Διακοπή της ελάχιστης ισοτιμίας ευρώ-ελβετικού φράγκου

Το ερώτημα που αντιμετωπίζουν τώρα οι επενδυτές είναι κατά πόσον οι Ευρωπαϊκές Κεντρικές Τράπεζες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα της SNΒ και να υιοθετήσουν το σύστημα της ελεύθερης διακυμαινομένης ισοτιμίας

ΜΕΤΑ την ανακοίνωση της εγκατάλειψης της σύνδεσης του φράγκου με το ευρώ, το φράγκο αυξήθηκε κατά 39% σε σχέση προς το ευρώ και το δολάριο, που ήταν η μεγαλύτερη αύξηση στην ιστορία του φράγκου

Μεταξύ του Ιουλίου και του Αυγούστου του 2011, το ελβετικό φράγκο αυξήθηκε γύρω στο 20%, κάτι το οποίο αποτελούσε κίνδυνο για τις εξαγωγές, ενώ υπήρχε και κίνδυνος η Ελβετία να περιπέσει σε μια κατάσταση αποπληθωρισμού. Έτσι, τον Σεπτέμβριο του 2011, η Ελβετική Κεντρική Τράπεζα (SNB) αποφάσισε να συνδέσει το φράγκο με το ευρώ, επιβάλλοντας πλαφόν στην ισοτιμία, στο 1,20 φράγκο το ευρώ, με στόχο να αποφύγει περαιτέρω αύξηση στη συναλλαγματική αξία του φράγκου.

Αλλά στις 15 Ιανουαρίου του 2015 η SNΒ εξέπληξε τις αγορές αποφασίζοντας ότι το φράγκο αποδεσμεύεται από το πλαφόν του 1,20 φράγκου στο ευρώ και το ελβετικό φράγκο θα αφεθεί να διακυμαίνεται ελεύθερα, ενώ το επιτόκιο που πληρώνει σε καταθέσεις μειώθηκε στο - 0,75%.

Η SNB αποφάσισε να εγκαταλείψει τη σύνδεση αυτή για να αποφύγει τις αυξημένες δαπάνες για την αγορά του φράγκου στην ισοτιμία στο 1,20 το 1 ευρώ. Και αυτό γιατί, επειδή το φράγκο θεωρείται ως ασφαλές καταφύγιο από τους επενδυτές, υπήρχε πρόβλεψη για μεγαλύτερη εισροή κεφαλαίων στην Ελβετία.

Οι κίνδυνοι αυτοί προέχονται από την κρίση χρεών της Ευρωζώνης και την πιθανότητα να εισαχθεί ποσοτική χαλάρωση από την ΕΚΤ και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η οικονομία της Ρωσίας, όπως είναι η πτώση στην τιμή του πετρελαίου και οι κυρώσεις από τις δυτικές χώρες εναντίον της Ρωσίας.

Το ερώτημα που αντιμετωπίζουν τώρα οι επενδυτές είναι κατά πόσο οι Ευρωπαϊκές Κεντρικές Τράπεζες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα της SNΒ και να υιοθετήσουν το σύστημα της ελεύθερης διακυμαινομένης ισοτιμίας. Για παράδειγμα, η Κεντρική Τράπεζα της Τσεχίας το 2014 εισήγαγε το ίδιο σύστημα με την Ελβετία. Επίσης, η Δανία έχει συνδέσει το νόμισμά της με το ευρώ και από καιρού εις καιρόν μείωσε τα επιτόκιά της σε αρνητικό επίπεδο, για να αποθαρρύνει τους κερδοσκόπους. Την περασμένη βδομάδα η Κεντρική Τράπεζα της Δανίας μείωσε το επιτόκιο από αρνητικό -0,05% σε αρνητικό -0,20%.

Μετά την ανακοίνωση της εγκατάλειψης της σύνδεσης του φράγκου με το ευρώ, το φράγκο αυξήθηκε κατά 39% σε σχέση προς το ευρώ και το δολάριο, που ήταν η μεγαλύτερη αύξηση στην ιστορία του φράγκου. Στη συνέχεια όμως και μέχρι τις 20/1/2015 η αύξηση μειώθηκε στο 18%. Το δολάριο όμως συνέχισε την πτώση στο 27%, προτού σημειωθεί κάποια ανάκαμψη.

Από τότε που η SNB καθόρισε το πλαφόν στην ισοτιμία του φράγκου στο 1,20 φράγκο το €1, τα ξένα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας αυξήθηκαν. Στο τέλος του Δεκεμβρίου του 2014 έφθασαν στα 500 δις φράγκα ή σχεδόν 85% του ΑΕΠ της χώρας, σε σχέση με 257 δις φράγκα στο τέλος του 2011. Και ενόψει του γεγονότος ότι η ΕΚΤ προτίθεται να εισαγάγει ποσοτική χαλάρωση, το κόστος της υποχρέωσης της SNB να αγοράζει το ευρώ στην ισοτιμία του 1,20 φράγκο προς €1 θα καθίστατο πολύ πιο δαπανηρό.

