ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΚΑΝΕΝΑΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΑΝ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΟΔΗΓΗΘΟΥΝ ΕΚΕΙ

Πέραν της στάσης πληρωμών, τόσο από το κράτος όσο και από τους πολίτες, υπάρχουν και οι πιο καθημερινοί κίνδυνοι, αυτοί της μη λειτουργίας, πλέον, της ίδιας της αγοράς

Σε περίπτωση χρεοκοπίας της Ελλάδας, τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ' όσο μπορεί κανείς να φαντασθεί. Με την παροχή ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσω ELA να εκτιμάται ότι λήγει αύριο Δευτέρα, η χώρα θα βρεθεί με αδειανά ταμεία, κρατικά και τραπεζικά, αφού ήδη τέθηκε εκτός χρηματοδότησης. Η μοναδική πηγή εσόδων για το ελληνικό Δημόσιο θα είναι πλέον μόνο μέσα από την είσπραξη οφειλών και φόρων. Από ποιους, όμως, αφού:

· Το κράτος δεν θα έχει χρήματα για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις και φυσικά δεν θα πληρώνει κανέναν.

· Το ίδιο θα ισχύει και για τις οφειλές των πολιτών προς το κράτος. Οι πολίτες-φορολογούμενοι δεν έχουν στην τσέπη τους παρά μόνον τα 60 ευρώ από τις ΑΤΜ, κάτι που εκτιμάται ότι θα συνεχισθεί για πολύ ακόμα, ενώ δεν αποκλείεται και η μείωση αυτού του ποσού.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, μάλιστα, είναι πιθανόν οι τράπεζες να μείνουν κλειστές για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και μέχρι ένα μήνα, ενώ ο έλεγχος των κεφαλαίων θέλει χρόνια για να αρθεί. Στην Κύπρο μάς πήρε πέραν των δύο χρόνων για να αρθούν πλήρως οι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων. Πώς, άλλωστε, είναι δυνατόν να πληρώσει οποιοσδήποτε πολίτης τις οφειλές του προς το κράτος, όταν το όριο αναλήψεων είναι μόλις 60 ευρώ;

Με βάση αυτό και μόνον ως δεδομένο, ούτε οι πολίτες, ούτε το κράτος θα κάνουν πληρωμές. Πέραν, όμως, της στάσης πληρωμών τόσο από το κράτος όσο και από τους πολίτες, υπάρχουν και όλοι οι άλλοι, πιο καθημερινοί κίνδυνοι, αυτοί της μη λειτουργίας πλέον και της ίδιας της αγοράς, δηλαδή του παζαριού: Αναμένεται να υπάρξει έλλειψη σε τρόφιμα, φάρμακα, καύσιμα, εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων στην κίνηση κεφαλαίων.

Οι πλέον πρόσφατες χρεοκοπίες

ΡΩΣΙΑ
Το 1998 με τη Ρωσία, η οποία είδε τις εξαγωγές της να πλήττονται καίρια από τη μεγάλη βουτιά των τιμών του πετρελαίου, που άρχισε στο τέλος του 1997, γεγονός που προκάλεσε μεγάλη «τρύπα» στα έσοδα, τη στιγμή που ο όγκος των βραχυπρόθεσμων εντόκων γραμματίων αυξανόταν ραγδαία. Το δάνειο που έλαβε από το ΔΝΤ το καλοκαίρι του 1998 δεν κατόρθωσε να τονώσει την εμπιστοσύνη και τελικά επήλθε το μοιραίο χρεοστάσιο. Τα δάνεια, συνολικού ύψους 72 δισ. δολ., αναδιαρθρώθηκαν με γενναίο «κούρεμα» 75%-80%.

ΟΥΚΡΑΝΙΑ
Η αναδιάρθρωση του ουκρανικού χρέους έγινε σε τέσσερις φάσεις την περίοδο 1998-2000, καλύπτοντας 2,5 δισ. δολ. εξωτερικού χρέους και 300 εκατ. εγχώριου χρέους. Στις αρχές του 2000, το Υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε τη μη αποπληρωμή ομολόγων σε δολάρια. Στο τέλος του Μαρτίου 2000, το 90% των ομολογιούχων συναίνεσε στην αναδιάρθρωση και αποδέχθηκε κούρεμα 50%.

ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ
Ο Ισημερινός «χτύπησε» δύο φορές στις διεθνείς χρηματαγορές: Η πρώτη ήταν το 1999, όταν η χώρα επισήμως κήρυξε στάση πληρωμών. Το δεύτερο χρεοστάσιο ήταν τον Νοέμβριο του 2008, όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα αποπλήρωνε τα διεθνή ομόλογα που λήγουν το 2012 και το 2030. Τον Μάιο του 2009 ανακοινώθηκε σχέδιο αναδιάρθρωσης με «κούρεμα» 65%.

ΑΚΤΗ ΕΛΕΦΑΝΤΟΣΤΟΥ
Το 2000 η Ακτή Ελεφαντοστού κήρυξε στάση πληρωμών σε ομόλογα ύψους 410 εκατ. δολ. και προχώρησε σε αναδιάρθρωση σε συνεννόηση με τις πιστώτριες χώρες του Paris Club, με το ποσοστό του «κουρέματος» να υπερβαίνει το 80%.

ΠΕΡΟΥ
Toν Σεπτέμβριο του 2000, η κυβέρνηση του Περού αποφάσισε να μην πληρώσει τόκους ομολόγων ύψους 80 εκ. δολ., ο πιστωτής, όμως, το fund Elliott, αρνήθηκε και κατέθεσε αγωγή κατά της κυβέρνησης. Τελικά, μετά από διαπραγματεύσεις τεσσάρων εβδομάδων, το Περού κατέβαλε τα 80 εκατ. δολ. και το χρεοστάσιο «θεραπεύτηκε».

ΠΑΚΙΣΤΑΝ
To Πακιστάν κήρυξε χρεοστάσιο το 1999, συνεπεία της οξείας κρίσης στο ισοζύγιο πληρωμών που πυροδοτήθηκε από τις διεθνείς κυρώσεις, μετά την πυρηνική δοκιμή που πραγματοποίησε το 1998. Τον Δεκέμβριο του 1999 οι πιστωτές έλαβαν νέους εξαετείς τίτλους. Οι ομολογιούχοι υπέστησαν «κούρεμα» της τάξης του 50%.

ΜΟΛΔΑΒΙΑ
Η πρώην ρωσική δημοκρατία της Μολδαβίας υπέστη μεγάλο πλήγμα από την κρίση της «μητέρας Ρωσίας» το 1998, που ήταν η μεγαλύτερη εξαγωγική της αγορά. Τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα «στέγνωσαν», κατάφερε όμως να «επιβιώσει» ώς τον Ιούλιο του 2002, οπότε δήλωσε αδυναμία να πληρώσει ομόλογο 75 εκατ. δολ. Στη συνέχεια διαπραγματεύτηκε αναδιάρθρωση με τους πιστωτές, που δέχθηκαν «κούρεμα» 40%.

ΔΟΜΙΝΙΚΑΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
H χώρα κήρυξε χρεοστάσιο σε ομόλογα 1,1 δισ. δολ. τον Απρίλιο του 2005. Το 95% των ομολογιούχων συναίνεσαν στην επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων για πέντε χρόνια, ενώ αποδέχθηκαν να πληρωθούν με νέα ομόλογα στη θέση όλων των οφειλομένων τόκων του 2005 και των μισών του 2006.

ΜΠΕΛΙΖ
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Αύγουστο του 2006 ότι θα αναδιαρθρώσει το εξωτερικό της χρέος σε συμφωνία με τους πιστωτές της: Στους όρους που ανακοινώθηκαν συμφώνησε το 98% των ομολογιούχων, που αντάλλαξαν υφιστάμενα ομόλογα με νέους τίτλους που λήγουν το 2029, με έναρξη αποπληρωμής του κεφαλαίου το 2019 και χαμηλότερα κουπόνια. Το «κούρεμα» υπολογίζεται στο 25%.

ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ
H Αργεντινή προανήγγειλε τη στάση πληρωμών στο τέλος του 2001, αλλά «τεχνικά» το χρεοστάσιο έλαβεν χώραν στις 3 Ιανουαρίου 2002, όταν σταμάτησε η εξυπηρέτηση του χρέους. Το χρεοστάσιο -που συνδυάστηκε με κατάρρευση της κυβέρνησης, υποτίμηση του νομίσματος και έντονη κοινωνική αναταραχή- εκτόξευσε το δημόσιο χρέος της Αργεντινής από 63% του ΑΕΠ στο τέλος του 2001 στο 150% του ΑΕΠ. Η χώρα χρωστούσε περί τα 100 δισ. δολάρια σε εγχώριους και ξένους πιστωτές. Πέρυσι τον Αύγουστο, η χώρα πτώχευσε για δεύτερη φορά σε περίπου 12 χρόνια.

