Προβληματισμοί από τις διαβεβαιώσεις Γιωρκάτζη για εξόφληση του ELA το 2017
Τα κόμματα έχουν υποχρέωση να ζητήσουν από τη Χρυστάλλα Γιωρκάτζη διευκρινίσεις, αλλά και να επιμένουν στο θέμα της πώλησης δανείων

Έντονες συζητήσεις έχει προκαλέσει και συνεχίζει ακόμα να προκαλεί η εξαιρετικά σοβαρή, όπως αξιολογείται από τραπεζικούς και οικονομικούς κύκλους, δήλωση της Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη σε σχέση με την εξόφληση του ELA της Τράπεζας Κύπρου. Μια υποχρέωση την οποία η BOCY οφείλει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Όπως είναι γνωστό, η κ. Γιωρκάτζη μιλώντας σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε την περασμένη Πέμπτη με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, δήλωσε ότι ο ELA, τον οποίο οφείλει η Τράπεζα Κύπρου κι ανέρχεται στα 7,4 δισεκατομμύρια, «θα εξοφληθεί το 2017, ίσως και νωρίτερα».

Τα οικονομικά δεδομένα
Η δήλωση σχολιάσθηκε ποικιλοτρόπως, κυρίως επειδή προέρχεται από τα χείλη της πλέον αρμόδιας Αρχής, προκάλεσε όμως ταυτόχρονα και προβληματισμό για τη βάση στην οποία η κ. Γιωρκάτζη στήριξε τη δήλωσή της. Είναι γνωστό ότι η Τράπεζα Κύπρου εξαναγκάσθηκε το 2013 να απορροφήσει τη Λαϊκή Τράπεζα, με ό,τι αυτό συνεπαγόταν τότε, κυρίως όμως να φορτωθεί ένα τεράστιο βάρος, εννέα τόσων δισεκατομμυρίων ευρώ. Τόση ήταν η υποχρέωση της Λαϊκής στον ELA. Από τότε με μια έκδοση κεφαλαίου ύψους ενός δισεκατομμυρίου και μια πρώτη δόση, ύψους επίσης ενός δις, από το κράτος έναντι της οφειλής του στη Λαϊκή, με το γνωστό ομόλογο των 1,8 δις του 2012, το ύψος του ELA μειώθηκε στα 7,4 δισεκατομμύρια.

Γεγονός αναντίλεκτο, όπως εξάλλου δημοσιοποιείται από την ίδια την Τράπεζα Κύπρου τα τελευταία δύο χρόνια, είναι ότι το συγκρότημα παρουσιάζει ζημιές αρκετών εκατομμυρίων, ενώ για το 2014 τα μη εξυπηρετούμενα δάνειά του ανήλθαν στο 63%. Την ίδια χρονιά επίσης ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις ήταν 142%. Συγκεκριμένα, όπως η ίδια η τράπεζα ανακοίνωσε προ δύο εβδομάδων, στις 31 Δεκεμβρίου 2014 τα δάνεια και οι καταθέσεις διαμορφώθηκαν στα €23,8 δισεκατομμύρια και €13,2 δισεκατομμύρια αντίστοιχα.

Όπως φαίνεται από τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του 2014 της Τράπεζας Κύπρου, τα δάνεια σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών ανήλθαν στο τέλος του 2014 στα €12,6 δις, αντιπροσωπεύοντας το 53% του συνόλου των δανείων. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ) με βάση την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ανήλθαν σε €14,9 δις, ποσοστό δηλαδή 63% του συνόλου των δανείων. Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2014 τα ΜΕΔ υπολογίζονταν με βάση την οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και ανέρχονταν κατά την ημερομηνία αυτή στα €14,7 δις, αντιπροσωπεύοντας το 60% του συνόλου των δανείων.

