Ρηξικέλευθες κυβερνητικές εισηγήσεις για μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας
Ευαίσθητα ζητήματα, όπως οι αυτόματες αυξήσεις και οι προαγωγές, ακουμπούν οι κυβερνητικές εισηγήσεις στο πλαίσιο μεταρρύθμισης της δημόσιας υπηρεσίας. Συνάντηση μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας στο Προεδρικό

Με τα δύο πόδια σε ένα παπούτσι, ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω και επικεφαλής της προσπάθειας μεταρρύθμισης του κράτους Κωνσταντίνος Πετρίδης παρουσίασε στα κόμματα τις προτεινόμενες επαναστατικές, με όλη τη σημασία της λέξης, αλλαγές στα θέματα ανθρώπινου δυναμικού της Δημόσιας Υπηρεσίας. Στη συνάντηση, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας την περασμένη Παρασκευή στο Προεδρικό, λόγω διαδικαστικών ζητημάτων, δεν έγινε συζήτηση επί της ουσίας, παρά μόνο δόθηκε στους εκπροσώπους των πολιτικών σχηματισμών έγγραφο 21ας σελίδων, επί του οποίου θα καταθέσουν γραπτώς τις απόψεις τους στην επόμενη συνάντηση.

Πρώτο και ίσως μείζον κεφάλαιο στις προθέσεις της Κυβέρνησης είναι ο εξορθολογισμός του κρατικού μισθολογίου, το οποίο, κατά τους εξωτερικούς συμβούλους, το 2012 ήταν το υψηλότερο στην Ευρωζώνη και το 2ο υψηλότερο στην ΕΕ. Το μαχαίρι σε διάφορα ωφελήματα αλλά και άλλα δικαιώματα πρέπει να θεωρείται δεδομένο.

Στην παρουσίαση/εισήγησή του ο κ.Πετρίδης κάνει λόγο για:
· Περιορισμό του ύψους των ετήσιων προσαυξήσεων
· Δημιουργία νέου μισθολογίου, που να ανταμείβει την αξία και την απόδοση, μέσω πραγματικών προαγωγών και όχι μέσω της παραχώρησης αυτόματων αυξήσεων (ετήσιες προσαυξήσεις και ΑΤΑ)
· Επιλεκτικό πάγωμα μισθών για τις επαγγελματικές κατηγορίες στις οποίες διαπιστώνεται χάσμα μισθών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
· Σμίκρυνση του εύρους των μισθοδοτικών κλιμάκων και μείωση των βαθμίδων που τις αποτελούν

«Ακρωτηριάζουν» την ΕΔΥ
Οι εισηγήσεις των εμπειρογνωμόνων στο θέμα των προσλήψεων/προαγωγών ουσιαστικά ακρωτηριάζουν, αν δεν ακυρώνουν, τον ρόλο και εμπλοκή της μέχρι σήμερα κραταιάς Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας. Της αποδίδουν πλέον μόνο εποπτικό και συντονιστικό ρόλο, αφού διαπίστωσαν ότι «τα πέντε μέλη της έχουν σχεδόν μονοπωλιακή θέση στις περισσότερες διαδικασίες διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού και της σταδιοδρομίας του, και με βάση το υφιστάμενο καθεστώς είναι πιθανό να υπόκεινται σε έντονες πιέσεις για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πολιτικών παρεμβάσεων (ρουσφέτι)». Οι ρηξικέλευθες αλλαγές, που προτείνει ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω, άπτονται της κοινώς αποδεκτής θέσης ότι «οι κεντρικές πρακτικές διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού είναι αναποτελεσματικές και περιοριστικές, και οδηγούν στην έλλειψη εμπιστοσύνης προς το σύστημα».

