ΛΗΓΟΥΝ ΟΜΟΛΟΓΑ 7,5 ΔΙΣ ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ

Την 1η Νοεμβρίου πρέπει να πληρώσουμε 863 εκατομμύρια ευρώ εξωτερικό δανεισμό

Στις 2 Φεβρουαρίου 2010, ο τότε Υπουργός Οικονομικών, Χαρίλαος Σταυράκης, είχε εξαγγείλει την επιτυχή έκδοση αξιογράφων ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ και είχε πει ότι η γεωγραφική κατανομή της ζήτησης ήταν 65% από ξένους επενδυτές και 35% από ντόπιους

Από τα στατιστικά στοιχεία του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, τα οποία δημοσιεύθηκαν τον περασμένο μήνα και αναφέρονται στο δημόσιο χρέος της Κύπρου μέχρι τις 30 Ιουνίου 2015, φαίνεται ότι για φέτος έχουμε σχεδόν «τελειώσει» με την αποπληρωμή δανείων

Δημόσιο χρέος, το οποίο σε πραγματικούς αριθμούς ανέρχεται στα 18,9 δισεκατομμύρια ευρώ, το οποίο για φέτος, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, αναμένεται να φτάσει το 105% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, έχει στους ώμους της η Κύπρος. Τα δάνεια, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, φέρουν επιτόκιο από 4,50% μέχρι και 6,60%. Το μεγαλύτερο εσωτερικό δάνειο, το οποίο έχει ημερομηνία λήξης τον Ιούλιο του 2019, ανέρχεται σε 693,3 εκατομμύρια και φέρει επιτόκιο 4,50%.

Τα δάνεια με επιτόκια από 6% μέχρι 6,60% είναι ευτυχώς «μικρά» και κυμαίνονται από 7 μέχρι και 99,5 εκατομμύρια ευρώ. Το μεγαλύτερο εξωτερικό δάνειο ανέρχεται στα 863 εκατομμύρια ευρώ και πρέπει να πληρωθεί πολύ σύντομα. Την 1η Νοεμβρίου 2015. Είναι πενταετές και συνήφθη την 1η Νοεμβρίου 2010, επί Χαρίλαου Σταυράκη. Την ίδια χρονιά, και συγκεκριμένα στις 3 Φεβρουαρίου 2010, ο ίδιος Υπουργός Οικονομικών είχε δανεισθεί άλλα 786 εκατομμύρια ευρώ από τη διεθνή αγορά. Και οι δύο εκδόσεις ήταν της τάξης του ενός δισεκατομμυρίου η καθεμιά αλλά μέρος τους είχε αγορασθεί από ντόπιους επενδυτές, όπως για παράδειγμα το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Μας έμειναν τρία για φέτος

Από τα στατιστικά στοιχεία του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, τα οποία δημοσιεύθηκαν τον περασμένο μήνα και αναφέρονται στο δημόσιο χρέος της Κύπρου μέχρι τις 30 Ιουνίου 2015, φαίνεται ότι για φέτος έχουμε σχεδόν «τελειώσει» με την αποπληρωμή δανείων. Έμειναν μόνο τρία: Δύο, που αποτελούν εσωτερικό δανεισμό αφού αφορούν εγχώρια χρεόγραφα κι ένα ευρωπαϊκό, συνολικού ύψους 889,5 εκατομμυρίων.

Τα δύο εσωτερικά δάνεια είναι ένα δεκαετές, το οποίο λήγει στις 30 τρέχοντος μηνός και είναι ύψους 17,6 εκατομμυρίων. Το δεύτερο είναι επίσης δεκαετές και μικρό, μόλις 8,9 εκατομμύρια, και λήγει στις 2 Δεκεμβρίου 2015. Και τα δύο έχουν επιτόκιο 4,75%. Το τρίτο και μεγαλύτερο αφορά σε πενταετές ευρωπαϊκό μεσοπρόθεσμο χρεόγραφο και λήγει την 1η Νοεμβρίου. Είναι ύψους 863 εκατομμυρίων και φέρει επιτόκιο της τάξης του 3,75%. (Σ.Σ. Για το ιστορικό αυτού του δανεισμού, γράφουμε πιο κάτω).

