Τι πρέπει να κάνει η Αθήνα για να μπορέσει να λάβει το δάνειο από τον ESM
Αυξήσεις στον ΦΠΑ, προώθηση των πρώτων μέτρων για το συνταξιοδοτικό και η ανεξαρτητοποίηση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής περιλαμβάνονται στα άμεσα μέτρα που καλείται να λάβει η Ελλάδα

Ένα επώδυνο και σκληρότατο πακέτο μέτρων, το οποίο η ελληνική κυβέρνηση οφείλει άμεσα να αρχίσει να θεσμοθετεί, προβλέπει το κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής, που ολοκληρώθηκε μετά από 17 ώρες, χθες το μεσημέρι. Στο κείμενο περιλαμβάνονται οι προαπαιτούμενες δράσεις, το τι μέλλει γενέσθαι με το νέο ταμείο ιδιωτικοποιήσεων, το πώς θα εξελιχθεί η σχέση της Ελλάδας με το ΔΝΤ, αλλά και το τι θα ισχύσει για τις τράπεζες.

Περιλαμβάνονται, επίσης, σκληρές μεταρρυθμίσεις στον Δημόσιο Τομέα και τα εργασιακά ζητήματα, ενώ αναμένεται πλήρης αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος της χώρας. Παράλληλα ανοίγει ο χορός, με εντατικούς ρυθμούς μάλιστα, των ιδιωτικοποιήσεων. Κεφαλαιώδους σημασίας θεωρείται, όμως, το γεγονός ότι παραμένει εντός Ελλάδας και σε ελληνικά χέρια, αλλά με επίβλεψη των Ευρωπαίων, το ειδικό ταμείο στο οποίο θα υποθηκευθούν περιουσιακά στοιχεία του ελληνικού δημοσίου ύψους πενήντα δισεκατομμυρίων ευρώ (βλ. σελίδα 3).

Το κείμενο συμπερασμάτων
Σύμφωνα με το κείμενο, όπως αυτό δόθηκε χθες στη δημοσιότητα και στα ελληνικά, η Σύνοδος Κορυφής τονίζει την κρίσιμη ανάγκη να οικοδομηθεί εκ νέου (rebuild) σχέση εμπιστοσύνης με τις ελληνικές Αρχές ως προαπαιτούμενο για πιθανή μελλοντική συμφωνία για νέο πρόγραμμα του ESM. «Σε αυτό το πλαίσιο η ανάληψη ιδίας ευθύνης από τις ελληνικές Αρχές είναι κλειδί, τις δε δεσμεύσεις πολιτικής πρέπει να ακολουθήσει η επιτυχής εφαρμογή τους. Κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ που ζητά οικονομική βοήθεια από τον ESM αναμένεται να απευθύνει, όπου είναι δυνατόν, αντίστοιχο αίτημα και στο ΔΝΤ. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση, ώστε το Γιούρογκρουπ να συμφωνήσει σε ένα νέο πρόγραμμα του ESM. Γι’ αυτό η Ελλάδα θα ζητήσει να συνεχιστεί η υποστήριξη του ΔΝΤ (παρακολούθηση και χρηματοδότηση) από τον Μάρτιο του 2016», προστίθεται.

Τα μέτρα που πρέπει να ψηφιστούν αμέσως
Δεδομένης, λοιπόν, της ανάγκης να οικοδομηθεί εκ νέου η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ Αθήνας και εταίρων, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει στη θέσπιση, χωρίς χρονοτριβή και μέχρι αύριο, των εξής μέτρων:
*Τα μέτρα για τον ΦΠΑ (αύξηση συντελεστών, διεύρυνση φορολογικής βάσης κλπ).