Προσλήψεις-προαγωγές από Διευθυντές/Τμηματάρχες
Με βάση, λοιπόν, τις προαναφερθείσες διαπιστώσεις, η εισήγηση είναι όπως πλέον οι προσλήψεις/προαγωγές/αξιολογήσεις τεθούν υπό την άμεση ευθύνη των διάφορων Υπουργείων και συγκεκριμένα των εκάστοτε Διευθυντών και Τμηματαρχών. Στη βάση αυτού του μοντέλου θα υπάρχει τριών επιπέδων αξιολόγηση από διαφορετικούς φορείς (μεγάλη λίστα, μικρή λίστα, τελική επιλογή) στη βάση αντικειμενικών και όχι υποκειμενικών κριτηρίων. Όπως είναι, τα ακαδημαϊκά προσόντα των υποψηφίων σε σχέση με την υπό πλήρωση θέση, της πείρας καθώς και των γραπτών ή/και προφορικών εξετάσεων. Τα τεστ μάλιστα γίνεται εισήγηση όπως είναι πολύ συγκεκριμένα και αναφέρονται η ψυχομετρική εξέταση, η γνωστική εξέταση, η εξέταση ομαδικής συζήτησης και παρουσίασης. Η δε τελική επιλογή θα γίνεται από τον άμεσα προϊστάμενο (line manager) του υποψηφίου για πρόσληψη ή προαγωγή.

Αξία και απόδοση κριτήρια προαγωγής
«Μαύρη τρύπα» του Δημοσίου χαρακτηρίζουν τον τρόπο αξιολόγησης των υπαλλήλων οι εμπειρογνώμονες/σύμβουλοι της Κυβέρνησης. Οι δε εισηγήσεις που άρχισαν να συζητούνται με κόμματα και συντεχνίες αλλάζουν άρδην το σκηνικό, καθώς θα βάλουν τέρμα στα γνωστά ανέκδοτα περί της στάσης/συμπεριφοράς/αποδοτικότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Το δε νέο σύστημα αξιολόγησης θα αποτελεί τον καθοριστικότερο παράγοντα για την ανέλιξη, είτε αυτή είναι προαγωγή είτε μισθολογική αναβάθμιση, του συνόλου των υπαλλήλων του Δημοσίου. Επιχειρείται δηλαδή «εκπαραθύρωση» του κριτηρίου της αρχαιότητας στην Υπηρεσία, που σήμερα είναι ίσως το μοναδικό κριτήριο.

Προϊστάμενοι vs υπάλληλοι
Το προτεινόμενο νέο σύστημα αξιολόγησης προνοεί όπως την ευθύνη έχει για τον κάθε υπάλληλο ο προϊστάμενος του κλάδου. Θα διασυνδέεται η διαδικασία αξιολόγησης με τους στόχους του οργανισμού (πχ Υπουργείου) και θα καθορίζονται ατομικοί στόχοι, επί της υλοποίησης των οποίων θα αξιολογείται έκαστος δημόσιος υπάλληλος. Τα κριτήρια αξιολόγησης θα είναι διαφορετικά, αναλόγως του επιπέδου της θέσης που κατέχει ο υπάλληλος.

Οι υπάλληλοι θα κατατάσσονται σε τρία επίπεδα βαθμολόγησης και θα υιοθετηθεί μηχανισμός επιβολής ποσοστών διακύμανσης στις αξιολογήσεις κάθε Υπουργείου, ώστε να αποφευχθεί η ισοπεδωτική αξιολόγηση του παρελθόντος, που ήθελε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους να είναι άριστοι.

Η προτεινόμενη κατανομή των ποσοστών θέλει τους «εξαίρετους» να κυμαίνονται από 10-25%, τους «καλούς» από 60-82% και όσους «χρήζουν βελτίωσης» από 8-15%.
Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα δικαιούνται να διαφωνήσουν με την αξιολόγησή τους και θα θεσμοθετηθεί διαδικασία επίλυσης του ζητήματος, αρχικά από τον άμεσα προϊστάμενο του προσφεύγοντα και ακολούθως από ένα ειδικό σώμα, που θα περιλαμβάνει υψηλόβαθμους και από άλλη Υπηρεσία ή Υπουργείο.