Γολγοθάς το 2019 και το 2020

Ο Γολγοθάς της Κύπρου συνεχίζεται και το 2016 και κορυφώνεται το 2019, χρονιά κατά την οποία θα πρέπει να αποπληρώσουμε δάνεια τα οποία ξεπερνούν το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ. Το 2016, και χωρίς τη «βοήθεια» των δανειστών μας, αφού το μνημόνιο τελειώνει στις 30 Μαρτίου 2016, θα πρέπει να αποπληρώσουμε δάνεια ύψους 355,5 εκατομμυρίων, τα οποία στην πλειοψηφία τους φέρουν επιτόκιο από 4,50% μέχρι και 6,60%. Να αναφέρουμε ότι το δάνειο με το υψηλό επιτόκιο των 6,60% είναι 15ετές, ανέρχεται στα 6,9 εκατομμύρια και λήγει στις 26 Οκτωβρίου 2016.

Το 2017 οι υποχρεώσεις της Κύπρου ανέρχονται στα 283,5 εκατομμύρια και είναι επιβαρυμένες με επιτόκια από 4,50% μέχρι και 5,60%.

Πάνω από 1,5 δις το 2019

Το 2019, όπως προαναφέραμε, λήγουν χρεόγραφα εσωτερικού και εξωτερικού, ύψους 1,53 δις. Το εξωτερικό αξιόγραφο είναι ύψους 750 εκατομμυρίων και λήγει στις 25 Ιουνίου της χρονιάς αυτής. Φέρει επιτόκιο 4,75%

Τα εσωτερικά αξιόγραφα είναι ύψους 789,7 εκατομμυρίων, με το μεγαλύτερο να ανέρχεται σε 693,3 εκατομμύρια, επιβαρυμένο με επιτόκιο 4,50%. Λήγει την αμέσως επόμενη μέρα του μεγάλου εξωτερικού αξιογράφου, δηλαδή στις 26 Ιουνίου 2019. Έτσι, η Κύπρος θα πρέπει μέσα σε δύο μέρες να αποπληρώσει ή να αναχρηματοδοτήσει, αν το επιτύχει, δάνεια ύψους 1,4 δις.

Και 1,06 δις το 2020

Κάπως «καλύτερη» θα είναι η κατάσταση το 2020, αφού τα αξιόγραφα εσωτερικού και εξωτερικού που θα λήξουν ανέρχονται στο 1,06 δις. Τα 786 εκατομμύρια αποτελούν εξωτερικό δανεισμό, που έγινε στις 3 Φεβρουαρίου 2010 και φέρουν επιτόκιο 4,6%.

Οι «επιτυχίες» του Χαρίλαου Σταυράκη

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις 2 Φεβρουαρίου 2010 ο τότε Υπουργός Οικονομικών Χαρίλαος Σταυράκης είχε εξαγγείλει την επιτυχή έκδοση αξιογράφων ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ και είχε πει ότι η γεωγραφική κατανομή της ζήτησης ήταν 65% από ξένους επενδυτές και 35% από ντόπιους. Ο πρώην Υπουργός είχε δηλώσει με ικανοποίηση ότι με το 1 δις της έκδοσης εκείνης η Κυβέρνηση θα κάλυπτε όλες τις ανάγκες της μέχρι και τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς.

Γνώριζε καλά τι έλεγε. Την 1η Νοεμβρίου η Κύπρος πήρε δάνειο άλλο ένα δισεκατομμύριο, με τα 863 εκατομμύρια να προέρχονται από τη διεθνή αγορά. Πρόκειται για το δάνειο που θα πληρώσουμε σε λίγες μέρες, την 1η Νοεμβρίου 2015, όπως γράψαμε πιο πάνω. Ο Χαρίλαος Σταυράκης είχε χαρακτηρίσει μεγάλη επιτυχία και εκείνον τον δανεισμό, στηριζόμενος στο «εξαιρετικά ανταγωνιστικό», όπως το είχε χαρακτηρίσει, επιτόκιο του 3,84%, συγκρίνοντας με τα προηγούμενα επιτόκια με τα οποία είχε δανειστεί η Κυπριακή Δημοκρατία έξι μήνες πριν, τον Φεβρουάριο του 2010 δηλαδή, που ήταν της τάξης του 4,7%.