*Τα πρώτα μέτρα για τις συντάξεις, που θα αποτελέσουν τμήμα ευρύτερης μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού (πρακτικά θα είναι τα μέτρα για τις πρόωρες συντάξεις, η αύξηση της εισφοράς για την υγεία κλπ)
*Η ανεξαρτητοποίηση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής

*Η θέσπιση του κανόνα για αυτόματη προσαρμογή των δημοσίων δαπανών σε περίπτωση που δεν επιτυγχάνονται οι δημοσιονομικοί στόχοι (σ.σ. το πρωτογενές πλεόνασμα του 1% έως 3,5% για την περίοδο μέχρι και το 2018)

Επίσης, η Ελλάδα καλείται μέχρι τις 22 Ιουλίου:
*Να υιοθετήσει τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που αποτελεί σημαντική αναμόρφωση των διαδικασιών και το σύστημα Δικαιοσύνης, και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης και να μειώσει τα κόστη.
*Να υιοθετήσει την κοινοτική οδηγία για τη θέσπιση πλαισίου για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων (BRRD), με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι επόμενες μεταρρυθμίσεις
Με βάση, εξάλλου, το κείμενο συμφωνίας, «αμέσως και μόνον υπό την προϋπόθεση της νομοθέτησης των παραπάνω πρώτων τεσσάρων μέτρων, καθώς και της υιοθέτησης όλων των δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται στο έγγραφο από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, επιβεβαιωμένων από τους Θεσμούς και το Γιούρογκρουπ, μπορεί να παρθεί η απόφαση να δοθεί εντολή στους Θεσμούς να διαπραγματευτούν το Μνημόνιο Κατανόησης. Αυτή η απόφαση μπορεί να παρθεί, αν έχει προηγηθεί η ολοκλήρωση εθνικών διαδικασιών και αν οι προϋποθέσεις του Άρθρου 13 της συνθήκης του ESM καλύπτονται στη φάση της αξιολόγησης που αναφέρεται στο Άρθρο 13.1.

Για να σχηματοποιηθεί η βάση μιας επιτυχημένης ολοκλήρωσης του Μνημονίου Κατανόησης, οι ελληνικές μεταρρυθμιστικές προτάσεις πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά, ώστε να λαμβάνουν υπ' όψιν την έντονη επιδείνωση της οικονομικής και δημοσιονομικής θέσης της χώρας τον τελευταίο χρόνο. Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να δεσμευτεί επίσημα ότι θα ενισχύσει τις προτάσεις σε μια σειρά τομέων που έχουν σημειώσει οι Θεσμοί, με ένα ικανοποιητικό και ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα για νομοθέτηση και υλοποίηση, όσον αφορά σε δομικές μεταρρυθμίσεις, ορόσημα και ποσοτικούς στόχους, για να υπάρξει σαφήνεια για την κατεύθυνση των πολιτικών μεσοπρόθεσμα», επισημαίνεται. Υπό το φως των επισημάνσεων αυτών, η Ελλάδα θα πρέπει, σε συνεργασία με τους Θεσμούς:

*Να προχωρήσει σε φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό και να εξειδικεύσει πολιτικές που θα καλύπτουν πλήρως τη δημοσιονομική επίπτωση από την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου (σ.σ. ΣτΕ) για τη μεταρρύθμιση του 2012. Να εφαρμόσει, δηλαδή, τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος ή κοινά συμφωνημένα εναλλακτικά μέτρα έως τον Οκτώβριο του 2015.

*Να υιοθετήσει πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων με ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης όλων των συστάσεων στην εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, μεταξύ των οποίων τα ανοικτά καταστήματα τις Κυριακές, τις περιόδους εκπτώσεων, την ιδιοκτησία των φαρμακείων, το γάλα και το ψωμί, την πώληση των μη υποχρεωτικώς συνταγογραφούμενων φαρμάκων, καθώς και το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων που είναι κρίσιμα από μακροοικονομικής άποψης, όπως οι ακτοπλοϊκές μεταφορές. Σε ό,τι αφορά την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, η μεταποίηση θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα προαπαιτούμενα.

*Στις αγορές ενέργειας, θα πρέπει να προχωρήσει με την ιδιωτικοποίηση του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), εκτός εάν μπορέσουν να βρεθούν ισοδύναμα μέτρα με αντίστοιχη επίπτωση στον ανταγωνισμό, όπως συμφωνήθηκε από τους Θεσμούς.