Με ποιους τρόπους μπορεί να γίνει
Με βάση τη δήλωση της Διοικητού, με αυτά τα δεδομένα η Τράπεζα Κύπρου θα εξοφλήσει τον ELA τα επόμενα δυόμισι χρόνια ή και νωρίτερα. Για να το επιτύχει θα πρέπει:
-Είτε να παρουσιάζει κερδοφορία 3 δισεκατομμυρίων κάθε χρόνο (μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2017),
-Είτε να προχωρήσει σε σημαντικότατη αύξηση κεφαλαίου,
-Είτε να εισπράξει μεγάλο μέρος των δανείων της, περίπου το ένα τρίτο.

Δεδομένου ότι το 63% των δανείων της τράπεζας είναι μη εξυπηρετούμενα, η δήλωση της Χρυστάλλας Γιωρκάτζη παραπέμπει στην πολυσυζητημένη πώληση δανείων σε ξένα ταμεία ή και σε εκποιήσεις. Για τις εκποιήσεις πάντως υπάρχει η σαφής, ρητή και κατηγορηματική δήλωση από πλευράς Τράπεζας Κύπρου ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε εκποιήσεις, κυρίως μάλιστα σε εκποιήσεις πρώτης κατοικίας.

Να επιμένουν τα εν τη Βουλή κόμματα
Η παράμετρος της πώλησης δανείων όμως παραμένει και θα πρέπει, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, να απασχολήσει κυρίως τα εν τη Βουλή κόμματα, τα οποία έχουν στα χέρια τους την εξουσία να αλλάξουν πρακτικές διά νομοθεσίας. Αφορμή έχουν ήδη με την κίνηση της Κυβέρνησης να καταθέσει νομοσχέδιο το οποίο καταργεί το άρθρο 16Α, που επιτρέπει σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα να πωλεί ή να εκχωρεί ή να διαθέτει το σύνολο ή μέρος του δανειακού χαρτοφυλακίου μόνο σε άλλο αδειοδοτημένο πιστωτικό ίδρυμα στη Δημοκρατία και αφού εξασφαλίσει έγκριση από την Κεντρική Τράπεζα. Επι τούτου έγιναν και δηλώσεις από τους βουλευτές Νικόλα Παπαδόπουλο και Γιώργο Περδίκη.
«Θα ήταν ενδιαφέρον», ανέφεραν οι ίδιοι κύκλοι, «να ακούσουμε ότι τα κόμματα επιμένουν σε συζήτηση με την Κυβέρνηση για το θέμα αυτό».

Πέραν των επιχειρημάτων…
Τούτων λεχθέντων, των προβλημάτων δηλαδή τα οποία απορρέουν από τη δήλωση της Διοικητού της Κεντρικής, επανέρχεται στο τραπέζι το θέμα της διεκδίκησης από πλευράς του κράτους, της διαγραφής του ELA, θέμα για το οποίο η εφημερίδα μας γράφει εδώ κι ενάμιση περίπου χρόνο. Τελευταίως, αρκετά κόμματα άρχισαν να τοποθετούνται επί της αναγκαιότητας διαγραφής, με αποτέλεσμα να διαχέεται η πεποίθηση ότι αν επιδειχθεί δυναμισμός και διεκδικητικότητα από πλευράς τόσο του κράτους όσο και της ίδιας της Κεντρικής, είναι δυνατόν να επιτευχθεί ο τελικός στόχος, αν φυσικά τεθεί τέτοιος στόχος.
Δεν θα παραθέσουμε και σήμερα τα επιχειρήματα τα οποία η Κυβέρνηση μπορεί να προτάξει ενώπιον της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για να την πείσει να διαγράψει τον ELA, στα οποία άλλωστε έχουμε λεπτομερώς και επανειλημμένα αναφερθεί.

Ποια θα είναι τα οφέλη
Σήμερα θα επεκταθούμε σε ένα άλλο σημείο, αυτό των οφελών τα οποία θα προκύψουν από μια τέτοια διεκδίκηση με επιτυχή κατάληξη, όχι μόνο για την Τράπεζα Κύπρου αλλά και για το σύνολο της οικονομίας, η οποία θα πάρει επιτέλους μπρος.