Τα χρεόγραφα του Νιόβρη του 2010 είχαν αγοράσει, μεταξύ άλλων, όπως είχε αποκαλύψει ο τότε Υπουργός, μια τεράστια γερμανική ασφαλιστική εταιρεία, η οποία επένδυσε 170 εκατομμύρια ευρώ, κι ένας Γερμανός επενδυτής, ο οποίος κάλυψε το 17% της έκδοσης. Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε για να ανακοινώσει την επιτυχία του δανεισμού του Νιόβρη του 2010, και όταν ρωτήθηκε γιατί η Κύπρος χρειάσθηκε δυο δισεκατομμύρια δανεικά μέσα σε λίγους μόνο μήνες, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών είχε απαντήσει ότι θα εκαλύπτοντο όλες οι μεσοπρόθεσμες ανάγκες της Κύπρου για τους επόμενους δώδεκα μήνες.

Χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής

Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, η μέση σταθμική διάρκεια του δημόσιου χρέους της Κύπρου είναι οκτώ χρόνια.

«Αν και κατά μέσο όρο», σημειώνεται, «η διάρκεια του χρέους είναι πολύ ικανοποιητική, ένα σημαντικό μερίδιο του χρέους (περίπου 40%) λήγει εντός πέντε ετών με τα έτη 2019- 2020 να παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα συσσωρευμένα ποσά αποπληρωμών. Όπως και στο παρελθόν, οι μεγαλύτερες λήξεις πηγάζουν από τα ομόλογα ΕΜΤΝ. Το μακρύτερο σημείο λήξεως του δημόσιου χρέους βρίσκεται στο έτος 2039».

Και το ρωσικό δάνειο

Στην έκθεση αναφέρεται, επίσης, ότι τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου του 2013 έχουν χρόνο αποπληρωμής μεταξύ 2017 και 2024. Τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας έχουν μέση διάρκεια 15 έτη και οι δόσεις που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα λήγουν μεταξύ 2025- 2031. Με βάση τους αναθεωρημένους όρους, το διακρατικό δάνειο από τη Ρωσική Ομοσπονδία ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο είχε συνάψει η κυβέρνηση Χριστόφια το 2011, αποπληρώνεται σε ισόποσα ποσά μεταξύ των ετών 2018-2021.

Σύνθεση χρέους ανά αρχική διάρκεια

Το βραχυπρόθεσμο χρέος, δηλαδή εκδοθέν χρέος με αρχική διάρκεια έως 12 μηνών, έχει μειωθεί σημαντικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Το μεγαλύτερο μέρος του δανεισμού αυτού γινόταν ιστορικά από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, γεγονός που ουσιαστικά δεν περιείχε κίνδυνο αναχρηματοδότησης. Όταν το 2002 καταργήθηκε ο δανεισμός από την Κεντρική Τράπεζα, όλες οι εκκρεμείς υποχρεώσεις μετατράπηκαν σε ένα μακροπρόθεσμο δάνειο διάρκειας τριάντα ετών, σταθερού επιτοκίου 3%, το οποίο αυτόματα μείωσε το ποσοστό βραχυπρόθεσμου χρέους στο σύνολο του χρέους από 40% το 2001 στο 15% το 2002.

Η στήριξη της Λαϊκής

Μετά το 2005, το βραχυπρόθεσμο χρέος παρέμεινε κάτω του 10% του συνολικού χρέους. Τα τελευταία δύο χρόνια το μερίδιο του βραχυπρόθεσμου χρέους παρέμεινε κάτω του 4%. Σημειώνεται ότι η στήριξη στη Λαϊκή Τράπεζα το 2012 δόθηκε μέσω ομολόγου μονοετούς διάρκειας, με δυνατότητα αυτόματης ανανέωσης ώστε να λήγει το αργότερο το 2017. Έτσι το χρέος αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως μεσοπρόθεσμη υποχρέωση, και δεν συγκαταλέγεται στην έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, ως βραχυπρόθεσμο.

Μετά τη μεταφορά της Λαϊκής Τράπεζας στην Τράπεζα Κύπρου το ομόλογο ανήκει στα στοιχεία ενεργητικού της τελευταίας.