*Στις αγορές εργασίας, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια τολμηρή αναθεώρηση και εκσυγχρονισμός του πλαισίου συλλογικών διαπραγματεύσεων και -λαμβάνοντας υπ' όψιν τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες και τις καλύτερες τακτικές- των ομαδικών απολύσεων, σε ευθυγράμμιση με το χρονοδιάγραμμα και την προσέγγιση που συμφωνήθηκε με τους θεσμούς. Στο πλαίσιο αυτής της αναθεώρησης, οι πολιτικές στην αγορά εργασίας θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές καλύτερες πρακτικές, και δεν θα πρέπει να υπάρξει επιστροφή σε παλαιότερες πολιτικές που δεν είναι συμβατές με τον στόχο της προώθησης διατηρήσιμης ανάπτυξης.

*Να υιοθετήσει τα απαραίτητα βήματα για την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού κλάδου, συμπεριλαμβανομένων αποφασιστικών ενεργειών για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και μέτρων για την ενίσχυση της διακυβέρνησης του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) και των τραπεζών, ιδιαίτερα εξαλείφοντας την όποια πιθανότητα πολιτικής παρέμβασης ιδιαίτερα στις διαδικασίες διορισμού.

Σύσταση Ταμείου πώλησης κρατικής περιουσίας
Επιπλέον, οι ελληνικές Αρχές θα πρέπει να αναπτύξουν ένα σημαντικά ενισχυμένο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων με βελτιωμένη διακυβέρνηση. Σύμφωνα με το κείμενο, πολύτιμα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία (valuable greek assets) θα μεταφερθούν σε ένα ανεξάρτητο Ταμείο, που θα μετατρέψει σε χρήμα τα περιουσιακά στοιχεία μέσω ιδιωτικοποιήσεων και άλλων μέσων. Σε συμφωνία με τους Θεσμούς και με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, θα πρέπει να υιοθετηθεί νομικό πλαίσιο, για να διασφαλιστούν οι διαφανείς διαδικασίες και η επαρκής τιμολόγηση της πώλησης των περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τις αρχές και τα πρότυπα του ΟΟΣΑ για τη διαχείριση των Κρατικών Επιχειρήσεων.

Άλλες αξιώσεις
Επιπρόσθετα, οι ελληνικές Αρχές πρέπει και σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της ελληνικής κυβέρνησης, να εκσυγχρονίσουν και να ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική διοίκηση, και να θέσουν σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την αύξηση των δυνατοτήτων και την απο-πολιτικοποίηση της ελληνικής διοίκησης. Μια πρώτη πρόταση θα πρέπει να παρασχεθεί μέχρι τις 20 Ιουλίου, κατόπιν συζήτησης με τους Θεσμούς. «Η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύεται να μειώσει περαιτέρω τα κόστη της ελληνικής διοίκησης, εναρμονιζόμενη με το πρόγραμμα που έχει συμφωνηθεί με τους Θεσμούς», τονίζεται. Την ίδια ώρα, η Αθήνα καλείται να ομαλοποιήσει πλήρως τις μεθόδους εργασίας (working methods) με τους Θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων εργασιών επιτόπου στην Αθήνα, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και η παρακολούθηση του προγράμματος.

«Η κυβέρνηση πρέπει να συσκέπτεται και να συμφωνεί με τους Θεσμούς για όλα τα νομοσχέδια σε σχετικούς τομείς, με επαρκή χρονικό περιθώριο πριν από την υποβολή τους για δημόσια διαβούλευση ή στη Βουλή. Η Σύνοδος Κορυφής τονίζει και πάλι πως η εφαρμογή είναι το κλειδί και σε αυτό το πλαίσιο χαιρετίζει την πρόθεση των ελληνικών Αρχών να ζητήσουν μέχρι τις 20 Ιουλίου στήριξη από τους Θεσμούς και τα Κράτη-Μέλη για τεχνική βοήθεια, και ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντονίσει αυτήν τη στήριξη από την Ευρώπη», σημειώνεται. Παράλληλα, και εξαιρουμένου του νομοσχεδίου για την ανθρωπιστική κρίση, η ελληνική κυβέρνηση καλείται να επανεξετάσει, με σκοπό την τροποποίηση, τις νομοθεσίες που εισήχθησαν σε αντίθεση με τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου, αντιστρέφοντας προηγούμενες δεσμεύσεις ή αναγνωρίζοντας ξεκάθαρα ισοδύναμα για τα κεκτημένα δικαιώματα που δημιουργήθηκαν μετέπειτα.