Επωφελής θα αποβεί μια τέτοια ενέργεια και για τον θεσμό του κράτους, που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας έναντί του, το γόητρο και την αξιοπρέπειά του. Αν λοιπόν το κράτος διεκδικήσει τη διαγραφή του ELA, εκτός πολλών άλλων θα:

-Επιτευχθεί πλήρης ανακεφαλαιοποίηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Κύπρου, η οποία θα συνάδει με το σημερινό δανειακό της χαρτοφυλάκιο. Η τράπεζα αυτή θα πάρει ανάσες για πάρα πολλά χρόνια, αν όχι για πολλές δεκαετίες, ώστε να μπορέσει να προχωρήσει από τώρα και στο εξής με μια πολύ πιο ομαλή αναδιάρθρωση των δανείων με μεσοπρόθεσμο έως και μακροπρόθεσμο ορίζοντα εξόφλησής τους, αφού θα διαθέτει ισχυρή κεφαλαιακή βάση.

-Καταστεί επιτέλους δυνατό για τους επιχειρηματίες να αρχίσουν να επενδύουν σημαντικό μέρος της μελλοντικής λειτουργικής τους κερδοφορίας στον τομέα της ανάπτυξης. Θα σταματήσει δηλαδή το φαινόμενο που παρατηρείται τα τελευταία 2-3 χρόνια, της αποκλειστικής δηλαδή έγνοιας αποπληρωμής των παλαιών δανείων.

-Δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, άρα θα μειωθεί δραστικά η ανεργία.

-Υπάρξει βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των νοικοκυριών, ολόκληρης της κοινωνίας δηλαδή.

-Αποκατασταθεί το κύρος της Κυβέρνησης, η οποία κατηγορείται ότι δεν αντιστάθηκε επαρκώς στις πιέσεις της ΕΕ τον Μάρτιο του 2013, ότι εισηγήθηκε η ίδια κούρεμα των καταθέσεων, ότι πήρε μέρος σε δόλιες πρακτικές που εφαρμόσθηκαν κατά του λαού της Κύπρου (Υπενθυμίζεται σχετικά η αναφορά σε αποζημιώσεις για «δόλιες πρακτικές» στο ανακοινωθέν του Γιούρογκρουπ της 25ης Μαρτίου 2013).

-Αποκατασταθεί ταυτόχρονα και ο θεσμός της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο όλων ανεξαιρέτως, για πρακτικές που ακολουθούσε εδώ και χρόνια και οι οποίες εστιάζονταν σε ελλιπή εποπτεία και σοβαρές υποχωρήσεις έναντι των απαιτήσεων της Τρόικας.

Η παλαιά αίγλη του κοινού των Κυπρίων
Αν Κυβέρνηση και Κεντρική διεκδικήσουν και επιτύχουν διαγραφή του ELA, το προϊόν της θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την έκδοση μετοχών από πλευράς Τράπεζας Κύπρου προς όλους εκείνους οι οποίοι υπέστησαν ζημιές από τις δόλιες πρακτικές: Μέτοχοι, καταθέτες Λαϊκής, κάτοχοι αξιογράφων. Με την κίνηση αυτή το μετοχολόγιο της Τράπεζας Κύπρου θα αποτελείται και πάλι από μεγάλο μέρος του κυπριακού λαού και του επιχειρηματικού κόσμου της Κύπρου, θα ανακτήσει δηλαδή την παλαιά αίγλη του το περίφημο «Κοινό Κυπρίων». Η Τράπεζα Κύπρου, τέλος, θα αποκτήσει τα εχέγγυα για να συνεχίσει να επιτελεί τον ρόλο που επιτελούσε εδώ και 100 χρόνια αλλά και τον ρόλο που θέλει και πρέπει να επιτελεί και στο μέλλον.