ΟΥΡΟΥΓΟΥΑΗ
Η Ουρουγουάη, αποκαλούμενη και «Ελβετία της νοτίου Αμερικής», προσβλήθηκε στο τέλος του 2002 από την κρίση που έπληξε τη γειτονική Αργεντινή. Το ΑΕΠ βρέθηκε σε ελεύθερη πτώση (-12%), επιχειρήσεις έκλειναν, οι πολίτες έχαναν την εμπιστοσύνη τους στο τραπεζικό σύστημα και το δημόσιο χρέος έφτασε το 100%. Η κυβέρνηση πρότεινε τον Απρίλιο του 2003 εθελοντική «αναδιάταξη» (re-profiling) των 18 ομολογιακών εκδόσεών της, με πενταετή επιμήκυνση των λήξεων. Η Ουρουγουάη επέστρεψε στις διεθνείς αγορές πέντε μήνες μετά την αναδιάταξη.

Τα δώδεκα κακά της μοίρας των Ελλήνων

Συνοπτικά η κατάσταση στην Ελλάδα μετά τη χρεοκοπία εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί ως εξής:

1. Ραγδαία υποτίμηση της δραχμής έναντι των άλλων νομισμάτων (η ισοτιμία ενδέχεται να ξεπεράσει τις 1000 δραχμές/ 1€). Ενδεχόμενη προσπάθεια πρόσδεσης της δραχμής στο ευρώ και κλείδωμα της ισοτιμίας είναι καταδικασμένη να αποτύχει (όπως απέτυχε και στην περίπτωση της Αργεντινής), λόγω της τεράστιας φυγής κεφαλαίων και της εξάντλησης των συναλλαγματικών αποθεμάτων.

2. Η υποτίμηση θα επιφέρει εκτίναξη του πληθωρισμού σε επίπεδα ίσα και μεγαλύτερα του 40%, συρρικνώνοντας με αυτόν τον τρόπο την αγοραστική δύναμη των πολιτών.

3. Η φυγή κεφαλαίων και η κατακόρυφη αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα είναι η χαριστική βολή για το αδύναμο χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας, το οποίο θα καταρρεύσει «στεγνώνοντας» την πραγματική οικονομία από ρευστό.

4. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το πάγωμα πληρωμής μισθών και συντάξεων θα είναι αναπόφευκτο για ένα διάστημα μέχρι τη μερική αποκατάσταση της ρευστότητας. Οι συνέπειες, επίσης, από μια πολύ πιθανή κοινωνική αναταραχή που θα επακολουθήσει είναι απρόβλεπτες.

5. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν θα συρρικνωθεί περίπου στα 2/3 του σημερινού επιπέδου.

6. Το δημόσιο χρέος της Ελλάδος, ύψους 322 δις ευρώ, θα αυξηθεί αυτόματα, ανάλογα με το ύψος της υποτίμησης της δραχμής, πολλαπλασιάζοντας τις δανειακές υποχρεώσεις.

7. Ακόμη κι αν επακολουθήσει μια μερική αναδιάρθρωση του χρέους μετά τη χρεοκοπία, αυτή δεν θα είναι αναίμακτη: θα συνοδεύεται από ένα νέο πακέτο διάσωσης (μόνο από το ΔΝΤ πλέον) και πολύ επαχθή μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής.

8. Αύξηση και του ιδιωτικού χρέους μέσω της εκτόξευσης των επιτοκίων δανεισμού και καταθέσεων, σε μια προσπάθεια τιθάσευσης του καλπάζοντος πληθωρισμού. Η αύξηση των επιτοκίων θα καταστήσει επίσης απαγορευτική την άντληση κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις.

9. Ασφυξία των εισαγωγικών επιχειρήσεων, λόγω της υποτίμησης της δραχμής και της προφανούς έλλειψης πιστοληπτικής ικανότητας.

10. Η αδυναμία εισαγωγών θα φέρει έλλειψη σε βασικά είδη στην αγορά, αφού η Ελλάδα δεν είναι αυτάρκης σε πρώτες ύλες και καλύπτει τις ανάγκες της με εισαγωγές.

11. Εισβολή ξένων επενδυτών, οι οποίοι θα αποκτήσουν σε εξευτελιστικές τιμές επιχειρήσεις, ακίνητα, δημόσια περιουσία κτλ.

12. Διπλωματική και οικονομική απομόνωση της Ελλάδας, η οποία όντας σε πολύ δυσχερή θέση, δεν θα μπορεί να παρακολουθήσει τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και τυχόν προκλήσεις από άσπονδους γείτονες.