Το ύψος του δανείου και οι μεσοπρόθεσμες ανάγκες
Βάσει του εγγράφου συμφωνίας, «οι δεσμεύσεις που αναφέρονται παραπάνω είναι ελάχιστες απαιτήσεις για την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τις ελληνικές Αρχές. Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής ξεκαθαρίζει πως η έναρξη των διαπραγματεύσεων δεν αποκλείει την όποια τελική πιθανή συμφωνία για ένα νέο πρόγραμμα ESM, που θα πρέπει να βασίζεται σε απόφαση εφ' ολόκληρου του πακέτου (συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών αναγκών, της βιωσιμότητας του χρέους και της πιθανής χρηματοδοτικής γέφυρας). Η Σύνοδος Κορυφής σημειώνει τις πιθανές χρηματοδοτικές ανάγκες του προγράμματος, ύψους μεταξύ 82 και 86 δις ευρώ, όπως έχουν υπολογιστεί από τους Θεσμούς. Καλεί τους Θεσμούς να διερευνήσουν τις πιθανότητες για μείωση της χρηματοδοτικής κάλυψης, μέσω ενός εναλλακτικού δημοσιονομικού δρόμου ή υψηλότερων εσόδων από αποκρατικοποιήσεις. Η αποκατάσταση της πρόσβασης στην αγορά, που είναι στόχος οποιουδήποτε προγράμματος χρηματοοοικονομικής βοήθειας, μειώνει την ανάγκη χρήσης του συνόλου της χρηματοδοτικής κάλυψης».

«Η Σύνοδος Κορυφής σημειώνει τις επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας, που τονίζουν την ανάγκη για πολύ γρήγορη πρόοδο στην επίτευξη απόφασης για το νέο Μνημόνιο Κατανόησης: αυτές εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 7 δις ευρώ μέχρι τις 20 Ιουλίου και επιπλέον 5 δις ευρώ μέχρι τα μέσα Αυγούστου. Η Σύνοδος Κορυφής αναγνωρίζει τη σημασία τού να διασφαλιστεί ότι το ελληνικό κράτος μπορεί να αποπληρώσει τις καθυστερούμενες οφειλές προς το ΔΝΤ και την Τράπεζα της Ελλάδας, και να τηρήσει τις δανειακές υποχρεώσεις τις επόμενες εβδομάδες, για να δημιουργήσει συνθήκες που επιτρέπουν μια ομαλή κατάληξη των διαπραγματεύσεων. Τα ρίσκα της μη γρήγορης ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων ανήκουν πλήρως στην Ελλάδα. Η Σύνοδος Κορυφής καλεί το Γιούρογκρουπ να συζητήσει τα θέματα αυτά επειγόντως», τονίζεται περαιτέρω.

Δέκα με 25 δις για τράπεζες
Σε σχέση με τις τράπεζες, η Σύνοδος Κορυφής κατέληξε στο ότι «δεδομένων των άμεσων προκλήσεων του ελληνικού χρηματοπιστωτικού τομέα, η συνολική καμπύλη χρηματοδότησης του προγράμματος του ESM θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει ένα απόθεμα ύψους από 10 έως 25 δις ευρώ για τον τραπεζικό τομέα, ώστε να αντιμετωπιστούν πιθανές ανάγκες κεφαλαιοποίησης και κόστη εκκαθάρισης, από τα οποία τα 10 δις ευρώ θα διατεθούν τάχιστα σε έναν χωριστό λογαριασμό του ESM. Είναι σε γνώση της Συνόδου Κορυφής ότι μια γρήγορη απόφαση για ένα νέο πρόγραμμα είναι προϋπόθεση ώστε να ανοίξουν και πάλι οι ελληνικές τράπεζες, ώστε έτσι να αποφευχθεί μια αύξηση ποσών στον συνολικό σχεδιασμό χρηματοδότησης. Η ΕΚΤ και ο SSM θα κάνουν αναλυτική αξιολόγηση μετά το καλοκαίρι. Το συνολικό αποθεματικό ασφαλείας θα εξυπηρετήσει πιθανές ελλείψεις κεφαλαίων μετά την πλήρη αξιολόγηση και αφού εφαρμοσθεί το νομικό καθεστώς (σ.σ. BRRD)», επεξηγείται.

