Έτοιμο το Σχέδιο για Προστασία της Πρώτης Κατοικίας
Το σχετικό νομοσχέδιο έχει ήδη πάρει τον δρόμο για το Κοινοβούλιο και αναμένεται από βδομάδας να ξεκινήσει η συζήτησή του

Σχέδιο για Προστασία της Πρώτης Κατοικίας ενέκρινε χθες το Υπουργικό Συμβούλιο, με το σχετικό νομοσχέδιο να βρίσκεται ήδη στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση. Το εν λόγω Σχέδιο αποτελεί στην ουσία το τελευταίο σωσίβιο για τις ευάλωτες ομάδες πολιτών που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους εξαιτίας της αδυναμίας τους να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις. Ωστόσο, οι αυστηροί όροι και οι προϋποθέσεις που το διέπουν καθιστούν την αξιοποίησή του αδύνατη, ενώ δεν έχει ξεκαθαριστεί ή διευκρινιστεί κατά πόσον το Σχέδιο μπορούν να το αξιοποιήσουν και δανειολήπτες των οποίων το δάνειο έφτασε στο τελευταίο στάδιο, αυτό, δηλαδή, της εκποίησης της υποθήκης τους.

Η ανακοίνωση
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, «στο πλαίσιο της εξαγγελίας του Προέδρου της Δημοκρατίας για λήψη μέτρων για προστασία των οφειλετών, οι οποίοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, που αφορούν την καταβολή δόσεων για στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, για τα οποία έχει υποθηκευτεί η πρώτη τους κατοικία, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το Σχέδιο Προστασίας της Πρώτης Κατοικίας. Το Σχέδιο αφορά ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και σε αυτό έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν όσοι έχουν λάβει στεγαστικό δάνειο με υποθήκη την κύρια κατοικία τους και μικρές επιχειρήσεις (με ετήσιο κύκλο εργασιών μέχρι 250 χιλιάδες ευρώ, που εργοδοτούν προσωπικό μέχρι 4 άτομα), οι οποίες έχουν λάβει επιχειρηματικό δάνειο με υποθήκη επίσης την κύρια τους κατοικία.

Αφορά μόνο στεγαστικά δάνεια, τα οποία έχουν συνομολογηθεί για την ανέγερση ή την αγορά κατοικίας του αιτητή, καθώς και επιχειρηματικά δάνεια που έχουν ληφθεί για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων», προστίθεται. Η υλοποίηση του Σχεδίου, σύμφωνα πάντα με την ανακοίνωση, έχει ανατεθεί στον Κυπριακό Οργανισμό Αναπτύξεως Γης (ΚΟΑΓ). Το Σχέδιο στην ουσία προνοεί την επιδότηση από τον ΚΟΑΓ των τόκων του ενυπόθηκου δανείου του δανειολήπτη, με σκοπό την εξάλειψη του κινδύνου για εκποίηση της κατοικίας του. Το μέγιστο ποσοστό επιδότησης των τόκων του ενυπόθηκου δανείου είναι 4%, ενώ η μέγιστη διάρκεια εφαρμογής του Σχεδίου είναι τέσσερα χρόνια.

Οι βασικές προϋποθέσεις
Οι βασικές προϋποθέσεις για ένταξη στο Σχέδιο προνοούν, μεταξύ άλλων, όπως:
1. Έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες που προβλέπονται από την Κεντρική Τράπεζα με βάση την Οδηγία Διαχείρισης Καθυστερήσεων του 2015 για την αναδιάρθρωση των δανείων καθώς και οι διαδικασίες διαμεσολάβησης που ορίζει ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος και ο υποψήφιος να έχει αποταθεί στην Υπηρεσία Αφερεγγυότητας.
2. Η πρώτη κατοικία να είναι υποθηκευμένη σε αδειοδοτημένο από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, ως εξασφάλιση για τη χορήγηση στεγαστικού ή επιχειρηματικού δανείου στον ιδιοκτήτη της πρώτης κατοικίας ή και της συζύγου του.
3. Η ελάχιστη περίοδος μόνιμης διαμονής στην κατοικία να υπερβαίνει τα πέντε χρόνια.
4. Ο αιτητής να είναι μόνιμος κάτοικος της Δημοκρατίας ή να διαμένει νόμιμα στη Δημοκρατία τα τελευταία δέκα χρόνια.
5. Σε περίπτωση που ο αιτητής είναι δικαιούχος του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και λαμβάνει ποσό για κάλυψη μέρους των τόκων του, τότε το συνολικό ποσό που θα λαμβάνει από το Σχέδιο θα συνυπολογίζεται, ώστε η επιδότηση να μην υπερβαίνει το μέγιστο επιτόκιο, το οποίο έχει οριστεί στο 4%.