Πολλά άλλα
Η αρχική εισήγηση του Υφυπουργού παρά τω Προέδρω για την προσδοκώμενη μεταρρύθμιση δεν αποτελεί θέσφατο, αλλά θα χρησιμοποιηθεί ως βάση της περαιτέρω διαβούλευσης με κοινωνικούς εταίρους και κόμματα. Σε αυτήν, πέραν των όσων παρουσιάζει το ρεπορτάζ, υπάρχουν και άλλα ζητήματα όπως αυτό που αφορά στην ενίσχυση της λογοδοσίας και της διαφάνειας, και την υιοθέτηση ηθικής συμπεριφοράς. Επίσης, ακουμπά θέματα κινητικότητας του υπαλληλικού προσωπικού, την εισαγωγή μηχανισμών προστασίας προσώπων που προβαίνουν σε καταγγελίες, αλλά και τη δημιουργία μηχανισμών παραπόνων/διοικητικού δικαστηρίου, που θα αναλαμβάνει θέματα προσβολής αποφάσεων προαγωγών, κυρίως αυτών που σήμερα δημιουργούν συγκρουσιακά προβλήματα εντός του χώρου εργασίας.

Ασφυκτικό πλαίσιο
Αν και οι αλλαγές συνιστούν πραγματική επανάσταση στα μέχρι σήμερα ισχύοντα για τους μισθούς, προσλήψεις και προαγωγές στο Δημόσιο, πρόθεση είναι όπως ολοκληρωθούν μέχρι τον ερχόμενο Ιούνιο. Χρονοδιάγραμμα ανέφικτο, με βάση τα κόμματα, καθότι θα πρέπει να προηγηθεί κοινωνικός διάλογος με τις συντεχνίες και τις κλαδικές των συντεχνιών ανά Υπουργείο. Συζήτηση η οποία άρχισε ήδη και αναμένεται να προκαλέσει, με βάση το περιεχόμενο των εισηγήσεων, θύελλα αντιδράσεων. Πόσω δε μάλλον αν κάποιος λάβει υπ' όψιν ότι οι αλλαγές θα ακουμπήσουν τα ευαίσθητα ζητήματα των αυξήσεων, προσαυξήσεων και προαγωγών.

Παρά ταύτα όμως, όπως λέχθηκε στη συνάντηση, η Νομική Υπηρεσία ετοιμάζει ήδη αριθμό νομοσχεδίων (αλλαγής διαδικασιών), ώστε σύντομα να εγκριθούν και να κατατεθούν στη Βουλή. Οι εισηγήσεις Πετρίδη εδράζονται στις διαπιστώσεις και εισηγήσεις της Διεθνούς Τράπεζας και της Βρετανικής Σχολής Διακυβέρνησης. Αφορούν σε οριζόντια θέματα ανθρώπινου δυναμικού, καθώς τα κάθετα θέματα θα συζητηθούν πρώτιστα με τα Υπουργεία και ακολούθως θα τεθούν ενώπιον των κομμάτων.

Διαφωνεί το ΑΚΕΛ και δεν θα συμμετέχει
Στη συνάντηση παρευρέθηκε εκ μέρους του ΑΚΕΛ η πρώην Υπουργός Εργασίας Σωτηρούλα Χαραλάμπους. Κατέθεσε τη διαφωνία του κόμματός της στο να συμμετέχει σε διαβουλεύσεις οι οποίες «υποσκάπτουν τις θεσμοθετημένες διαδικασίες διαλόγου με το συνδικαλιστικό κίνημα», και είπε ότι δεν θα παρευρεθεί σε νέα συνάντηση που θα οριστεί. Την ίδια ώρα, ωστόσο, είπε ότι το κόμμα της θέλει να κρατείται ενήμερο για τις διαβουλεύσεις που γίνονται.

Οι 8 πυλώνες αλλαγών για το ανθρώπινο δυναμικό
Ενίσχυση λογοδοσίας/διαφάνειας
Περίοδος δοκιμασίας
Κινητικότητα
Κρατικό μισθολόγιο
Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων ΕΔΥ
Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας
Δημιουργία μηχανισμών παραπόνων
Νέο σύστημα αξιολόγησης