Επιμήκυνση και όχι κούρεμα χρέους
Για το ελληνικό δημόσιο χρέος το κείμενο της συμφωνίας τονίζει τα εξής: «Δεδομένης της προαναφερθείσας κατάστασης, στο πλαίσιο ενός πιθανού μελλοντικού προγράμματος του ESM και σε ευθυγράμμιση με το πνεύμα της δήλωσης του Γιούρογκρουπ τον Νοέμβριο του 2012, το Γιούρογκρουπ δηλώνει έτοιμο να εξετάσει, εάν είναι απαραίτητο, πιθανά νέα μέτρα (ενδεχόμενη μεγαλύτερη περίοδο χάριτος και αποπληρωμής), για να εξομαλύνει ακόμα περισσότερο την εξυπηρέτηση του χρέους, και να εξασφαλίσει ότι η μεικτές χρηματοδοτικές ανάγκες παραμένουν σε βιώσιμα επίπεδα. Αυτά τα μέτρα θα υπόκεινται στον όρο της πλήρους εφαρμογής των μέτρων που θα συμφωνηθούν σε ένα νέο πιθανό πρόγραμμα μεταξύ των ελληνικών Αρχών και των θεσμών, και θα εξεταστούν μετά τη θετική ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης. Η Σύνοδος Κορυφής τονίζει ότι ονομαστικό κούρεμα χρέους δεν μπορεί να γίνει», προστίθεται.

Κατηγορηματική δέσμευση…
Σύμφωνα, εξάλλου, με το κείμενο «οι ελληνικές Αρχές επαναλαμβάνουν την κατηγορηματική τους δέσμευση να εκπληρώσουν τις οικονομικές υποχρεώσεις τους σε όλους τους πιστωτές πλήρως και έγκαιρα. Αν όλοι οι απαραίτητοι όροι που περιλαμβάνονται στο παρόν έγγραφο εκπληρωθούν, το Γιούρογκρουπ και το συμβούλιο του ESM μπορεί, σύμφωνα με το Άρθρο 13.2 της συνθήκης του ESM, να ζητήσει από τους Θεσμούς να διαπραγματευτούν ένα νέο πρόγραμμα του ESM, εφόσον τα προαπαιτούμενα του Άρθρου 13 της συνθήκης του ESM καλυφθούν στη βάση της αξιολόγησης που αναφέρεται στο άρθρο 13.1. Για να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ελλάδα (τα επόμενα 3-5 χρόνια) η Κομισιόν θα συνεργαστεί στενά με τις ελληνικές Αρχές για να κινητοποιήσει μέχρι και 35 δις ευρώ μέσα από διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα, για να χρηματοδοτήσει την οικονομική δραστηριότητα και επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων και ποσών που θα δοθούν σε SMEs. Ως ένα έκτακτο μέτρο και δεδομένης της ιδιάζουσας κατάστασης στην Ελλάδα, η Κομισιόν θα προτείνει την αύξηση της προ-χρηματοδότησης κατά 1 δις ευρώ, προκειμένου να δώσει μία ώθηση στις επενδύσεις, κάτι για το οποίο θα συνεργαστούν τα νομοθετικά όργανα της Ε.Ε. Το επενδυτικό πλάνο για την Ε.Ε. θα παράσχει επίσης χρηματοδοτικές ευκαιρίες στην Ελλάδα», καταλήγει το κείμενο συμφωνίας.

Και νέο δάνειο από ΔΝΤ
Την ίδια στιγμή, νέο πρόγραμμα από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα αιτηθεί η Ελλάδα μετά την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος τον Μάρτιο του 2016, όπως προκύπτει από τη συμφωνία που συνομολόγησε η ελληνική κυβέρνηση στις Βρυξέλλες. Το νέο πρόγραμμα θα ακολουθεί στην ωρίμανση το αντίστοιχο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), ήτοι θα εκτείνεται έως το 2018. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μεγάλη υποχώρηση για την ελληνική κυβέρνηση, η οποία επιδίωκε την έξοδο του ΔΝΤ από το ελληνικό πρόγραμμα τον προσεχή Μάρτιο. Ωστόσο, για να κλειδώσει η συμμετοχή του Ταμείου στο νέο ελληνικό πρόγραμμα σημαίνει πως το ΔΝΤ έλαβε διαβεβαιώσεις για το χρέος.