Ο γάμος θεωρείται δεδομένος αλλά δεν τα βρήκαν ακόμη στην προίκα

Διαφωνούν στις προσεγγίσεις και πολιτικές, αλλά συμφωνούν σε ένα μνημόνιο που… φόρεσε τα ρούχα αλλιώς, για να ελκύσει και τους δυο

· Επιδιώκουν συμφωνία «κερδίζω - κερδίζεις», που θα περάσουν στον ελληνικό λαό ως μεγάλη νίκη

· Μπορεί το ελληνικό πρόβλημα να είναι δημοσιονομικό, αλλά το χρηματοπιστωτικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής

· Έτοιμο πάντοτε σχέδιο για περιορισμούς στη διακίνηση κεφαλαίων, τύπου Κύπρου

· Η Κύπρος παραμένει με το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων

Άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα αλλιώς. Το μνημόνιο θα ονομάζεται πλέον «κοινωνικό συμβόλαιο» και οι τρεις θεσμοί ΕΚΤ, ΔΝΤ και Ε.Ε. παραμένουν ως οι σκληροί διαπραγματευτές, αποφεύγοντας επιμελώς να ονομάζονται Τρόικα. Πληροφορίες μας από πηγές που έχουν πρόσβαση προς τη διαπραγματευτική ομάδα του Γιάνη Βαρουφάκη αναφέρουν ότι η Ελλάδα είναι πολύ κοντά σε συμφωνία με τους δανειστές της, μετά από εξαντλητικές διαπραγματεύσεις που θα συνεχίζονται μέχρι την τελευταία στιγμή και με τη δέσμευση ότι το νέο «κοινωνικό συμβόλαιο» θα διακρίνεται από λιγότερη λιτότητα.

Κόψτε, αλλά προσθέστε αλλού

Ένα από τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζει η Κυβέρνηση Τσίπρα είναι καθαρά επικοινωνιακό, και αφορά την εικόνα που θα στέλλεται προς τον ελληνικό λαό. Διότι, παρόλο που δίνεται η εντύπωση πως οι δανειστές πιθανόν και να παίζουν «πελλόν» σε ορισμένα σκληρά μέτρα λιτότητας, ζητούν όχι μόνο να αντικατασταθούν επιτακτικά με άλλες ισόποσες μειωμένες δαπάνες, αλλά προσδοκούν σε αυστηρή τήρηση του μνημονίου.

Όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν ότι οι διαφορές σμικρύνονται, καθώς από τη μια η Ελλάδα έχει βάλει νερό στο κρασί της και από την άλλη οι δανειστές προσπαθούν να τετραγωνίσουν τον κύκλο, αποφεύγοντας να χρεωθούν μια έξοδο της χώρας από την Ευρωζώνη. Ωστόσο, τίποτα δεν μπορεί να είναι στατικό μέχρι την τελευταία στιγμή που θα υπάρξει συμφωνία στο Εurogroup, την προσεχή Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2015.

Κερδισμένοι και οι δυο

Οι προσπάθειες επικεντρώνονται σε μια συμφωνία «κερδίζω - κερδίζεις», την οποία ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και ο Υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης προσπαθούν να περάσουν στον ελληνικό λαό ως μια μεγάλη νίκη. Ο χρόνος θα δείξει κατά πόσον η νέα συνταγή για την Ελλάδα θα έχει διάρκεια και πόσο, είναι άλλη μια σανίδα σωτηρίας και βλέπουμε…, ή μπορεί να είναι η αρχή του τέλους και ο προάγγελος της εξόδου από την Ευρωζώνη.

Πάντως, τα ζητήματα στην Ελλάδα δεν αφορούν τόσο το χρηματοπιστωτικό σύστημα παρά τα δημόσια οικονομικά, καθώς το δημόσιο χρέος της χώρας αγγίζει το 176% του ΑΕΠ κατά το τρίτο τρίμηνο του 2014, έναντι 171% του ΑΕΠ ένα χρόνο πριν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εurostat που ανακοινώθηκαν πρόσφατα.

Αναπνέουν με τον ELA

Έχει πάρα πολλές φορές λεχθεί πως η κρίση στην Ελλάδα δεν είναι χρηματοπιστωτική αλλά κυρίως δημοσιονομική, γι’ αυτό και τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο του εκάστοτε αναθεωρημένου μνημονίου αφορούν κυρίως αύξηση των εσόδων και μείωση των δαπανών. Ωστόσο, το χρηματοπιστωτικό σύστημα για μια οικονομία αποτελεί την κινητήρια δύναμη για να πάρει μπροστά η οικονομία και να κινηθεί ο τροχός της ανάπτυξης.

