Η ΕΕ αναμένει ότι η οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 0,5% φέτος, έναντι ανάπτυξης 0,4% που ανέμενε σύμφωνα με τις προηγούμενες εκτιμήσεις της, ενώ για το 2016 προβλέπεται ανάπτυξη 1,4% σε σχέση με το 1,6% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση

Οι εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) καταδεικνύουν την ανάγκη για προώθηση σχεδίων που θα οδηγήσουν την οικονομία στις ράγες της ανάπτυξης. Η ΕΕ αναμένει ότι η οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 0,5% φέτος, έναντι ανάπτυξης 0,4% που ανέμενε σύμφωνα με τις προηγούμενες εκτιμήσεις της, ενώ για το 2016 προβλέπεται ανάπτυξη 1,4% σε σχέση με το 1,6% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση.

Σημειώνονται από την άλλη οι βελτιωμένες εκτιμήσεις σε σχέση με το δημοσιονομικό ισοζύγιο και το δημόσιο χρέος. Σημαντικότεροι κίνδυνοι για την οικονομία αποτελούν το υψηλό ιδιωτικό χρέος και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, καθώς και οι ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες από εξωγενείς παράγοντες. Θετικά στοιχεία των ανακοινώσεων αυτόν τον μήνα είναι οι καταγεγραμμένες μειώσεις στα δανειστικά επιτόκια μετά τις ανακοινώσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και η μείωση της ανεργίας, αν και διατηρείται σε υψηλά για την Κύπρο επίπεδα, στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων είκοσι πέντε μηνών.

Επιπλέον, διαφαίνεται αύξηση στον κύκλο εργασιών του λιανεμπορίου, άνοδος 24% στο εμβαδόν αδειοδοτηθέντων έργων και αύξηση στα πωλητήρια έγγραφα που κατατέθηκαν στο κτηματολόγιο το 2015. Δυστυχώς, από την άλλη, παρουσιάζεται αύξηση στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας. Σημαντικό γεγονός αποτελεί, επίσης, η έξοδος της Κύπρου στις αγορές και η σταθεροποίηση των αποδόσεων των κυπριακών ομολόγων στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων χρόνων, την ώρα που οι αποδόσεις των ομολόγων άλλων χωρών της Ευρωζώνης αυξάνονται.

Η θετική αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος θα δώσει τη δυνατότητα στην Κύπρο να συμμετέχει στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι που θα ενισχύσει περαιτέρω τη ρευστότητα και θα μειώσει τις αποδόσεις των ομολόγων. Το ζητούμενο, όμως, είναι αυτή η ρευστότητα να διοχετευτεί στην πραγματική οικονομία, ενισχύοντας τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας.

Προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης ήταν επιτυχημένα σε χώρες που είχαν ληφθεί ταυτόχρονα μέτρα ενίσχυσης των δημόσιων και ιδιωτικών δαπανών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να υπάρξει η μέγιστη αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Επενδυτικού Σχεδίου, που σχεδιάστηκε με την πρωτοβουλία του κ. Γιούνκερ.

Οριστική λύση στο πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα δοθεί όταν η οικονομία μπει σε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενισχύοντας τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Το πλαίσιο αφερεγγυότητας αναμένεται να ενισχύσει τις προσπάθειες για επίσπευση των βιώσιμων αναδιαρθρώσεων, ενώ ο νόμος των εκποιήσεων δίνει ακόμη ένα εργαλείο στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, όμως πρέπει να χρησιμοποιηθεί με προσοχή.

Η μορφή της κτηματαγοράς στην Κύπρο είναι τέτοια, που ενδεχόμενες μαζικές πωλήσεις θα οδηγήσουν στην κατάρρευση των τιμών και της αξίας των υποθηκών.

Με τις επιχειρήσεις υπερδανεισμένες, αποτελεί επιτακτική ανάγκη η απομόχλευση και η άντληση επενδυτικών κεφαλαίων (equity), όχι με τη μορφή δανεισμού. Έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχουν σημαντικά επιπλέον περιθώρια για παροχή εξασφαλίσεων. Προς αυτήν την κατεύθυνση θα πρέπει να υπάρξουν πολιτικές που να προσελκύουν τέτοιες επενδύσεις. Ο τομέας του τουρισμού, ο οποίος επηρεάζεται από εξωγενείς παράγοντες, αναμένεται παρά τις πιέσεις να παραμείνει στα ίδια περίπου επίπεδα με πέρυσι, ενώ οι τομείς των επαγγελματικών υπηρεσιών αλλά και της ναυτιλίας αποδεικνύονται ανθεκτικοί.

Τομείς όπως η ενέργεια, τα επενδυτικά ταμεία, η γεωργία και η κτηνοτροφία, καθώς και των νεοφυών επιχειρήσεων μπορούν να αποτελέσουν πυλώνες ανάπτυξης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνεται και η προτεινόμενη νομοθεσία για την πώληση δανείων, το χρονοδιάγραμμα της εφαρμογής της οποίας, μέσα από το επικαιροποιημένο μνημόνιο είναι ο Ιούλιος. Στόχος θα πρέπει να είναι η προσέλκυση τέτοιας μορφής επενδυτικών ταμείων που έχουν μεσοπρόθεσμο τουλάχιστον ορίζοντα επένδυσης, τα οποία θα αναλάβουν να αξιοποιήσουν υφιστάμενα έργα ή έργα που έχουν σχεδιαστεί αλλά δεν υλοποιήθηκαν λόγω της κρίσης, προσθέτοντας αξία με σκοπό τη λειτουργική κερδοφορία.

Απ' εκεί και πέρα, όλες οι πιθανές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να είναι επαρκώς στοιχειοθετημένες μέσα από μελέτες βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μελλοντικών ταμειακών ροών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να διοχετεύσουν στην αγορά τη ρευστότητα που διαθέτουν.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΡΚΙΔΗΣ
KPMG Limited
Διοικητικός Σύμβουλος