Άλλες προϋποθέσεις
Παράλληλα, διευκρινίζεται πως ως κύρια κατοικία ορίζεται η κατοικία που χρησιμοποιείται για τη διαμονή του ιδιοκτήτη της ή, σε περίπτωση σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης (ενοικιαγορά), του αντισυμβαλλόμενου στη σύμβαση μισθωτή της, για περίοδο πέραν των έξι μηνών κατ’ έτος. Η κατοικία, επίσης, θα πρέπει να έχει εκτιμημένη αγοραία αξία, η οποία δεν θα υπερβαίνει κατ’ ανώτατο τις 250 χιλιάδες ευρώ (πλέον ΦΠΑ) και το ύψος του δανείου που παραμένει προς εξόφληση να μην υπερβαίνει κατ’ ανώτατο τις 300 χιλιάδες ευρώ. Πέραν των πιο πάνω απαραίτητων προϋποθέσεων, για να κριθεί ένας οφειλέτης δικαιούχος του Σχεδίου Προστασίας της Πρώτης Κατοικίας, θα πρέπει να πληροί σειρά αυστηρών εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, τα οποία είναι ανάλογα της σύνθεσης της οικογένειας.

Επισημαίνεται ότι, το σύνολο της εκτιμημένης αξίας της ακίνητης ιδιοκτησίας του ίδιου και της οικογενειακής του μονάδας δεν πρέπει να υπερβαίνει συνολικά τις 100 χιλιάδες ευρώ. Από τον υπολογισμό της αξίας της περιουσίας αυτής εξαιρείται η κατοικία στην οποία διαμένει ο αιτητής και η οικογένειά του, εφόσον η εκτιμημένη αξία δεν υπερβαίνει κατ’ ανώτατο τις 250 χιλιάδες ευρώ. Αιτήσεις θα γίνονται δεκτές από άτομα, τα οποία κατ’ αρχήν κρίνονται ως δικαιούχα από τον Σύμβουλο Αφερεγγυότητας.

Αναμένονται με… αγωνία οι αντιδράσεις
Πάντως, με βάση τα πιο πάνω, η συμμετοχή δανειοληπτών στο Σχέδιο είναι πολύ δύσκολη και για να γίνει αποδεκτό το αίτημά τους θα χρειαστεί χρόνος, την ώρα που οι διαδικασίες θα «τρέχουν». Έτσι, αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η τοποθέτηση των κομμάτων, τα οποία δεν αποκλείεται να επιδιώξουν να τροποποιήσουν βασικές διατάξεις, με στόχο τη διεύρυνση των δικαιούχων και τον περιορισμό των κριτηρίων-προϋποθέσεων που τίθενται είτε για επιμήκυνση του χρόνου κάλυψης των τόκων από το ΚΟΑΓ είτε για την αύξηση του ποσού κάλυψης είτε ακόμη και για καθολική προστασία της πρώτης κατοικίας μέχρι ενός ποσού, όπως έπραξαν τον περασμένο Σεπτέμβριο. Τις όποιες πιθανές, πάντως, αλλαγές, ενδεχομένως να επιχειρήσουν τα κόμματα να τις περάσουν από κόσκινο, ενώ δεν αποκλείεται να προκληθεί νέα αντιπαράθεση ανάμεσα σε Εκτελεστική και Νομοθετική Εξουσία.