Μέχρι τώρα, η εντύπωση που υπάρχει είναι ότι τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατάφεραν να γλυτώσουν από την κρίση και να παραμείνουν στο «παιγνίδι» και στον χρηματοπιστωτικό χάρτη.

Τι γίνεται, όμως, τώρα που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε να δίνει με το σταγονόμετρο ρευστότητα στο σύστημα μέσω του ELA; Μήπως ο Μηχανισμός είναι η κύρια και μοναδική πηγή χρηματοδότησης του συστήματος και ως πού μπορεί να πάει; Μια νέα συμφωνία θα αποτρέψει μια μεγάλη περιπέτεια για το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας;

Eκτός αυτού, υπάρχει πάντοτε ανοικτό και το σενάριο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, που φαίνεται πως ακόμη και τώρα είναι ασύμφορη, περισσότερο για την Ελλάδα.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο όχι μόνο θα παραλύσει τη χώρα, αλλά και θα τη θέσει ανίκανη να αποπληρώνει τα χρέη της. Οικονομολόγοι και αναλυτές θεωρούν πως μία έξοδος της Ελλάδας θα τη βυθίσει σε βαθιά ύφεση και πτώση του βιοτικού επιπέδου του λαού. Το σημαντικότερο, ωστόσο, που τους απασχολεί εδώ και καιρό είναι ότι δεν υπάρχει πρόνοια για έξοδο μιας χώρας από τη ζώνη του ευρώ, ούτε και το νόμισμα που αντικαθιστά το ευρώ.

Δεν θέλουμε να τραβήξουμε τη σκανδάλη

Με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από το νέο πρόγραμμα της Ελλάδας, η ΕΚΤ στέλλει ένα σαφές μήνυμα προς τους ηγέτες των χωρών της Ευρωζώνης, θέτοντάς τους προ των ευθυνών τους: «Μη μας υποχρεώσετε να τραβήξουμε τη σκανδάλη πάνω από τις ελληνικές τράπεζες». Η ΕΚΤ επεξέτεινε μεν τον ELA κατά 5 δισ. ευρώ, όμως θεωρεί πως η στήριξη θα συνεχιστεί μόνο εάν υπάρξει κατάληξη σε συμφωνία.

Σίγουρα εκείνος που κρατά το κλειδί για το μέλλον του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ελλάδας είναι ο Μάριο Ντράγκι. Στην ουσία είναι ο άνθρωπος που «παίζει» μόνος στο γήπεδό του, καθώς έχει στα χέρια του το ισχυρό όπλο της ρευστότητας. Ο Ευρωπαίος τραπεζίτης κρατά μια ωρολογιακή βόμβα που δεν θα ήθελε να εκτιναχθεί, ούτε ακόμη να οδηγήσει την Ελλάδα σε πτώχευση, όταν λήξουν τα ομόλογα που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κρατώντας όμως ταυτόχρονα όμηρο την Ελλάδα, αποφασίζοντας πώς και πότε παρέχεται ρευστότητα για να συντηρείται στη ζωή ο μεγάλος ασθενής.

Ήδη, οι αποταμιεύσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών στεγνώνουν και εξαντλούν το τραπεζικό σύστημα, καθώς έχουν υποχωρήσει στα 147 - 148 δισ. ευρώ, καταγράφοντας πτώση κατά 17 δισ. ευρώ σε σχέση με τον Νοέμβριο. Η αύξηση του ορίου χρηματοδότησης από τον ELA (Emergency Liquidity Assistance - έκτακτη ενίσχυση σε ρευστότητα) μπορεί να αναπληρώνει τις απώλειες του συστήματος σε ρευστότητα λόγω της μείωσης των καταθέσεων, αλλά το ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Μέχρι πότε θα αφήνονται να διαρρέουν 300 - 500 εκατ. ευρώ τη μέρα από τις ελληνικές τράπεζες;

Η ΕΚΤ αποφεύγει το κόστος μιας εξόδου

H ΕΚΤ καταβάλλει προσπάθειες να μην εμπλακεί σε αποφάσεις που αφορούν το μέλλον των τραπεζών και την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, χωρίς να έχει την πλήρη υποστήριξη από τα κράτη-μέλη του ευρωσυστήματος. Μήπως θα του δώσουν τη στήριξη για να συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα, ή θα απειλήσει και πάλι όπως την Κύπρο τον Μάρτιο του 2013, ότι θα διακόψει τον ELA, δημιουργώντας μεγάλο πρόβλημα στη χώρα;

Είναι σημαντικό να λεχθεί πως εάν σταματήσει η ρευστότητα προς τις τράπεζες, τότε αρχίζουν να εντείνονται οι ανησυχίες για τη φερεγγυότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Έτσι, αυτή η κατάσταση είναι άλλος ένας σοβαρός λόγος για να έχουν όλοι στραμμένα τα μάτια σε μια συμφωνία την προσεχή Δευτέρα, που θα αποτρέψει επίσης την ΕΚΤ να επανεξετάσει και να διαφοροποιήσει τη θέση της για τον ELA.

