έπειθε τους εταίρους της ότι επ’ αόριστον θα πρέπει να απολαμβάνει τη δική τους στήριξη. Το πρόγραμμα είχε συγκεκριμένο σκοπό και καθορισμένη διάρκεια, και θα ήταν πράξη επικίνδυνη και ανεύθυνη αν επιτρέπαμε ξανά τον εκτροχιασμό της οικονομίας μας, που θα καθιστούσε αναπόφευκτο ένα δεύτερο πρόγραμμα στήριξης.

Ελπίζω ότι μάθαμε…

Έστω, όμως, ότι η φιλοσοφία του Υπουργού Οικονομικών κινείται εντός της πορείας την οποία μας περιγράψατε, της ευθύνης, της σύνεσης και της συμμόρφωσης. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, αν μπορώ να τη χαρακτηρίσω έτσι, μπορεί να τα ανατρέψει όλα…

Ελπίζω πως όχι. Θα ήταν εγκληματικό και ανεύθυνο αν διακυβεύαμε χάριν άλλων σκοπιμοτήτων αυτήν την πορεία -που δεν ήταν δική μου προσωπική, αλλά πρώτα και κύρια ήταν μια πορεία την οποία ακολούθησαν οι πολίτες αλλά και οι επιχειρήσεις, με πολλούς κόπους και θυσίες. Δεν θα ήμουν ειλικρινής αν έλεγα πως δεν ανησυχώ, αλλά θέλω να πιστεύω ότι η οδός της ευθύνης θα επικρατήσει. Πρέπει να πω ότι σ’ αυτήν την προσπάθεια σημαντικός πρέπει να είναι και ο ρόλος των Μέσων Ενημέρωσης. Θα πρέπει να ελέγχουν, να κρίνουν με αυστηρότητα και να ενημερώνουν την κοινή γνώμη γι’ ανεύθυνες και επικίνδυνες συμπεριφορές, σε σχέση ειδικότερα με την οικονομική πολιτική.

Η οικονομία της λύσης

Η οικονομία μας, λοιπόν, πάει καλύτερα. Ταυτόχρονα γίνονται συνομιλίες για λύση του Κυπριακού και οι πολίτες ανησυχούν για την οικονομική πτυχή αυτής της λύσης. Πρέπει να γίνουν κοσμογονικές αλλαγές στην Κύπρο σε σχέση και με τη δομή του κράτους και με την οικονομική πολιτική, αλλά και τα χρήματα που θα χρειαστούν για να είναι βιώσιμη η όποια λύση. Πού θα βρεθούν όλα αυτά τα κεφάλαια που θα στηρίξουν τη λύση; Πώς θα σταθεί η λαβωμένη κυπριακή οικονομία, η οποία μετρά και θα μετρά για πολύ ακόμη τις βαθιές πληγές της κρίσης;

Θεωρώ ότι η μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας ανέκαθεν επιθυμούσε και επιθυμεί και σήμερα λύση του Κυπριακού. Να πω, επίσης, ότι οι πρωταρχικοί λόγοι που συνηγορούν υπέρ της επίλυσης του κυπριακού προβλήματος δεν είναι οικονομικοί, αλλά λόγοι που σχετίζονται με την εθνική επιβίωση και την ασφάλειά μας σ’ αυτό το νησί. Παρ' όλ' αυτά, συμφωνώ ότι οι οικονομικές παράμετροι της λύσης είναι εξαιρετικά σημαντικές. Είμαι πεπεισμένος πως θα υπάρξει μια τεράστια αναπτυξιακή δυναμική μέσα από την επίλυση και την ομαλοποίηση των σχέσεων με την Τουρκία, αλλά υπάρχουν βέβαια ξεκάθαροι όροι και προϋποθέσεις που πρέπει να διασφαλιστούν, για να αποτραπεί οποιοσδήποτε κίνδυνος που θα διακύβευε αυτήν την τεράστια αναπτυξιακή προοπτική.

Η Κύπρος είναι κράτος-μέλος της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, και θα συνεχίσει να είναι και μετά την ομοσπονδιακή επανένωσή της. Είναι συνεπώς απαραίτητη και ξεκάθαρη προϋπόθεση ότι οι δομές και οι διαδικασίες μιας επανενωμένης Κύπρου θα συνάδουν απόλυτα με τις υποχρεώσεις ενός κράτους-μέλους της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης.

Εκ των ων ουκ άνευ η συμμόρφωση των Τ/κυπρίων. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

Σημαίνει αυστηρή και δεσμευτική εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης, με τρόπο που να αποτρέπουν και να απαγορεύουν την ανεύθυνη και αλόγιστη δημιουργία ελλειμμάτων, είτε σε επίπεδο Ομοσπονδιακής Αρχής, είτε σε επίπεδο πολιτειακών Αρχών. Εξίσου αυτονόητη προϋπόθεση είναι ο έλεγχος και η υπαγωγή του τραπεζικού συστήματος που σήμερα λειτουργεί στις κατεχόμενες περιοχές, στους επίσης πολύ αυστηρούς κανόνες του ευρωσυστήματος. Περιγράφω τη διασφάλιση, ότι το πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωζώνης θα εφαρμόζεται αποτελεσματικά στην ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία.

Να θεωρήσουμε ότι είναι εκ των ων ουκ άνευ η τήρηση των κανόνων της Ε.Ε., της Ευρωζώνης και της ΕΚΤ στο σύνολο της Κύπρου. Για τα πρακτικά θέματα όμως, όπως αποζημιώσεις, ανοικοδομήσεις κλπ. πού θα βρεθούν τα χρήματα;

Η οικονομική δραστηριότητα θα είναι τέτοια, που θα προσελκύσει σημαντική χρηματοδότηση, χωρίς κατ’ ανάγκην αυτό να σημαίνει πως θα είναι χρηματοδότηση που θα επιβαρύνει τον δημόσιο τομέα. Η αναθέρμανση της οικονομικής και επενδυτικής δραστηριότητας θα αποκτήσει μια δική της δυναμική. Παρ' όλ' αυτά, όλες οι ενδεχόμενες ρυθμίσεις, για παράδειγμα ενός συστήματος αποζημιώσεων, το οποίο πρέπει να πω ότι δεν έχει μέχρι σήμερα επαρκώς συζητηθεί και προσδιορισθεί, θα πρέπει να σχεδιασθούν με πολύ προσεκτικό τρόπο.

Είναι γι’ αυτό που ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε βγήκε σε αναζήτηση χρηματοδοτών;

Δεν μπορώ να σχολιάσω ή να επιβεβαιώσω. Θα είναι μια σημαντική προσπάθεια, όμως δεν θα καλλιεργούσα υπέρμετρες προσδοκίες. Πολύ περισσότερο θα με απασχολούσε η διασφάλιση πως οι δομές και οι διαδικασίες του κράτους και της οικονομίας δεν θα υπονομεύσουν, αλλά αντίθετα θα στηρίξουν την πάρα πολύ σημαντική αναπτυξιακή προοπτική που θα δημιουργηθεί.

(Αύριο το δεύτερο μέρος)