Εκ πρώτης όψεως, μπορούμε να αναφέρουμε ότι είναι εκπληκτικό ότι κάτι τέτοιο συνέβη σε ένα νόμισμα που έχει φήμη για τη σταθερότητά του. Αλλά, ενόψει του γεγονότος ότι το φράγκο αποτελεί ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους οικονομικής αστάθειας, αποτελεί μέρος του προβλήματος και οδηγεί σε αύξηση της αξίας του φράγκου και σε υποβάθμιση της ανταγωνιστικότητας της Ελβετίας και τον αποπληθωρισμό. Η SNB όμως έχει ανακοινώσει ότι θα παρεμβαίνει στην αγορά όποτε το κρίνει σκόπιμο.

Βέβαια, η ανατίμηση του φράγκου θα οδηγήσει σε σημαντική ζημιά στην ελβετική οικονομία. Βραχυπρόθεσμα, οι νομισματικές συνθήκες θα καταστούν πιο σφιχτές και παρά τον αποπληθωρισμό, σε σχετικούς όρους, η Ελβετία θα καταστεί περισσότερο δαπανηρό μέρος για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων. Οι βιομήχανοι θα πρέπει να ανταγωνιστούν τις πιο φθηνές εξαγωγές άλλων χώρων, ιδίως της Γερμανίας, ενώ ο τουρισμός της Ελβετίας θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα.

Η ομοσπονδία συντεχνιών της Ελβετίας έχει δηλώσει ότι η αποσύνδεση του φράγκου από το ευρώ θα οδηγήσει στην αύξηση της αξίας του φράγκου και στη μαζική πίεση της αγοράς εργασίας και των μισθών, όπως και των εξαγωγών που αποστέλλουν το 56% των προϊόντων τους στην Ε.Ε. Ιδιώτες και εταιρείες που έχουν δανειστεί σε ευρώ, που τώρα έχει σημειώσει αύξηση, θα αντιμετωπίσουν ζημιές και μεγαλύτερα κόστη στην αποπληρωμή των χρεών.

Στην Κύπρο και σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο ανήρθαν τον Νοέμβριο του 2014 στα €3,16 δις έναντι €3,68 δις που ήταν τον Νοέμβριο του 2013 και €2,54 δις το 2007. Ως αποτέλεσμα της αποσύνδεσης του φράγκου με το ευρώ, τα χρηματιστηριακά Γραφεία διεθνώς έχουν αναφέρει αυξημένες ζημιές. Βέβαια, οι οικονομικές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την τελική αξία που θα διαμορφώσει το φράγκο. Υπολογίζεται ότι αν η ισοτιμία του φράγκου καταλήξει να είναι 1,10 φράγκο στο ευρώ, η κατάσταση θα είναι διαχειρίσιμη.

«Θα συνεχίσει η περαιτέρω πτώση του ευρώ»

ΚΑΤΑ τον φετινό Ιανουάριο, η αξία του ευρώ μειώθηκε στο $1,17 που είναι η συναλλαγματική αξία η οποία εισήχθη τον Ιανουάριο του 2009 και μέχρι τον Οκτώβριο του 2000 η αξία του ευρώ μειώθηκε στο $0,83.

Σήμερα, ορισμένοι οικονομικοί αναλυτές προβλέπουν ότι θα συνεχίσει η περαιτέρω πτώση του ευρώ τόσο λόγω πολιτικών όσο και λόγω οικονομικών εξελίξεων. Οι εκλογές στην Ελλάδα, τη Βρετανία, την Ισπανία, αλλά και σε άλλες χώρες μπορεί να αναδείξουν ευρωσκεπτικιστικές κυβερνήσεις, παράλληλα, όσον αφορά τις οικονομικές εξελίξεις και η αναμενομένη εισαγωγή πολιτικής ποσοτικής χαλάρωσης στην Ευρωζώνη αναμένεται να οδηγήσει σε πτώση στην αξία του ευρώ.

Το ρούβλι έχει σημειώσει πτώση της τάξης του 50%, ενώ, όπως υπολογίζει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, η ρωσική οικονομία θα μειωθεί κατά 5% κατά το 2015. Επίσης, κατά το 2014 υπήρξε εκροή κεφαλαίων από τη Ρωσία ύψους $151 δις, σε σχέση με $61 δις το 2013 και σε σχέση με $153 δις που είχε σημειωθεί το 2008, όταν σημειώθηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση, που είναι το μεγαλύτερο ποσό εκροής κεφαλαίων στην ιστορία της χώρας.

Ως αποτέλεσμα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ρωσική οικονομία και της πτώσης της συναλλαγματικής αξίας του ρουβλίου, η Λευκορωσία επέβαλε 30% φορολογία για την αγορά ξένου συναλλάγματος και διπλασίασε τα επιτόκια στο 50%, ενώ το ρούβλι της Λευκορωσίας σταδιακά έχασε 15% της αξίας του σε σχέση προς το δολάριο κατά το 2014, αλλά στη συνέχεια απώλεσε ακόμη 5,5% έτσι που η ισοτιμία του να βρίσκεται στο πιο χαμηλό σημείο από το 1998.

Στο Κιργιστάν η Κεντρική Τράπεζα έκλεισε τα γραφεία πώλησης ξένου συναλλάγματος, μετά που η σύνδεση του νομίσματος της χώρας με το δολάριο κατέρρευσε. Παράλληλα, το νόμισμα της Αρμενίας, το dram, από τον περασμένο Νοέμβριο μειώθηκε κατά 17% σε σχέση προς το δολάριο.

ΜΑΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα,
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).