Άρα ο Γιάνης Βαρουφάκης, εκτός από το νέο «κοινωνικό συμβόλαιο» ή τη «λιγότερη λιτότητα», βρίσκεται και ενώπιον της επιδείνωσης των συνθηκών ρευστότητας. Ποιο είναι το στοίχημά του; Τον Δεκέμβριο του 2014, οι καταθέσεις μειώθηκαν κατά 4 δισ. ευρώ, τον Ιανουάριο του 2015 κατά 12 δισ. ευρώ, αυτόν τον μήνα μέχρι τώρα η μείωση των καταθέσεων εκτιμάται σε 3 δισ. ευρώ.

Θα σταματήσουν τις εκροές με μέτρα

Τι θα γίνει εάν ο ELA, που είναι ουσιαστικά το «οξυγόνο» των ελληνικών τραπεζών, σταματήσει να διοχετεύεται και να κρατά στη ζωή το σύστημα;

Η απάντηση είναι ότι υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο να κινηθούν άμεσα οι διαδικασίες για να επιβληθούν περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων, μια απόφαση που λήφθηκε για την Κύπρο τον Μάρτιο του 2013. Οι πιστωτές έχουν πρόσβαση και εξουσία στο τραπεζικό σύστημα της Ελλάδας και μπορούν να διακόψουν την παροχή ρευστότητας.

Βέβαια, το ακραίο ενδεχόμενο, αλλά πάντοτε ανοικτό, είναι πως αν διακοπεί και η στήριξη, η Ελλάδα θα υποστεί τραπεζική κατάρρευση. Φυσικά, ο Ντράγκι ξέρει πολύ καλά πως κάτι τέτοιιο όχι μόνο θα τρελάνει τις αγορές και τις οικονομίες του ευρώ, αλλά θα δημιουργήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στο παγκόσμιο σύστημα. Θέλει η ΕΚΤ να δημιουργήσει μια διεθνή τραπεζική κρίση αυτήν τη στιγμή που το ευρώ χτυπιέται αλύπητα από παντού και η Ευρωζώνη περνά μιαν από τις μεγαλύτερες κρίσεις της;

H πραγματικότητα είναι μια και την ξέρει πολύ καλά όχι μόνο ο ισχυρός ανήρ Βαρουφάκης, αλλά και ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, που συναινούν στη συνέχιση της εφαρμογής του μνημονίου με λιγότερη λιτότητα…

Εσείς δανείζεστε, εμείς πληρώνουμε!

Οι δανειστές της «λιγότερης λιτότητας» στέλλουν ένα σαφές μήνυμα σε όλα τα κράτη που βρίσκονται κάτω από δανειακή συμφωνία. Ένα ξεκάθαρο μήνυμα που στέλλεται και στην Κύπρο. «Εμείς πληρώνουμε και θέλουμε εφαρμογή των μέτρων, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις σας!». Όπως επανειλημμένα έχουν θέσει και προς την Κύπρο, «εάν θέλετε να διαφοροποιήσετε κάποια μέτρα του μνημονίου - κυρίως αυτά που αφορούν τα δημοσιονομικά - θα πρέπει να βρείτε ισόποσα μέτρα, ή να προχωρήσετε σε άλλες μειώσεις δαπανών ή αυξήσεις εσόδων». Η συνταγή είναι μια και αυτή που κάποτε μπορεί να λέγεται «less austerity» και άλλοτε «κοινωνικό συμβόλαιο». Η ουσία είναι μια. Ζητάς και σου δίνεται δάνειο, και δεν μπορείς να ξεφύγεις από αυτό.

Σίγουρα η εκκρεμότητα που υπάρχει αναφορικά με την αξιολόγηση του μνημονίου και την εκταμίευση της επόμενης δόσης δεν δημιουργεί πρόβλημα ρευστότητας στο κυπριακό κράτος. Όμως, σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, «υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας με τις τράπεζες, που είναι σε άσχημη κατάσταση λόγω των κόκκινων δανείων και έτσι συνιστά πρόβλημα για τους ίδιους τους Κυπρίους, αλλά όχι για τους δανειστές της Κύπρου». Η λύση γι’ αυτούς δεν είναι άλλη από τις εκποιήσεις, που τις θεωρούν ένα δυνατό εργαλείο για να υποχρεώσει στους δανειολήπτες να πληρώνουν.