Άμεσοι οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησης 7,5 δις

Τέλος, η έκθεση του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους αναφέρει και τα εξής:

«Το χρέος που λήγει εντός πέντε ετών παρουσιάζει άμεσους κινδύνους αναχρηματοδότησης με περίπου 7,5 δις ευρώ να λήγουν εντός της περιόδου αυτής. Συγκεκριμένα έτη έχουν λήξεις που ξεπερνούν τα 2 δις ευρώ έκαστο. Αναγνωρίζοντας ότι ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης είναι το μεγαλύτερο μειονέκτημα του χαρτοφυλακίου χρέους, η βελτίωση της δομής αναχρηματοδότησης βρίσκεται στο επίκεντρο της Μεσοπρόθεσμης Στρατηγικής Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους 2015-2019. Τέλος, η μέση εναπομένουσα διάρκεια του χρέους δείχνει τον μέσο κίνδυνο αναχρηματοδότησης για ολόκληρο το δημόσιο χρέος. Ο δείκτης αυτός έμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος το 2014 στα 8 χρόνια, από 7,9 χρόνια στο τέλος του 2013».

Στην έκτη θέση του Παγκόσμιου Άτλαντα η Κύπρος

Έχοντας δάνεια όπως αυτά περιγράφονται στο δημοσίευμά μας, η Κύπρος έχει καταταγεί στην έκτη πιο επικίνδυνη θέση διεθνώς του Παγκοσμίου Άτλαντα, τον οποίο δημοσιοποίησε η Τράπεζα της Αμερικής (Bank of America), πριν από τρεις περίπου εβδομάδες. Ο Άτλας περιλαμβάνει τις χώρες που διατρέχουν τα υψηλότερα ρίσκα από οικονομικής πλευράς. Με βάση τον Άτλαντα, πρώτη πιο επικίνδυνη χώρα από άποψη εθνικού χρέους είναι η Βενεζουέλα με τον κίνδυνο χρεοκοπίας στις 5.000 μονάδες βάσης. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Ελλάδα με περίπου 2.300 μονάδες βάσης και ακολουθούν η Ουκρανία, το Πακιστάν, η Αίγυπτος και Κύπρος.

Η πιο ασφαλής χώρα από άποψη χρέους είναι η Γερμανία με σχεδόν μηδενικό ποσοστό, η Ελβετία, η Σουηδία, οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Γαλλία, ενώ η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, η Κίνα, βρίσκεται λίγο κάτω από τη μέση της κατάταξης, κλίνοντας προς τις πιο ασφαλείς. Ο χάρτης χρησιμοποιεί τις τιμές των CDS (ασφάλιστρα έναντι κινδύνου χρεοκοπίας), τα οποία ουσιαστικά είναι παράγωγα που αποζημιώνουν σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής των χρεών - περίπτωση που οδηγεί και στη χρεοκοπία του οφειλέτη.

Όπως συμβαίνει με οποιοδήποτε άλλο προϊόν εξασφάλισης, όσο πιο ακριβό είναι ένα δάνειο, τόσο πιο μεγάλος είναι ο κίνδυνος τον οποίο αναλαμβάνει ένας επενδυτής. Ενδιαφέρον έχουν και οι θέσεις της Ισπανίας και της Ιρλανδίας. Οι δυο χώρες, που «χτυπήθηκαν» σκληρά από την παγκόσμια κρίση, έχουν σημειώσει τεράστια πρόοδο και δεν ανήκουν στις ομάδες «υψηλού κινδύνου». Έχουν μάλιστα χαμηλότερα CDS από Ιταλία και Πορτογαλία.

Τι σημαίνει δημόσιο χρέος

Το δημόσιο χρέος μιας χώρας, με βάση τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, ορίζεται ως το ακαθάριστο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης στην ονομαστική του αξία, και ενοποιημένο εντός των διαφόρων υποτομέων της Γενικής Κυβέρνησης. Στην περίπτωση της Κύπρου οι υποτομείς της Γενικής Κυβέρνησης είναι η κεντρική κυβέρνηση, οι τοπικές Αρχές και το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.